Καλημέρα σας.
«Ο πόλεμος είναι η συνέχεια της πολιτικής με άλλα μέσα», έχει πει ο Καρλ φον Κλαούζεβιτς, με την παροιμιώδη φράση του να παρατίθεται -παραλλαγμένη- συχνά και ως «η διπλωματία είναι η συνέχιση του πολέμου με άλλα μέσα».
Με την «παγωμένη -προς το παρόν- σύγκρουση» ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν να έχει περάσει στον 4ο μήνα της, πολιτική, πόλεμος, διπλωματία συμπλέκονται σε ένα γαϊτανάκι που όμοιό του δεν έχει ξαναζήσει ο πλανήτης τις τελευταίες δεκαετίες.
Οι δύο πλευρές φαίνεται να είναι ταυτόχρονα κοντά αλλά και… μακριά από τη συμφωνία για νέα εκεχειρία 60 ημερών.
Οι αγορές, πάντως, «αγόρασαν» τη συμφωνία, ως εκ τούτου, οι τιμές πετρελαίου και αερίου αποκλιμακώθηκαν και οι τιμές των μετοχών κινήθηκαν ανοδικά δημιουργώντας κλίμα (μεγαλύτερης) αισιοδοξίας.
Το δώρο…
Η αποκλιμάκωση των τιμών πετρελαίου και αερίου, εφ’ όσον φυσικά διαρκέσει, αποτελεί το καλύτερο δώρο για το οικονομικό επιτελείο καθώς οι τιμές των καυσίμων και του ρεύματος όχι μόνο δεν αυξάνονται περαιτέρω αλλά έχουν τεθεί σε πτωτική τροχιά.
Ως εκ τούτου στην κυβέρνηση αποφάσισαν να προχωρήσουν στο δεύτερο καλύτερο σενάριο για τις επιδοτήσεις στα καύσιμα, να συνεχίσουν μόνο την επιδότηση του diesel κίνησης - καθώς επηρεάζει συνολικά την οικονομία, άρα και τον πληθωρισμό- κι αυτό με μικρότερο ποσό, 15 λεπτά (12 λεπτά συν ΦΠΑ) το λίτρο στην αντλία από 20 λεπτά που ήταν μέχρι τώρα (εξυπακούεται ότι το καλύτερο σενάριο θα ήταν να μην υπήρχε καθόλου ανάγκη για επιδοτήσεις).
Έκριναν, συνεπώς ότι δεν χρειάζεται νέο, δεύτερο fuel pass για τη βενζίνη, ούτε φυσικά παρέμβαση στο ρεύμα -άλλωστε, οι ΑΠΕ κρατούν χαμηλά τις τιμές-, με τον αρμόδιο υφυπουργό Ενέργειας Νίκο Τσάφο να ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχει τέτοια ανάγκη όσο η χονδρική τιμή του ρεύματος κινείται στην περιοχή των 90 ευρώ/μεγαβατώρα.
…Και η εκλογική ανάσα των 2 δις
Οι εξελίξεις αυτές δίνουν ανάσα και δη εκλογική στο οικονομικό επιτελείο αφού, με τα σημερινά δεδομένα, φαίνεται ότι θα παραμείνει αλώβητο το ποσό των 2 δις ευρώ που προορίζεται να χρησιμοποιηθεί για το (προ-εκλογικό) «πακέτο» μέτρων του 2027, το οποίο θα παρουσιασθεί, ως είθισται, στη ΔΕΘ τον προσεχή Σεπτέμβριο.
Και με 2 δις ευρώ οι δυνατότητες παρέμβασης σε μια σειρά από τομείς που ενδιαφέρουν μεγάλα τμήματα του πληθυσμού είναι σημαντικές.
Το τεστ της… ρόδας και τα «μπάνια του λαού»
Στις αποφάσεις της κυβέρνησης «βάρυναν» και τα στοιχεία για την κατανάλωση των καυσίμων.
Η κατανάλωση του diesel κίνησης παρέμεινε σταθερή (συγκριτικά με το αντίστοιχο διάστημα πέρυσι) το δίμηνο Μαρτίου-Απριλίου και εκτιμάται ότι αυξήθηκε κατά 2-2,5% τον Μάιο.
Πρόκειται για την πανηγυρική επιβεβαίωση του κανόνα της ανελαστικότητας της ζήτησης, όπως διδάσκονται οι πρωτοετείς των οικονομικών σχολών.
Αντίθετα, η κατανάλωση βενζίνης μειώθηκε κατά 2,2% το διάστημα Μαρτίου-Απριλίου και εκτιμάται περαιτέρω μείωση 5% τον Μάιο.
Μένει να φανεί αν και πως τα καλά νέα από τον Κόλπο θα επηρεάσουν την διάθεση των νοικοκυριών να ξοδέψουν (στα πλαίσια και των αντοχών του πορτοφολιού τους), με δεδομένο μάλιστα ότι το τριήμερο του Αγίου Πνεύματος (για εκείνους που είναι αργία αύριο) συνιστά και τη συμβολική έναρξη της θερινής περιόδου, όπως αποτυπώθηκε στην ιστορική φράση του Ανδρέα Παπανδρέου για τα «μπάνια του λαού».
Υψηλά οκτάνια και μισό ρεζερβουάρ
Ένας άνθρωπος που γνωρίζει την αγορά καυσίμων όσο λίγοι, ο αναπληρωτής CEO της Motor Oil (MOH) Πέτρος Τζαννετάκης, στο conference call με τους αναλυτές την περασμένη Πέμπτη, ανέφερε ότι η μόνη μείωση που καταγράφηκε τους τρεις μήνες του πολέμου ήταν στην κατανάλωση premium βενζίνης και πετρελαίου κίνησης.
«Οι Έλληνες αγαπούν τα αυτοκίνητά τους. Εκεί που γέμιζαν το ρεζερβουάρ με premium βενζίνη ή diesel κίνησης, τώρα γεμίζουν το μισό και συμπληρώνουν το υπόλοιπο με απλή βενζίνη και diesel κίνησης», είπε χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε για τις εταιρείες του ομίλου, Shell και Avin, οι συνολικές πωλήσεις καυσίμων παρέμειναν σταθερές, γεγονός που απέδωσε και στις κινήσεις που έχουν γίνει για την ενίσχυση του δικτύου των πρατηρίων, με αιχμή νησιά και περιοχές όπου δεν είχαν ισχυρή παρουσία.
Driving season
Ο Πέτρος Τζαννετάκης προέβη, μάλιστα, στην εκτίμηση -υπό την αίρεση και των εξελίξεων στο Ιράν- ότι η κατανάλωση καυσίμων δεν πρόκειται να μειωθεί τους επόμενους μήνες καθώς αρχίζει η driving season -κατά τη χαρακτηριστική φράση του-, δηλαδή η περίοδος κατά την οποία οι Έλληνες χρησιμοποιούν περισσότερο τα αυτοκίνητά τους για τις διακοπές και τις εβδομαδιαίες εξορμήσεις στη θάλασσα.
Επιπρόσθετα, εξέφρασε την άποψη ότι και ο τουρισμός θα πάει καλά, κάτι που όπως εξήγησε, προκύπτει από τις συζητήσεις που είχε με παράγοντες του ξενοδοχειακού κλάδου, οι οποίοι βλέπουν την πορεία των κρατήσεων.
Τα cargo από τα Στενά και οι νέες πηγές εφοδιασμού
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στους αναλυτές, η Motor Oil αποτελεί μια χαρακτηριστική περίπτωση του πως ξαναγράφει τις ροές ενέργειας, άρα και τον ενεργειακό χάρτη στον κόσμο, η κρίση στον Κόλπο.
Μέχρι τον περασμένο Φεβρουάριο, η ΜΟΗ προμηθευόταν το 74% του πετρελαίου από το Ιράκ.
Μετά την έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων στον Κόλπο, διαφοροποίησε τις πηγές εφοδιασμού της και έκτοτε έχει επεξεργαστεί αμερικανικό πετρέλαιο (3-4 φορτία συνολικά), πετρέλαιο από τη Βόρεια Θάλασσα που δεν είχε μέχρι τώρα δοκιμάσει, Αιγυπτιακό, νέους τύπους Λιβυκού πετρελαίου κι συνδυασμό όλων των παραπάνω στην κατεύθυνση της πλέον προσοδοφόρου λειτουργίας.
Ερωτηθείς σχετικά ο Πέτρος Τζαννετάκης χαρακτήρισε πιθανή την αλλαγή του μείγματος πετρελαίου που χρησιμοποιεί η εταιρεία και μετά την κρίση στον Κόλπο και την αποκατάσταση της κυκλοφορίας των πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, χωρίς βεβαίως ακόμη να είναι γνωστό ποιο θα είναι το νέο μείγμα.
Ανέφερε, πάντως, ότι ΜΟΗ έχει προ-πληρώσει δύο δεξαμενόπλοια που αυτή στιγμή βρίσκονται μέσα στον Κόλπο και τα οποία αναμένονται έως το τέλος Ιουνίου.
Timing και τηλέφωνα
Την ώρα που συμβαίνουν όλα αυτά στον κόσμο, στην Ελλάδα ο δημόσιος διάλογος για τα θέματα ενέργειας επικεντρώνεται στην αξιοποίηση των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων, θέμα με το οποίο (και τον Κάθετο Διάδρομο) έχει ταυτίσει την υπουργική θητεία του ο Σταύρος Παπασταύρου και ως εκ τούτου έχει αποκτήσει γι’ αυτόν υπαρξιακή σημασία (με την πολιτική έννοια του όρου).
Προς στιγμήν, λοιπόν, μόλις η ExxonMobil ανακοίνωσε ότι αποχωρεί από το οικόπεδο «Δυτικά της Κρήτης», φάνηκε να δημιουργείται ρωγμή στο αφήγημα για τα κοιτάσματα αερίου και πετρελαίου καθώς μάλιστα η εν λόγω εξέλιξη αξιοποιήθηκε πολιτικά και επικοινωνιακά από την αντιπολίτευση.
Ωστόσο, λίγα 24ωρα η Chevron ανακοίνωσε ότι εισέρχεται στο «Block 10», ανοιχτά του Κυπαρισσιακού Κόλπου, και το αφήγημα επέστρεψε δριμύτερο.
Απ’ όσα ακούω, καταλαβαίνω ότι για να επιτευχθεί τέτοιο timing μεταξύ των δύο ανακοινώσεων, χρειάστηκαν και κάποια υπερατλαντικά… τηλεφωνήματα ή tele-conferences -για να είμαι και στο πνεύμα της εποχής. Κατά το κοινώς λεγόμενο έσωσαν την κατάσταση οι επαφές Παπασταύρου..
Η απόφαση της ExxonMobil
Άνθρωπος με πολλά «χιλιόμετρα» στην αγορά εξηγούσε, πάντως, ότι στην Ελλάδα συνηθίζουμε να υπερ-πολιτικοποιούμε τα πάντα, ακόμη και το θέμα των κοιτασμάτων, και να τα ανάγουμε στις πολιτικές αποφάσεις και την αποτελεσματικότητα ή μη της εκάστοτε κυβέρνησης (που παίζει κι αυτό το ρόλο του, αναμφίβολα), στην πραγματικότητα, όμως, οι επιχειρηματικές αποφάσεις βασίζονται σε στέρεα δεδομένα.
Τα στελέχη της ExxonMobil αφού ολοκληρώθηκαν οι δισδιάστατες σεισμικές έρευνες στο οικόπεδο «Δυτικά τα Κρήτης», έκαναν τους υπολογισμούς τους και διαπίστωσαν ότι οι πιθανότητες επιτυχούς γεώτρησης είναι μόλις 2%, ενώ στο «Block 2» στο Ιόνιο, στο οποίο μετέχουν, είναι στο 15-16%.
Ως εκ τούτου ενημέρωσαν την ΕΔΕΥΕΠ ότι δεν θα προχωρήσουν στις τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες, το κόστος των οποίων δεν είναι αμελητέο, και θα εστιάσουν στο Ιόνιο.
Ακολουθώντας τις… μπουρμπουλήθρες
Όσον αφορά στην ανακοίνωση της Chevron για τη συμμετοχή της στο «Block 10» θύμισε στους παλαιότερους την ιστορία με τις… μπουρμπουλήθρες.
Πριν από πολλά χρόνια κάτοικοι της περιοχής στο Κατάκολο Ηλείας διηγούνταν ότι έβλεπαν… μπουρμπουλήθρες στα ανοιχτά, κάτι που θεωρούνταν τότε ένδειξη ότι υπάρχει κοίτασμα υδρογονανθράκων.
Το θέμα είχε λάβει τότε μεγάλη έκταση τότε, χωρίς πάντως να υπάρξει συνέχεια και μένει να φανεί εάν οι μπουρμπουλήθρες… δικαιωθούν τώρα.
Βόμβες βυθού
Το θέμα των κοιτασμάτων, με αφορμή την αποχώρηση της ExxonMobil από το οικόπεδο «Δυτικά της Κρήτης», αποτέλεσε πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ κυβέρνησης και αξιωματικής αντιπολίτευσης, αντιπαράθεση που έφθασε μισό αιώνα πίσω.
Το ΠΑΣΟΚ επιχείρησε να αποδομήσει τον ισχυρισμό της κυβέρνησης ότι η ερευνητική γεώτρηση που προγραμματίζει για τον Φεβρουάριο του 2027 στο βορειοδυτικό Ιόνιο η κοινοπραξία της ExxonMobil – Energean – HELLENiQ Energy θα είναι η «πρώτη ερευνητική γεώτρηση μεγάλου βάθους μετά τη Μεταπολίτευση» υπενθυμίζοντας ότι έχουν γίνει 75 ερευνητικές γεωτρήσεις κατά τη Μεταπολίτευση.
Ανταπαντώντας πηγές από το υπουργείο ανέφεραν ότι οι γεωτρήσεις είναι 73 κι όχι 75 (μπράβο λεπτομέρεια!) και πρόσθεσαν με νόημα ότι δεν τίθεται ζήτημα σύγκρισης της γεώτρησης που έγινε στα 221 μέτρα (ξανά μπράβο για τη λεπτομέρεια!) στο Κατάκολο το 1982 με αυτή που θα γίνει τον προσεχή Φεβρουάριο στα 900 μέτρα περίπου.
Άλλος Ουάσιγκτον, άλλος Βρυξέλλες
Στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έχει κηρυχθεί πένθος από προχθές το βράδυ λόγω της εκδημίας του υφυπουργού-αρμόδιου για τη χωροταξία Νίκου Ταγαρά (τα ειλικρινή συλλυπητήρια του energymag στην οικογένειά του).
Πιθανόν να αλλάξει και ο προγραμματισμός του υπουργείου καθώς το απόγευμα της προσεχούς Τρίτης είχε οριστεί η πρώτη συνεδρίαση της Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής για την επεξεργασία του νομοσχεδίου για τον Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας.
Στον τομέα Ενέργειας του ΥΠΕΝ φαίνεται, πάντως -και δεν έχει περάσει απαρατήρητο από την αγορά-, ότι έχει χαραχθεί μια άτυπη αλλά σαφής διαχωριστική γραμμή μεταξύ του υπουργού Σταύρου Παπασταύρου και του υφυπουργού Νίκου Τσάφου: ο πρώτος μιλά κυρίως για τους υδρογονάνθρακες (πετρέλαιο και αέριο) και ο δεύτερος για την ηλεκτρική ενέργεια.
Στις αρχές Ιουνίου μάλιστα ο Σταύρος Παπασταύρου ετοιμάζει βαλίτσες για την Ουάσιγκτον όπου θα συναντηθούν οι υπουργοί Ενέργειας της πρωτοβουλίας 3+1 (ΗΠΑ, Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ), ενώ ο Νίκος Τσάφος για Βρυξέλλες καθώς έχει προσκληθεί να συμμετάσχει ως ομιλητής στη συνάντηση εργασίας που διοργανώνει το επιδραστικό think tank Bruegel για ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας.
Άλλος για Χίο τράβηξε πήγε κι άλλος για Μυτιλήνη, που τραγουδούσε ο αείμνηστος Δημήτρης Μητροπάνος.
Στης Μεσογείων τα… στενά
Το θέμα είναι ποιος (ή μάλλον ποια) θα μείνει, όχι… στης Σύρας τα στενά (για να συνεχίσω στο ίδιο τραγούδι) αλλά στης Μεσογείων τα στενά, στο υπουργείο Ενέργειας την Δευτέρα 8 Ιουνίου, όταν πραγματοποιούν πανελλαδικό συλλαλητήριο ο Πανελλήνιος Σύλλογος Αγροτικών Φωτοβολταϊκών (ΠΣΑΦ) και ο Σύλλογος Φωτοβολταϊκών Πάρκων HELIOS.
Το θέμα των περικοπών στη λειτουργία των φωτοβολταϊκών τείνει να λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις και οι μικροεπενδυτές είναι, κυριολεκτικά, στα κάγκελα.
Καθώς, μάλιστα, στην πλειονότητά τους βρίσκονται σε αγροτικές περιοχές και είναι άνθρωποι με οικονομική επιφάνεια και επιδραστικότητα στις τοπικές κοινωνίες, το πολιτικό πρόβλημα για το κυβερνών κόμμα γίνεται ακόμη οξύτερο.
Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι στο πλευρό τους βρίσκονται και βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, ενώ ακούω ότι υπάρχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον από στελέχη κομμάτων της αντιπολίτευσης να δώσουν το «παρών» στο συλλαλητήριο -πιθανόν μάλιστα να εμφανιστούν και πολιτικοί αρχηγοί.
Μένει, λοιπόν, να φανεί πως θα διαχειριστεί το θέμα η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ, η οποία δέχεται αμφίπλευρες πιέσεις, από τους μικρούς παραγωγούς ενέργειας όσο και τους καταναλωτές.
Αποθήκευση: Στόχος τα 4 GW
Για να μην πάει χαμένη η ενέργεια που παράγεται από τα φωτοβολταϊκά τις μεσημβρινές ώρες και να αποκλιμακωθούν οι τιμές στη λιανική, μοναδική (προφανής) λύση είναι η αποθήκευση ώστε η περίσσεια ενέργειας να μετατοπίζεται τις απογευματινές ώρες όταν χρησιμοποιείται το ακριβότερο φυσικό αέριο.
Στον συγκεκριμένο τομέα, η κυβέρνηση δέχεται κριτική για καθυστέρηση με τον Νίκο Τσάφο να απαντά: «εύλογη η κριτική (σ.σ. ότι θα έπρεπε να προχωρήσουν νωρίτερα οι μπαταρίες), την ακούω, αλλά ο μπαταρίες είναι πανάκριβες».
Κατά τον υφυπουργό Ενέργειας, στόχος είναι η αποθήκευση ενέργειας να ανέλθει προοπτικά στα 4 GW, το οποίο θεωρεί ότι είναι το βέλτιστο για τα δεδομένα του ηλεκτρικού δικτύου στην Ελλάδα.
Χωρίς να δίνουν λογαριασμό…
Σαν να μην έφθαναν, πάντως, οι διακυμάνσεις στη χονδρική του ρεύματος λόγω των ενεργειακών κρίσεων και οι αυξήσεις στα τέλη δικτύου λόγω των επενδύσεων στις διασυνδέσεις, έρχεται να προστεθεί στους λογαριασμούς ρεύματος και νέο διπλό τέλος υπέρ δήμων και περιφερειών από το 2027.
Στην αγορά το κλίμα είναι ιδιαίτερα βαρύ για την κυβέρνηση καθώς θεωρούν ότι η διαρκής επιβάρυνση των λογαριασμών ενέργειας με φόρους και τέλη εγκυμονεί τον κίνδυνο για σημαντική αύξηση ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Πέραν τούτου, επισημαίνουν ότι «θολώνει» και την εικόνα για το τι πληρώνει και σε ποιον ο καταναλωτής.
Ακούω ότι οι πάροχοι δεν πρόκειται να αφήσουν το θέμα έτσι και δεν θα απέκλεια να γίνει εντός των ημερών συνάντηση τους με τις πολιτικές ηγεσίες των υπουργείων Ενέργειας και Εσωτερικών που εποπτεύει δήμους και περιφέρειες και ενέκρινε το αίτημά τους για το νέο διπλό τέλος προκειμένου να αποσαφηνιστεί ποιος και σε ποιον… δίνει λογαριασμό για τον λογαριασμό ρεύματος.
Το ψαλίδι της Παληαρούτα
Επιστρέφω στα της πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΕΝ.
Μέχρι τώρα η γενική γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πόρων Δέσποινα Παληαρούτα φαινόταν να κινείται όσον αφορά στις δημόσιες παρεμβάσεις της πιο κοντά στη γραμμή του Ν. Τσάφου, εστιάζοντας στην ηλεκτρική ενέργεια.
Τον τελευταίο καιρό, πάντως, είναι ευδιάκριτη η στροφή της -πάντοτε, όσον αφορά τις δημόσιες τοποθετήσεις της- στους υδρογονάνθρακες.
Την περασμένη εβδομάδα, μάλιστα, έπιασε το ψαλίδι και εγκαινίασε τον νέο αγωγό μεταφοράς φυσικού αερίου υψηλής πίεσης στη Δυτική Μακεδονία μαζί με την ανώτατη εκτελεστική διευθύντρια του ΔΕΣΦΑ Maria Sferruzza, με την οποία φαίνεται ότι αναπτύσσει χημεία καθώς έχουν συμπέσει σε αρκετά πάνελ εσχάτως.
Να επισημάνω με την ευκαιρία ότι έχουν επανέλθει -και μάλιστα, πιο ισχυρές- οι πληροφορίες ότι επίκειται ο διαχωρισμός της Γενικής Γραμματείας Ενέργειας σε δύο Γενικές Γραμματείες, μία με αντικείμενο την ηλεκτρική ενέργεια και μία για τους υδρογονάνθρακες.
Η αποχώρηση Morgante
Τώρα που θυμήθηκα τις Ιταλίδες που τρέχουν ελληνικές ενεργειακές εταιρείες υποδομών, μαθαίνω ότι η διευθύνουσα σύμβουλος της ΕΝΑΟΝ Barbara Morgante μας εγκατέλειψε και μάλιστα όχι τώρα, αλλά από τα τέλη Απριλίου. Η θητεία της ως πρώτη διευθύνουσα σύμβουλος στην εποχή της Italgas, που ξεκίνησε το 2022 ολοκληρώθηκε και στο κτίριο της Μεσογείων, αναμένεται τις επόμενες ημέρες νέα άφιξη του διαδόχου της. Η Morgante για όσους δεν θυμούνται έγινε γνωστή στην Ιταλία από την θητεία της ως διευθύνουσα σύμβουλος της Trenitalia από το 2015 έως το 2017. Ο ή η διαδοχός της, θα έχει μπροστά του το δύσκολο έργο της συμφωνίας του νέου WACC.
Επικοινωνιακό πρόγραμμα 8,7 εκατ.
Μιας και αναφέρομαι στη Δέσποινα Παληαρούτα, εγκρίθηκε από τον Γενικό Γραμματέα Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτρη Κιρμικίρογλου πρόγραμμα επικοινωνιακής προβολής της Γενικής Γραμματείας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας της ανέρχεται στο συνολικό ποσό ύψους οκτώ εκατομμυρίων εξακοσίων ογδόντα χιλιάδων ευρώ (8.680.000,00 €).
Το πρόγραμμα αφορά την προβολή των δράσεων του RepowerEU στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
