Τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα το 2025 διαμορφώθηκαν απόψεις από σημαντική μερίδα των επιχειρήσεων ήταν ότι η βιωσιμότητα και τα κριτήρια ESG αποτελούν έναν δαπανηρό συμβιβασμό. Μια υποχρέωση συμμόρφωσης που επιβαρύνει την κερδοφορία όπως και άλλες νομοθετικές απαιτήσεις της Ευρωπαικής Ενωσης. Σήμερα, τα δεδομένα δεκάδων ερευνών δείχνουν ότι αυτή η αντίληψη κατά ένα μεγαλύτερο ποσοστό θα αρχίσει να ξεπερνιέται ως λανθασμένο’’ αφήγημα’’ που περιλαμβάνει έλλειψη ουσιαστικής κατανόησης της επιχειρηματικής πραγματικότητας για το προσεχές μέλλον.
Η πρόσφατη έρευνα του Κέντρου Αειφορίας (CSE) για το 2025, η οποία ανέλυσε 210 από τις πιο κερδοφόρες εταιρείες της λίστας FT 500 σε Αμερική, Καναδά και Ευρώπη, αποκαλύπτει μια σαφή συσχέτιση μεταξύ οικονομικής απόδοσης και δομημένων ESG πρακτικών. Οι εταιρείες επιλέχθηκαν με βάση τον υψηλότερο ρυθμό αύξησης κερδών την περίοδο 2022–2024, σε 21 διαφορετικούς κλάδους.
Το βασικό εύρημα είναι ενδεικτικό της νέας πραγματικότητας. Περίπου το 80% των πιο κερδοφόρων εταιρειών διαθέτει μεσαία έως υψηλή ESG αξιολόγηση, σύμφωνα με συνδυαστικά στοιχεία από τους πιο αξιόπιστους και ανεξάρτητους παγκοσμίως αναλυτές ESG, CDP, Sustainalytics και S&P Global. Με απλά λόγια, οι επιχειρήσεις που εμφανίζουν ισχυρή κερδοφορία είναι, στη μεγάλη τους πλειονότητα, εκείνες που έχουν επενδύσει σε πολιτικές για το κλίμα, τη διακυβέρνηση, την κοινωνική συνεισφορά, την διαχείριση της εφοδιαστικής αλυσίδας και έχουν ήδη εφαρμόσει στρατηγικές βιωσιμότητας και στόχους καθώς και μείωση του Ανθρακικού Αποτυπώματος τους ή και Νet Zero προσέγγιση. (Ποσοστό 40% από αυτές ) .
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο καθαρή αν εξετάσει κανείς τη μετάβαση προς την αποανθρακοποίηση. Το 2024, μόλις 21% των εταιρειών αυτών είχαν θέσει βραχυπρόθεσμους στόχους μείωσης εκπομπών μέσω SBTi. Το 2025, το ποσοστό αυτό διπλασιάστηκε στο 40%. Η αλλαγή δεν οφείλεται στη ρυθμιστική πίεση. Αντανακλά την αυξανόμενη συνειδητοποίηση ότι ο κλιματικός κίνδυνος είναι πλέον και κίνδυνος για τα οικονομικά τους αποτελέσματα και γενικότερα την βιωσιμότητα τους.
Παράλληλα, όλο και περισσότερες επιχειρήσεις συνδέουν τις επιδόσεις των ESG κριτηρίων με τα κίνητρα των ανώτατων στελεχών. Σημαντικό μέρος των πιο κερδοφόρων εταιρειών ενσωματώνει τους δείκτες ESG στα bonus των C-suite executives. Πρόκειται για μια ουσιαστική μετατόπιση, όπου η βιωσιμότητα παύει να είναι θέμα επικοινωνίας και γίνεται θέμα διαφάνειας και αλλαγής της επιχειρησιακής στρατηγικής.
Αντίθετα, οι εταιρείες με χαμηλές ESG αξιολογήσεις, ακόμη και όταν παραμένουν πρόσκαιρα κερδοφόρες, παρουσιάζουν κοινές αδυναμίες. Έλλειψη σαφών ESG στόχων, απουσία κρίσιμων δεικτών για το κλίμα και τη διαφορετικότητα, περιορισμένη εκπαίδευση της ανώτατης διοίκησης και ανεπαρκείς ή σποραδικές αξιολογήσεις και εφαρμογή κατάλληλων ΕSG προτύπων και εκθέσεων . Οι αδυναμίες αυτές αυξάνουν τον μακροπρόθεσμο επιχειρηματικό κίνδυνο, ιδιαίτερα σε περιβάλλον αυξανόμενων απαιτήσεων διαφάνειας.
Επιπλέον σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες στην Ευρώπη και παγκοσμίως περισσότερα από 4 εκατομμύρια άτομα εργάζονται ήδη στην πράσινη οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ εκτιμάται ότι έως το 2030 θα δημιουργηθούν περίπου 1 εκατομμύριο νέες θέσεις εργασίας παγκοσμίως μέσω των πολιτικών για το κλίμα και την ενέργεια.
Ταυτόχρονα, η Ευρώπη περνά από τη φάση της νομοθέτησης στη φάση της εφαρμογής. Η πληροφόρηση για τα ESG κριτήρια και η διασφάλισή τους προσεγγίζουν πλέον τη σοβαρότητα των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Για μεγάλες επιχειρήσεις, η δέουσα επιμέλεια στην εφοδιαστική αλυσίδα και η μέτρηση Scope 3 εκπομπών μετατρέπονται σε αναπόσπαστο μέρος της επιχειρηματικής στρατηγικής. Και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, έμμεσα ή άμεσα, καλούνται να ακολουθήσουν αν θέλουν να διατηρήσουν πρόσβαση στην αγορά και στους πελάτες τους.
Το μήνυμα είναι περισσότερο από σαφές. Η κερδοφορία του μέλλοντος δεν θα ανήκει στις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν τα ESG κριτήρια ως βάρος, αλλά σε εκείνες που το ενσωματώνουν στρατηγικά στον πυρήνα των αποφάσεών τους. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων κινδύνων, επενδυτικών πιέσεων και κοινωνικών προσδοκιών, η βιωσιμότητα εξελίσσεται σε εργαλείο ανθεκτικότητας, καινοτομίας και μακροπρόθεσμης οικονομικής αξίας.
Το πραγματικό ερώτημα για τις επιχειρήσεις δεν είναι αν μπορούν να «αντέξουν» το κόστος από τα ESG κριτήρια και την ενσωμάτωση τους . Είναι αν μπορούν να αντέξουν χωρίς αυτά και μέχρι πόσο.
Νίκος Αυλώνας
Πρόεδρος Κέντρου Αειφορίας (CSE) www.cse-net.org
Επισκέπτης Καθηγητής Βιώσιμης Ανάπτυξης, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών
