Καλημέρα σας. Όταν ο Νίκος Φώσκολος έγραφε και σκηνοθετούσε (με τον Κώστα Κουτσομύτη) τον «Άγνωστο Πόλεμο» στις αρχές της δεκαετίας του 1970, σειρά που έκανε θραύση τότε, ουδείς μπορούσε να φανταστεί ότι 50 και πλέον χρόνια μετά ο πλανήτης θα ζούσε έναν άλλο… άγνωστο πόλεμο, αυτόν στον Κόλπο.
Διότι κάπως έτσι εξελίσσεται η παγωμένη πολεμική επιχείρηση, ένα υβρίδιο μη πολέμου και μη ειρήνης (ταυτόχρονα).
Με τον πρόεδρο Trump να ανακοινώνει στην ίδια δήλωση, με διαφορά ελάχιστων δευτερολέπτων, ότι οι δύο πλευρές έχουν συμφωνήσει για εκεχειρία, η οποία, όμως, μπορεί και τελικά να μην επιτευχθεί…
Μύλος…
Και δεν υπάρχει πλέον εν ζωή και ο μεγάλος πρωταγωνιστής του «Αγνώστου Πολέμου», ο θρυλικός Συνταγματάρχης Βαρτάνης, ο καταξιωμένος ηθοποιός Άγγελος Αντωνόπουλος…
Οι 500 ημέρες και η διπλή εκεχειρία
Την ώρα, πάντως, που τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά και τα μηνύματα για την πορεία της παγωμένης σύγκρουσης είναι θολά, παράθυρο για εκεχειρία έχει ανοίξει στην Ουκρανία.
Εξέλιξη που εφ’ όσον επιβεβαιωθεί στην πράξη, πέραν της προφανούς σημασίας της για ανθρωπιστικούς λόγους, έχει και την οικονομική και -κυρίως- την ενεργειακή της διάσταση.
Η αισιοδοξία που εκ των πραγμάτων αναπτύσσεται για τον Κόλπο, μετριάζεται, όμως, από τις δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων που δείχνουν να μην βιάζονται -όσο τον περασμένο Μάρτιο- να κλείσει ο φάκελος Ιράν προκειμένου να αποκλιμακωθούν οι τιμές πετρελαίου, άρα και οι τιμές στα βενζινάδικα των ΗΠΑ σε χρόνο τέτοιο ώστε να μην έχουν αρνητική επίπτωση (για τους Ρεπουμπλικάνους του Trump), πριν τις ενδιάμεσες εκλογές του επόμενου Νοεμβρίου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος προχώρησε, πάντως, σε μία κίνηση εντελώς ασυνήθιστη -για τα ευρωπαϊκά δεδομένα τουλάχιστον- την περασμένη εβδομάδα: έκανε απολογισμό των πρώτων 500 ημερών στην προεδρία των ΗΠΑ, με την (άφθονη) ενέργεια να καταλαμβάνει κυρίαρχη θέση.
Το μπόνους του 1,5 δις, το μήνυμα…
Την ίδια ώρα στην Ευρώπη το ενδιαφέρον εστιάζεται στην προώθηση της ενεργειακής αυτάρκειας και ανεξαρτησίας, δηλαδή στον περαιτέρω εξηλεκτρισμό της ενέργειας με αιχμή τις ΑΠΕ και την ενεργειακή εξοικονόμηση.
Αυτό είναι και το μήνυμα από την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να χαλαρώσουν οι δημοσιονομικοί κανόνες δίνοντας ευελιξία 0,3% του ΑΕΠ σε ετήσια βάση και έως 0,6% αθροιστικά για την τριετία 2026-28 αλλά (αυστηρά και) μόνο για μέτρα που επιταχύνουν τον εξηλεκτρισμό.
Τέτοια είναι οι επενδύσεις σε δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, η αποθήκευση ενέργειας, η εξοικονόμηση ενέργειας, καθώς και μέτρα που βοηθούν τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις να στραφούν από τα ορυκτά καύσιμα σε καθαρότερες εναλλακτικές λύσεις.
Για την Ελλάδα το συνολικό ποσό υπολογίζεται σε 1,5 δις ευρώ με την κυβέρνηση να μην έχει ανοίξει ακόμη τα χαρτιά της για το αν θα αξιοποιήσει αυτή τη δυνατότητα και εάν ναι, ποια μέτρα θα προκρίνει.
…Και τα ανορθόδοξα μέτρα
Η έκθεση, πάντως, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής χτυπά καμπανάκι (σε κάποιες περιπτώσεις και καμπάνα) για συγκεκριμένες πτυχές της ενεργειακής πολιτικής της Ελλάδας.
Και μπορεί η έξοδος της χώρας μας από τη λίστα των χωρών με μακροοικονομικές ανισορροπίες να κυριάρχησε στην δημόσια σφαίρα, στο country-report, όμως, γίνονται -με την γνωστή διπλωματική γλώσσα των Βρυξελλών- συστάσεις που έχουν τη σημασία και τη βαρύτητά τους.
Για παράδειγμα, αν και αναγνωρίζονται οι προσπάθειες για «πρασίνισμα» της παραγωγής ενέργειας, τονίζεται ότι «η συνεχιζόμενη μεγάλη εξάρτηση από το φυσικό αέριο, το οποίο αποτελεί μια πηγή ενέργειας που καθορίζει την οριακή τιμή και είναι δαπανηρή, εκθέτει την Ελλάδα σε υψηλές τιμές και σε ακραίες διακυμάνσεις των τιμών λόγω γεωπολιτικών γεγονότων».
Γι’ αυτό και η Ευρ. Επιτροπή χαρακτηρίζει «ανορθόδοξα» τα μέτρα που έλαβε η ελληνική κυβέρνηση τον περασμένο Μάρτιο (πλαφόν στα καύσιμα) και ζητεί να μειωθεί η εξάρτηση της χώρας από τα ορυκτά καύσιμα μέσω του περαιτέρω εξηλεκτρισμού της ενέργειας.
Ποιες επιδοτήσεις είναι στο στόχαστρο
Η Κομισιόν προτρέπει την ελληνική κυβέρνηση να προχωρήσει στην κατάργηση επιδοτήσεων στα ορυκτά καύσιμα έτσι ώστε να αποκτήσει δημοσιονομικό χώρο για άλλα μέτρα πολιτικής.
Θεωρεί ότι προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στη σταδιακή κατάργηση των εξής επιδοτήσεων για ορυκτά καύσιμα:
-αυτές που δεν αντιμετωπίζουν την ενεργειακή ένδεια με στοχευμένο τρόπο ή δεν ανταποκρίνονται σε πραγματικές ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια,
-στον τομέα των μεταφορών που δεν είναι στοχευμένες,
- εκείνες που εμποδίζουν την ηλεκτροκίνηση
-και καύσιμα που δεν είναι ζωτικής σημασίας για τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.
«Το 2024, οι επιβλαβείς για το περιβάλλον επιδοτήσεις για τα ορυκτά καύσιμα μειώθηκαν στο 0,48% του ΑΕΠ της Ελλάδας (ποσοστό υψηλότερο από τον σταθμισμένο μέσο όρο της ΕΕ, που ανέρχεται σε 0,32%), ωστόσο η μείωση αυτή οφειλόταν κυρίως στις χαμηλότερες τιμές της ενέργειας. Η Ελλάδα δεν έχει ανακοινώσει ημερομηνία ή σχέδιο κατάργησης για τα διάφορα μέτρα στήριξης των ορυκτών καυσίμων που εφαρμόζει», επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Πρατήρια: Οι ζημιές από το πλαφόν…
Μιας και αναφέρθηκα στο πλαφόν, εάν υπάρχει κάτι σε βενζινάδικο που είναι πιο εύφλεκτο και από αναπτήρα μεσημέρι καλοκαιριού με καύσωνα, αυτό είναι οι λέξεις «πλαφόν στο (μεικτό) περιθώριο κέρδους».
Πρόκειται για μέτρο που είχε εφαρμοστεί όταν ξέσπασε η ενεργειακή κρίση με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Κράτησε πολύ περισσότερο απ’ όσο είχε σχεδιασθεί αρχικά και καταργήθηκε αφού στην αγορά έφθασαν στο αμήν…
Στην κυβέρνηση αποφάσισαν να το επαναφέρουν μετά την έναρξη των επιχειρήσεων στον Κόλπο καθώς ήθελαν ένα μέτρο που να δείχνει ότι «η κυβέρνηση δρα», χωρίς, όμως, όπως επισημαίνουν στην αγορά, να δίνουν ιδιαίτερη σημασία στην (μη) αποτελεσματικότητά του και παραγνωρίζοντας την πίεση που ασκεί στις επιχειρήσεις καθώς δεν έχει συνυπολογιστεί η αύξηση στο κόστος -για παράδειγμα, στο μισθολογικό λόγω των αλλεπάλληλων αυξήσεων.
Στην ουσία το εν λόγω μέτρο οδήγησε ένα μεγάλο τμήμα πρατηρίων υγρών καυσίμων να λειτουργεί έκτοτε εγγράφοντας ζημίες και τους πρατηριούχους στα κάγκελα…
….Και η σωτηρία της σαπουνάδας
Η σωτηρία για τα εν λόγω πρατήρια ήρθε εξ ουρανού.
Αυτή τη φορά δεν ήταν το βιβλικό μάννα αλλά η αφρικανική σκόνη που έφερε χρυσές δουλειές στα πλυντήρια αυτοκινήτων.
Χάρις λοιπόν στα έσοδα από τα πλυντήρια, πολλά πρατήρια κατάφεραν να διατηρηθούν σε θετική τροχιά όσον αφορά στα οικονομικά τους.
Δεν είναι προφανώς τυχαίο ότι ολοένα και αυξανόμενος αριθμός πρατηρίων λειτουργεί πλέον μόνο τις ώρες που είναι ανοιχτό το πλυντήριο προκειμένου κατ’ αυτόν τον τρόπο να καλύπτουν τα έξοδά τους.
Συμφωνία αντί πλαφόν
Από την αγορά, και τα σούπερ μάρκετ και το εμπόριο καυσίμων, εστάλησαν λοπόν δια των κατάλληλων διαύλων μηνύματα προς την κυβέρνηση για τις στρεβλώσεις που δημιουργεί το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους και καταλαβαίνω ότι είναι ειλημμένη η απόφαση να μην παραταθεί πέραν του Ιουνίου.
Για επικοινωνιακούς λόγους, δηλαδή για να μην φανεί ότι η κυβέρνηση υπαναχωρεί, το πλαφόν σχεδιάζεται να αντικατασταθεί από την προωθούμενη «εθνική κοινωνική συμφωνία για τις τιμές», στο πλαίσιο της οποίας βιομηχανία και σούπερ μάρκετ θα συμφωνήσουν να διαθέτουν συγκεκριμένα προϊόντα σε χαμηλ(ότερ)ες τιμές.
Πρόκειται στην ουσία για την επαναφορά του περίφημου «καλαθιού» με νέο… περιτύλιγμα και ονομασία.
Όσον αφορά στο εάν και πως θα εφαρμοστεί η «εθνική κοινωνική συμφωνία» στα πρατήρια υγρών καυσίμων αυτό μένει να φανεί.
Πυρηνική ενέργεια: Οι επιδοτήσεις…
Θέμα επιδοτήσεων ανακύπτει και στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας.
Απ’ όσα ακούω στην αγορά, τώρα που το θέμα αποενοχοποιήθηκε στην Ελλάδα, εταιρείες που εξέτασαν αυτήν την προοπτική, διαπίστωσαν ότι στην παρούσα φάση τέτοιου είδους επενδύσεις είναι ιδιαίτερα κοστοβόρες και, στην πραγματικότητα, ζημιογόνες.
Ως εκ τούτου τις αναλαμβάνουν κράτη που μπορούν να ανταπεξέλθουν σε τέτοια οικονομικές προκλήσεις και όχι εταιρείες.
Εκτός εάν δοθούν επαρκείς (γενναίες) επιδοτήσεις, όπως έχει κάνει ήδη η Πολωνία, τη μιμείται η Σουηδία και ετοιμάζονται να ακολουθήσουν κι άλλες χώρες στην ΕΕ.
…Και το ρεύμα από Κοζλοντούι
Την ίδια ώρα οι Βούλγαροι «καίγονται» να πωλήσουν -και- στην Ελλάδα ηλεκτρική ενέργεια από την πυρηνική μονάδα στο Κοζλοντούι θέλοντας να επωφεληθούν από τις μεγάλες επενδύσεις σε data-centers και την αυξημένη ζήτηση για ρεύμα.
Το θέμα συζητήθηκε στη συνάντηση που είχε την περασμένη Πέμπτη στη Σόφια ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με τον Βούλγαρο ομόλογό του Rumen Radev, ενώ το είχε θέσει πριν μερικούς μήνες και ο προηγούμενος πρωθυπουργός της γειτονικής χώρας.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Rumen Radev μίλησε για την προοπτική συνεργασίας των δύο χωρών στην πυρηνική ενέργεια παίρνοντας τον λόγο στο τέλος της κοινής συνέντευξης τύπου, αφού δηλαδή είχαν ολοκληρωθεί οι δηλώσεις του ιδίου και του Έλληνα πρωθυπουργού.
To 2o FSRU και ο IGB
Την ώρα που θέλουν να αυξήσουν τις εξαγωγές ρεύματος, οι Βούλγαροι «καίγονται» να εξασφαλίσουν επαρκή τροφοδοσία με αέριο.
Γι’ αυτό και ο πρωθυπουργός της γειτονικής χώρας εκφράστηκε εμφατικά υπέρ του 2ου FSRU της Gastrade στην Αλεξανδρούπολη, όπως επίσης και της αύξησης της χωρητικότητας του διασυνδετήριου αγωγού Ελλάδας-Βουλγαρίας IGB (Greece-Bulgaria Gas Interconnector) από 3 σε 5 δις κυβικά μέτρα.
Επιπρόσθετα, ο υφυπουργός Ενέργειας Kiril Temelkov επισκέφθηκε την περασμένη εβδομάδα το Μπακού του Αζερμπαϊτζάν καθώς από τη συγκεκριμένη χώρα προέρχεται το 60% του αερίου που καταναλώνει η Βουλγαρία.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ η αρχική συμφωνία, 25ετούς διάρκειας, με την κρατική εταιρεία πετρελαίου του Αζερμπαϊτζάν (SOCAR), το 2013, προέβλεπε την προμήθεια 1 δισεκατομμυρίου κυβικών μέτρων σε ετήσια βάση, το 2025 προμηθεύτηκε σχεδόν τα διπλάσια (1,93 δις κ.μ.) -ένα μέρος απ’ αυτές τις ποσότητες διανέμεται και σε γειτονικές χώρες.
Ο Kiril Temelkov συζήτησε, λοιπόν, με την πολιτική ηγεσία του Αζερμπαϊτζάν για την αύξηση των ποσοτήτων που προμηθεύεται η Βουλγαρία καθώς και την υλοποίηση κοινών πρότζεκτ στην ευρύτερη περιοχή.
Η επίσκεψη της Kimberly
Μιας και αναφέρθηκα στη Βουλγαρία, στη Σόφια βρέθηκε την περασμένη εβδομάδα και η (υπερ)δραστήρια πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα Kimberly Guilfoyle.
Επιβεβαιώνοντας για ακόμη μια φορά ότι έχει την άνεση, άρα και την εξουσιοδότηση να κινείται στο σύνολο των χωρών της νοτιοανατολικής Ευρώπης, η Kimberly Guilfoyle συζήτησε με την ηγεσία της γειτονικής χώρας και συγκεκριμένα την πρόεδρο Iliana Lotova και την υπουργό Ενέργειας Iva Petrova για θέματα που άπτονται του ενεργειακού εφοδιασμού και της ενεργειακής ασφάλειας με αιχμή φυσικά τον κάθετο διάδρομο.
Δεν μας παίρνουν τα data (center), πατριώτες
Όσον αφορά στα data center καταλαβαίνω ότι η ΔΕΗ είναι πολύ κοντά σε συμφωνία με hyperscalers.
Εν προκειμένω η είδηση δεν είναι η επίτευξη συμφωνίας (αυτή είναι δεδομένη) αλλά το περιεχόμενο της συμφωνίας: η ΔΕΗ δεν θα δίνει απλά την έκταση αναλαμβάνοντας την ηλεκτροδότηση.
Θα μετέχει ενεργά στο πρότζεκτ, όπερ σημαίνει ότι θα αναλαμβάνει ρίσκο αλλά θα έχει να αναμένει και μεγαλύτερο όφελος.
Σημειώνω με την ευκαιρία ότι αρχίζει πλέον και γίνεται ολοένα πιο ξεκάθαρη η σημασία για μια χώρα τα δεδομένα της να βρίσκονται σε εθνικά data center.
Γι’ αυτό -και για λόγους εθνικής ασφάλειας δηλαδή- έχει ξεκινήσει ένας αγώνας ταχύτητας διεθνώς ποιος θα εγκαταστήσει πρώτος τέτοιες υποδομές.
Στην Ελλάδα φαίνεται ότι είμαστε σε αρκετά καλή θέση και ως εκ τούτου, γι να παραφράσω τη γνωστή φράση των επενδυτών του χρηματιστηρίου, «δεν θα μας πάρουν τα data (center), πατριώτες».
Ασπίδα προστασίας σε καλώδια και αγωγούς
Μιας και ο λόγος για εθνική ασφάλεια, μαθαίνω ότι επίκειται η σύσταση μιας νέας Γενικής Γραμματείας, η οποία αντιλαμβάνομαι ότι θα κάνει μεγάλο επικοινωνιακό «θόρυβο».
Πληροφορούμαι ότι θα συσταθεί στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη Γενική Γραμματεία Προστασίας Κρίσιμων Υποδομών, αντικείμενο τα οποίας θα είναι ο σχεδιασμός, η υλοποίηση και η παρακολούθηση της εφαρμογής σχεδίου ασφαλείας σε κρίσιμες υποδομές για τη χώρα.
Οι ενεργειακές υποδομές (θα) είναι φυσικά στην πρώτη γραμμή του ενδιαφέροντος της νέας γραμματείας καθώς θα ληφθούν μέτρα προστασίας (για παράδειγμα, συστήματα αντι-drone) σε υποθαλάσσια καλώδια, υποδομές αερίου όπως το FSRU στη Ρεβυθούσα και διυλιστήρια πετρελαίου, κρίσιμες μονάδες του ΑΔΜΗΕ αλλά και αγωγούς ύδρευσης.
Στην πραγματικότητα μέτρα ασφαλείας έχουν αρχίσει ήδη να λαμβάνονται κι είναι χαρακτηριστικό ότι στη Ρεβυθούσα έχει απαγορευθεί η πτήση drones.
Πονοκέφαλος για τις αρμόδιες υπηρεσίες είναι οι επιχειρήσεις κάτω από τον επιφάνεια του νερού καθώς η φύλαξη καλωδίων και αγωγών σε μεγάλα βάθη μόνο απλή και εύκολη καθώς μάλιστα αυξάνεται η χρήση θαλάσσιων drones.
Απάτητος… Υφυπουργός
Πέραν της γενικής γραμματείας, τα φώτα της δημοσιότητας την επόμενη εβδομάδα θα στραφούν στους νέους υπουργούς και υφυπουργούς.
Από τις έως τώρα διαρροές εν όψει των ανακοινώσεων το πρωί της προσεχούς Πέμπτης, φαίνεται ότι νέος αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών αναλαμβάνει ο Παύλος Μαρινάκης και νέος υφυπουργός Εξωτερικών-αρμόδιος για την ελληνική προεδρία ο Τάσος Χατζηβασιλειου.
Για την θέση του υφυπουργού Περιβάλλοντος – Χωροταξίας στο ΥΠΕΝ καταλαβαίνω ότι θα συνεκτιμηθούν η εμπειρία για τα εν λόγω θέματα σε συνδυασμό με την βούληση να καλυφθούν από πλευράς υ(φυ)πουργού όλες οι εκλογικές περιφέρειες.
Ως εκ τούτου φαβορί για την θέση είναι ο διατελέσας υφυπουργός Γιώργος Αμυράς, βουλευτής Ιωαννίνων, η πρόεδρος της Επιτροπής Περιβάλλοντος της Βουλής, βουλευτής Ηλείας Διονυσία-Θεοδώρα Αυγερινοπούλου και οι πρώην υφυπουργοί Μάξιμος Σενετάκης (βουλευτής Ηρακλείου), Διονύσης Σταμενίτης (βουλευτής Πέλλας).
Ο Γ. Αμυράς, ο εμπνευστής των «απάτητων βουνών», θεωρείται ο επικρατέστερος λόγω της γνώσης και της ευαισθησίας του για το περιβάλλον αλλά και των επικοινωνιακών δυνατοτήτων του αλλά στους ανασχηματισμούς παίζουν και οι καραμπόλες τον ρόλο τους.
Από την Ενέργεια στο briefing;
Για την θέση της υφυπουργού παρά τω πρωθυπουργώ και κυβερνητικής εκπροσώπου ακούγεται το όνομα της Αλεξάνδρας Σδούκου, η οποία μετά το ΥΠΕΝ έχει ενσωματωθεί στο κεντρικό επικοινωνιακό επιτελείο του κυβερνώντος κόμματος ως εκπρόσωπος τύπου της Νέας Δημοκρατίας.
Εάν επιβεβαιωθεί το σενάριο αυτό, τότε θα είναι ακόμη μία απόδειξη του πρωταγωνιστικού ρόλου της ενέργειας στην κεντρική πολιτική σκηνή.
Ο «σκιώδης» υπερ-υπουργός
Το βαρύ πυροβολικό επιστρατεύει στον τομέα της ενέργειας και το ΠΑΣΟΚ με τον Νίκο Ανδρουλάκη να αναγορεύει σε «σκιώδη» υπερ-υπουργό Ενέργειας, Περιβάλλοντος και Υποδομών τον Γιάννη Μανιάτη.
Μαζί του ο τομεάρχης Ενέργειας, γενικός γραμματέας στο ΥΠΕΝ παλαιότερα, Κώστας Μαθιουδάκης, ενώ μαζί τους θα συνεργάζεται και ο υπεύθυνος του ΚΤΕ Ενέργειας στη Βουλής Φραγκίσκος Παρασύρης.
