Στην τελική ευθεία της υλοποίησης βάζει η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ δύο από τα μεγαλύτερα έργα διαχείρισης απορριμμάτων στη χώρα (θα επεξεργάζονται άνω των 450 χιλ. τόνων αποβλήτων), αλλάζοντας ριζικά τον τρόπο με τον οποίο «αξιοποιούνται» τα στερεά απόβλητα στην Κεντρική Μακεδονία.
Στο πλαίσιο αυτό, θέμα χρόνου θεωρείται η υπογραφή των συμβάσεων με τον Φορέα Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ) Κ. Μακεδονίας για την κατασκευή δύο Μονάδων Επεξεργασίας Αποβλήτων (ΜΕΑ) στην περιοχή της Θεσσαλονίκης, συνολικού ύψους πέριξ των 220 εκατ. ευρώ.
Το οριστικό «κλείδωμα των χρηματοδοτικών πόρων του ΕΣΠΑ φαίνεται να αποτελεί την βασικότερη εκκρεμότητα (βαίνει προς επίλυση) για να υπογραφούν οι δύο συμβάσεις, και εν συνεχεία να εκκινήσουν τα έργα εντός του τρέχοντος έτους. Εκτιμάται πως έως το τέλος του πρώτου εξαμήνου του 2026 θα πέσουν οι υπογραφές για την κατασκευή των δύο υπερσύγχρονων μονάδων διαχείρισης στερεών αποβλήτων, με τον ΦΟΔΣΑ να βάζει πλώρη για να πετύχει ως το 2032 το στόχο της ανακύκλωσης και ανάκτησης του 90% των 900.000 τόνων αστικών στερεών αποβλήτων της Κεντρικής Μακεδονίας.
Αξίζει να σημειωθεί πως με βάση τη συμφωνία με τη Masdar, που ελέγχει πλέον την ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, ο τομέας διαχείρισης απορριμμάτων της τελευταίας μεταβιβάστηκε στη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ.
Πάντως η διαδικασία παρουσιάζει σημαντικές καθυστερήσεις. Εδώ και μήνες, τόσο το υπουργείο Ενέργειας και Περιβάλλοντος, όσο και ο Φορέας Διαχείρισης Αποβλήτων Κεντρικής Μακεδονίας, που είναι ο κύριος των έργων, διαβεβαιώνουν πως η χρηματοδότηση για τις δύο ΜΕΑ (Ανατολικού και Δυτικού τομέα) είναι εξασφαλισμένη με τα έργα να εντάσσονται στην τρέχουσα προγραμματική περίοδο του ΕΣΠΑ ο χρόνος κυλά χωρίς να έχουν σημειώνεται μεγάλη πρόοδος (έκδοση προσκλήσεων ένταξης στο ΕΣΠΑ και υπουργικών αποφάσεων).
Δυτικός τομέας
Η μία σύμβαση (μοντέλο ΣΔΙΤ) αφορά σύμπραξη δημοσίου και ιδιωτικού τομέα (προσωρινός ανάδοχος η κοινοπραξία ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή - ΤΙΤΑΝ) για το έργο υλοποίησης (διάρκεια κατασκευής 2 έτη) της «Μονάδας Επεξεργασίας Αποβλήτων Δυτικού Τομέα ΠΚΜ» στην Μαυροράχη, προϋπολογισμού 110 εκατ. ευρώ (με τον ανάδοχο να διαθέτει περίπου 45 εκατ. και τα υπόλοιπα το ΕΣΠΑ).
Η διάρκεια της σύμβασης σύμπραξης θα είναι κατά μέγιστο 27 έτη από την ημερομηνία υπογραφής της και περιλαμβάνει την περίοδο εργασιών (μελέτη και κατασκευή) και την περίοδο υπηρεσιών (λειτουργία).
Η ΜΕΑ δυτικού τομέα είχε «κολλήσει» για ένα μεγάλο διάστημα εξαιτίας προσφυγών από υποψηφίους αναδόχους που δεν επικράτησαν στο σχετικό διαγωνισμό προς το Συμβούλιο της Επικρατείας το οποίο τις απέρριψε.
Η ΜΕΑ δυτικού τομέα θα είναι η μεγαλύτερη στη Βόρεια Ελλάδα, δυναμικότητας 300.000 τόνων και θα κατασκευαστεί σε έκταση περίπου 200 στρεμμάτων κοντά στο ΧΥΤΑ Μαυροράχης. Θα εξυπηρετεί εννέα δήμους της δυτικής πλευράς του νομού Θεσσαλονίκης (Αμπελοκήπων – Μενεμένης, Βόλβης, Δέλτα, Κορδελιού – Ευόσμου, Λαγκαδά, Νεάπολης – Συκεών, Παύλου Μελά, Χαλκηδόνος, Ωραιοκάστρου), το 60% του κεντρικού Δήμου Θεσσαλονίκης, το σύνολο των δήμων των νομών Πέλλας, Ημαθίας και Πιερίας, καθώς και τον Δήμο Παιονίας.
Ανατολικός τομέας
Η δεύτερη σύμβαση (προσωρινός ανάδοχος η κοινοπραξία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – Ηλιόχωρα) έχει να κάνει με το έργο «Κατασκευή Μονάδας Επεξεργασίας υπολειμματικών σύμμεικτων Αστικών Στερεών Αποβλήτων (ΑΣΑ) και προδιαλεγμένων οργανικών αποβλήτων Ανατολικού Τομέα Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας», project κόστους 110 εκατ. ευρώ (εξ ολοκλήρου τους πόρους θα διαθέσει το δημόσιο).
Η δεύτερη μονάδα θα κατασκευαστεί στη θέση «Άγιος Αντώνιος» εντός των διοικητικών ορίων της δημοτικής Ενότητας Βασιλικών του δήμου Θέρμης της Π.Ε. Θεσσαλονίκης. Βρίσκεται μεταξύ των οικισμών Κάτω Σχολαρίου και Αγίου Αντωνίου. Το έργο περιλαμβάνει την κατασκευή Μονάδας Επεξεργασίας Απορριμμάτων Ανατολικού Τομέα Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, η οποία θα διαχειρίζεται 150.200tn/a εκ των οποίων: 128.200 tn/a σύμμεικτων αποβλήτων.
Θα επεξεργάζεται το 36% των παραγόμενων σύμμεικτων απορριμμάτων της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, τα σύμμεικτα απορρίμματα της Π.Ε. Χαλκιδικής, τα υπολείμματα των ΚΔΑΥ Π.Ε. Χαλκιδικής και Ανατολικής Θεσσαλονίκης (15% έκαστο), τα υπολείμματα των μονάδων επεξεργασίας βιοαποβλήτων των Π.Ε. Χαλκιδικής και Ανατολικής Θεσσαλονίκης (10% έκαστο), και 22.000 tn/a προδιαλεγμένων αποβλήτων (1η ΜΕΒΑ Αν. Τομέα Π.Ε. Θεσσαλονίκης). Η εν λόγω Μονάδα Επεξεργασίας Βιοαποβλήτων θα εξυπηρετεί τον δήμο Θέρμης και το 65% του δήμου Θεσσαλονίκης.
Τα συγκεκριμένα έργα αποτελούν κομβικό σημείο για τη μελλοντική ανάπτυξη βιώσιμων συστημάτων διαχείρισης απορριμμάτων και εντάσσονται στις προσπάθειες εκσυγχρονισμού και ευθυγράμμισης της Ελλάδας με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Τα έργα περιλαμβάνουν εγκαταστάσεις υποδοχής και διαχωρισμού υλικών από τα σύμμεικτα απόβλητα (πράσινος κάδος), εγκαταστάσεις υποδοχής και διαχωρισμού ανακυκλώσιμων υλικών (μπλε κάδος), μονάδα παραγωγής δευτερογενών προϊόντων καθώς και μονάδα διαχείρισης βιοαποβλήτων από προδιαλεγμένα οργανικά απόβλητα (καφέ κάδος).
Η εξυπηρετούμενη περιοχή των δύο μονάδων αφορά σχεδόν σε όλη την περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας πλην της ΠΕ Σερρών και του δήμου Κιλκίς, που εξυπηρετούνται από την Μονάδα Επεξεργασίας Σερρών, η οποία είναι ήδη σε λειτουργία από το 2019.
