Πολλά από όσα συμβαίνουν τους τελευταίους μήνες, στην παγκόσμια οικονομία, αλλάζουν δεδομένα με τα οποία λειτουργούσαμε για δεκαετίες. Την Πέμπτη που μας πέρασε η Ευρωπαική Κεντρική Τράπεζα, αύξησε το βασικό της επιτόκιο για πρώτη φορά εδώ και τρία χρόνια. Την προσεχή Τρίτη η κεντρική τράπεζα της Ιαπωνίας αναμένεται να κάνει και αυτή το ίδιο, με το βασικό της επιτόκιο να ανεβαίνει στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 31 ετών. Μια μέρα μετά την προσεχή Τετάρτη η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ αναμένεται να διατηρήσει τα επιτοκιά της σταθερά, με τις αγορές να μην προεξοφλούν αυτό που θεωρούνταν πιθανό πριν από τρεις μήνες, μια μείωση των επιτοκίων, αλλά μια νέα αύξηση το αργότερο στις αρχές του Φθινοπώρου. Υπήρξαν μόνο δύο περιόδοι στην σύγχρονη ιστορία που ταυτόχρονα και οι τρεις κεντρικές τράπεζες προχωρούσαν σε σύσφιξη της οικονομικής τους πολιτικής. Μια το 2000 και μια ακόμα το 2006. Λίγους μήνες μετά είχαμε και στις δύο περίπτωσεις κάποιους είδους κρίση.
Πολλοί εκτιμούν, ότι ο Ντόναλντ Τραμπ ανησυχεί εξ’ αυτού του λόγου πολύ περισσότερο από την άνοδο των επιτοκίων στις ΗΠΑ, για την αντίστοιχη της Ιαπωνίας.
Για χρόνια η Ιαπωνία λειτουργούσε ως η παγκόσμια πηγή σχεδόν δωρεάν χρηματοδότησης, πάνω στην οποία χτίστηκε μεγάλο μέρος από το σύγχρονο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Δανείζονταν ένας επενδυτής με 0,25% από την Ιαπωνία και με τα χρήματα αυτά αγόραζε αμερικανικά κρατικά ομόλογα με απόδοση 4 και 5% και κέρδιζε από την διαφορά. Ακόμα και σήμερα η Ιαπωνία κατέχει περίπου 1,2 τρισεκατομμύρια δολάρια σε κρατικά ομόλογα, περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο. Όταν όμως τα επιτόκια φτάνουν σε υψηλό 31 ετών, αυτό το χρήμα αρχίζει να προτιμά να παραμείνει στην Ιαπωνία καθώς αμείβεται με ανταγωνιστικά επιτόκια (θα φτάσουν το 1% την Τρίτη), αντί να αναζητά αποδόσεις στο εξωτερικό.
Η Ιαπωνία ήταν η χώρα που επί τρεις δεκαετίες απορροφούσε ως αγοραστής μεγάλος μέρος της προσφοράς, που εμφανίζονταν στην αγορά ομολόγων. Τώρα αυτό αλλάζει ξανά μετά από χρόνια και προκαλεί πονοκεφάλους στην παγκόσμια αγορά ομολόγων που αρχίζει να τιμολογεί «πρόβλημα».
Όλο αυτό το σκηνικό δεν σημαίνει ότι μια νέα κρίση είναι αναπόφευκτη. Οι οικονομίες είναι διαφορετικές, οι τράπεζες καλύτερα κεφαλαιοποιημένες και οι αγορές πιο ώριμες. Ωστόσο η περίοδος κατά την οποία η ρευστότητα θεωρούνταν δεδομένη φαίνεται να τελειώνει. Στη θέση της έρχεται μια περίοδος όπου το κόστος του κεφαλαίου αποκτά ξανά σημασία..
