Η ηλιακή ακτινοβολία που φτάνει στην επιφάνεια της γης στην Ευρώπη αυξάνεται, λόγω αλλαγών στα πρότυπα των νεφώσεων και της μείωσης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, σύμφωνα με νέα επιστημονική έρευνα.
Η μελέτη, που είναι αποτέλεσμα συνεργασίας της εταιρείας δεδομένων και λογισμικού για την ηλιακή ενέργεια Solargis με τα Πανεπιστήμια της Μάλαγα και της Μούρθια, θεωρείται μία από τις πιο ολοκληρωμένες που έχουν γίνει ποτέ στην Ευρώπη για την ηλιακή ακτινοβολία. Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα των τελευταίων 30 χρόνων, αλλά και προβλέψεις για τα επόμενα 30 χρόνια. Το σύνολο των δεδομένων περιλαμβάνει μετρήσεις από επίγειους σταθμούς, πέντε ιστορικά σύνολα δεδομένων σε πλέγμα και ένα σύνολο 30 κλιματικών μοντέλων CMIP6 με προβλέψεις σε τέσσερα διαφορετικά σενάρια.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ποσότητα του ηλιακού φωτός που φτάνει στην επιφάνεια της Ευρώπης αυξήθηκε κατά μέσο όρο κατά 4,8% τα τελευταία 30 χρόνια, κάτι που αντιστοιχεί σε περίπου 2,4 Watt ανά δεκαετία την περίοδο 1994–2023. Η κεντροδυτική Ευρώπη κατέγραψε μεγαλύτερη αύξηση σε σχέση με άλλες περιοχές, με τη βορειοανατολική Γαλλία, το Μπενελούξ και τη δυτική Γερμανία να εμφανίζουν αύξηση σχεδόν 11% από το 1994 έως το 2023, δηλαδή περίπου 4,7 Watt ανά δεκαετία. Η μελέτη προσθέτει ότι η ανοδική τάση είναι πιο αδύναμη σε περιοχές όπως η Μεγάλη Βρετανία, η Σκανδιναβία, η Ιταλική Χερσόνησος και τα Βαλκάνια. Σύμφωνα με τα πρώτα σχόλια των ερευνητών, οι αλλαγές στη διαφάνεια και την κάλυψη των νεφών εξηγούν περίπου το 80% της συνολικής αύξησης της ηλιακής ακτινοβολίας, ενώ η μείωση της ρύπανσης από αερολύματα (το λεγόμενο άμεσο φαινόμενο των αερολυμάτων – Aerosol Direct Effect, ADE) εξηγεί το υπόλοιπο 20%.
Περαιτέρω ανάλυση στη μελέτη δείχνει ότι ο έμμεσος ρόλος των αερολυμάτων (το πρώτο έμμεσο φαινόμενο των αερολυμάτων – First Aerosol Indirect Effect, AIE) είναι καθοριστικός για τη διαφάνεια των νεφών και έτσι αυξάνει τη σημασία της ρύπανσης από αερολύματα πέρα από το αρχικό 20%. Συμπερασματικά, η μελέτη αποδίδει περίπου το 1/5 της επίδρασης στο ADE, τα 2/5 στο πρώτο έμμεσο φαινόμενο των αερολυμάτων και τα 2/5 στις αλλαγές στην κάλυψη των νεφών. «Δηλαδή, οι αλλαγές που σχετίζονται με τα σύννεφα είναι περίπου διπλάσιας σημασίας από το ADE σε περιφερειακό επίπεδο», εξηγεί η μελέτη.
Ανάλυση προβλέψεων για την περίοδο 2024–2054 δείχνει ότι η αύξηση της ηλιακής ακτινοβολίας στην Ευρώπη θα επιβραδυνθεί τις επόμενες τρεις δεκαετίες. Ο επικεφαλής ερευνητής, Χοσέ Αντόνιο Ρουίθ-Άριας, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Μάλαγα, αναφέρει ότι αυτό το εύρημα συμφωνεί με τα αποτελέσματα των κλιματικών μοντέλων.
«Παρά τις προσπάθειες της επιστημονικής κοινότητας να προβλέψει με ακρίβεια τα επίπεδα της ηλιακής ακτινοβολίας στην επιφάνεια της Γης, οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις έχουν μεγάλο βαθμό αβεβαιότητας, λόγω της πολυπλοκότητας της μη γραμμικής συμπεριφοράς της ατμόσφαιρας και των περιορισμένων γνώσεών μας για τα επίπεδα των αερολυμάτων και τις αλληλεπιδράσεις τους», είπε ο Ρουίθ-Άριας. «Γι’ αυτό είναι σημαντικό η παγκόσμια ηλιακή κοινότητα να συνεχίσει να βελτιώνει τα υπάρχοντα σύνολα δεδομένων, να παρακολουθεί στενά τις αλλαγές στην ατμόσφαιρα και να επανεξετάζει πώς η ηλιακή ακτινοβολία μας επηρεάζει τοπικά, στο έδαφος».
Ο Ρουίθ-Άριας πρόσθεσε ότι οι αλλαγές στα επίπεδα ακτινοβολίας επηρεάζουν έντονα τη βιομηχανία της ηλιακής ενέργειας, καθώς έχουν άμεσο αντίκτυπο στη μακροπρόθεσμη παραγωγή, στη βιωσιμότητα και στη χρηματοοικονομική αξιοπιστία των έργων.
