Μόνο τυχαία δεν ήταν η χτεσινή ασυνήθιστα αιχμηρή παρέμβαση, της ΔΕΗ απευθυνόμενη σε όσους εξακολουθούν να υποστηρίζουν ότι η απολιγνιτοποίηση ήταν μια λανθασμένη πολιτική επιλογή που αποδυνάμωσε την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.
Με αφορμή τις εργασίες αποξήλωσης παροπλισμένων εκσκαφέων στο ορυχείο της Μαυροπηγής, η επιχείρηση επιχειρεί να βάλει τέλος, όπως αναφέρει, στους «μύθους» γύρω από τον λιγνίτη, υποστηρίζοντας ότι η αγορά είχε ήδη αποφασίσει την έξοδό του πολύ πριν ληφθούν οι κυβερνητικές αποφάσεις.
Το βασικό μήνυμα είναι οτι ο λιγνίτης δεν έσβησε επειδή το αποφάσισε η κυβέρνηση ή η ΔΕΗ. Έσβησε επειδή δεν μπορούσε πλέον να σταθεί οικονομικά απέναντι στις νέες συνθήκες της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Το CO₂ έκανε τον λιγνίτη ζημιογόνο
Η επιχείρηση παρουσιάζει αριθμούς που εξηγούν γιατί η λειτουργία των λιγνιτικών μονάδων έχει καταστεί οικονομικά ασύμφορη.
Με τις τιμές των δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα να κινούνται πλέον στα επίπεδα των 80 ευρώ ανά τόνο και με προοπτική περαιτέρω αύξησης, κάθε μεγαβατώρα που παράγεται από ελληνικό λιγνίτη επιβαρύνεται με τεράστιο κόστος μόνο για τους ρύπους.
Στην περίπτωση της «Πτολεμαΐδας V», το κόστος αυτό ανέρχεται περίπου στα 92 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ στις παλαιότερες λιγνιτικές μονάδες μπορεί να αγγίξει ακόμη και τα 160 ευρώ ανά MWh, εξαιτίας των υψηλότερων εκπομπών και της χαμηλότερης απόδοσης. Την ίδια ώρα, η μέση τιμή της χονδρεμπορικής αγοράς κινείται περίπου στα 90 ευρώ ανά MWh. Με απλά λόγια, σε αρκετές περιπτώσεις το κόστος των ρύπων ξεπερνά την αξία της ίδιας της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας.
Η εξίσωση, σύμφωνα με τη ΔΕΗ, δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών: ακόμη και αν ο λιγνίτης ήταν δωρεάν, οι μονάδες θα δυσκολεύονταν να καλύψουν μόνο το κόστος των δικαιωμάτων εκπομπών.
Απάντηση στην κριτική
Η ανακοίνωση έχει σαφή πολιτική στόχευση. Τα τελευταία χρόνια, και ιδιαίτερα μετά την ενεργειακή κρίση του 2022, πληθαίνουν οι φωνές που υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα εγκατέλειψε πρόωρα τον λιγνίτη και ότι θα έπρεπε να είχε διατηρήσει μεγαλύτερο μέρος της λιγνιτικής παραγωγής.
Η ΔΕΗ απαντά ότι η πραγματικότητα είναι ακριβώς η αντίθετη. Η απολιγνιτοποίηση, υποστηρίζει, δεν προκάλεσε την οικονομική κατάρρευση του λιγνίτη· απλώς ακολούθησε μια πορεία που είχε ήδη διαμορφωθεί από την αγορά, το αυξανόμενο κόστος των ρύπων και τη χαμηλή ανταγωνιστικότητα του ελληνικού λιγνίτη.
Από τα ορυχεία στα data centers
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην υπεράσπιση της απολιγνιτοποίησης. Η ΔΕΗ επιχειρεί να αλλάξει πλήρως την ατζέντα για τη Δυτική Μακεδονία, παρουσιάζοντας ένα επενδυτικό σχέδιο ύψους 5,75 δισ. ευρώ που φιλοδοξεί να μετατρέψει την περιοχή από κέντρο εξόρυξης λιγνίτη σε κόμβο καθαρής ενέργειας και ψηφιακών υποδομών.
Το σχέδιο περιλαμβάνει φωτοβολταϊκά συνολικής ισχύος άνω των 2 GW, μονάδες αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, έργα πράσινου υδρογόνου, νέες μονάδες συμπαραγωγής, αλλά και τη μεγαλύτερη ίσως επένδυση: την ανάπτυξη Mega Data Center στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, αρχικής ισχύος 300 MW, με δυνατότητα επέκτασης έως το 1 GW, εφόσον εξασφαλιστούν συμφωνίες με διεθνείς τεχνολογικούς κολοσσούς.
Πρόκειται για ένα έργο που, σύμφωνα με την επιχείρηση, μπορεί να αλλάξει το παραγωγικό προφίλ της Δυτικής Μακεδονίας, προσελκύοντας επενδύσεις υψηλής τεχνολογίας και δημιουργώντας χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας.
