Το υψηλό ενεργειακό κόστος αποτελεί μία από τις σημαντικότερες απειλές για την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής βιομηχανίας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιχειρήσεις καλούνται ταυτόχρονα να επενδύσουν, να απανθρακοποιήσουν την παραγωγή τους και να προσαρμοστούν στις τεχνολογικές αλλαγές.
Αυτό είναι ένα από τα βασικά μηνύματα που ανέδειξε ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ), στη συνάντηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και μελών της Κυβέρνησης με εκπροσώπους των παραγωγικών φορέων, που πραγματοποιήθηκε στις 27 Αυγούστου 2026 στη Θεσσαλονίκη, ενόψει της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.
Τον ΣΒΕ εκπροσώπησε η Γενική Διευθύντρια του Συνδέσμου, κα Βίκυ Λοΐζου, παρουσιάζοντας τις βασικές θέσεις του ΣΒΕ, όπως αυτές είχαν αποτυπωθεί στο υπόμνημα που είχε αποσταλεί στον Πρωθυπουργό.
Στο επίκεντρο της πρότασης βρίσκεται η ανάγκη να περάσει η χώρα σε ένα περισσότερο παραγωγικό, ανταγωνιστικό και ανθεκτικό αναπτυξιακό μοντέλο, με τη βιομηχανία στον πυρήνα της αναπτυξιακής στρατηγικής.
Για τον ΣΒΕ, μάλιστα, η ενέργεια αποτελεί κρίσιμο παράγοντα αυτής της μετάβασης. Το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, η πράσινη μετάβαση, η πρόσβαση στα δίκτυα και η δυνατότητα των επιχειρήσεων να πραγματοποιήσουν επενδύσεις ενεργειακής αποδοτικότητας και απανθρακοποίησης συνδέονται άμεσα με το μέλλον της ελληνικής παραγωγής.
Το ενεργειακό κόστος στο επίκεντρο
Ο ΣΒΕ επισημαίνει, μάλιστα, ότι το υψηλό ενεργειακό κόστος επιβαρύνει άμεσα τη βιομηχανική παραγωγή και περιορίζει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων έναντι παραγωγών άλλων ευρωπαϊκών χωρών και διεθνών αγορών.
Την ίδια στιγμή, η βιομηχανία βρίσκεται αντιμέτωπη με τις απαιτήσεις της πράσινης μετάβασης. Η ανάγκη μείωσης του ανθρακικού αποτυπώματος, εξηλεκτρισμού των παραγωγικών διαδικασιών, βελτίωσης της ενεργειακής αποδοτικότητας και αξιοποίησης καθαρότερων μορφών ενέργειας δημιουργεί σημαντικές επενδυτικές ανάγκες.
Στο φόντο αυτό η θέση του ΣΒΕ είναι ότι η απανθρακοποίηση πρέπει να προχωρήσει χωρίς αποβιομηχάνιση. Η ενεργειακή και κλιματική πολιτική θα πρέπει, επομένως, να συνδυάζει τους στόχους της πράσινης μετάβασης με τη διατήρηση της παραγωγής, των επενδύσεων και των θέσεων εργασίας.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Σύνδεσμος, με αναλυτικό υπόμνημά του, ζητά την πλήρη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων κρατικών ενισχύσεων, την εφαρμογή των μηχανισμών αντιστάθμισης του έμμεσου κόστους εκπομπών, τη διαμόρφωση μακροχρόνιων και ανταγωνιστικών συμβάσεων ηλεκτρικής ενέργειας και την αντιμετώπιση των δυσλειτουργιών της εγχώριας αγοράς ενέργειας.
Παράλληλα, θεωρεί κρίσιμη την επιτάχυνση των επενδύσεων σε δίκτυα, αποθήκευση και διασυνδέσεις, ώστε η ενεργειακή μετάβαση να δημιουργεί πραγματικό όφελος και για την παραγωγική οικονομία.
Οι 7 κινήσεις για τη βιομηχανία
Συγκεκριμένα, η ενέργεια αποτελεί έναν από τους επτά βασικούς άξονες της πρότασης του ΣΒΕ. Οι υπόλοιποι συνθέτουν ένα ευρύτερο πλαίσιο πολιτικής, καθώς, όπως υπογραμμίζει ο Σύνδεσμος, το κόστος ενέργειας δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί απομονωμένα από το συνολικό κόστος και τις συνθήκες λειτουργίας μιας παραγωγικής επιχείρησης. Όπως αναφέρει, δε, ο ΣΒΕ:
1. Χρηματοδότηση και επενδυτική συνέχεια
Η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης δημιουργεί την ανάγκη για ένα άμεσο σχέδιο χρηματοδοτικής μετάβασης. Ο ΣΒΕ ζητά να διασφαλιστεί η συνέχεια των παραγωγικών επενδύσεων και η πρόσβαση των μεταποιητικών ΜΜΕ σε νέα χρηματοδοτικά εργαλεία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα χρηματοδότησης επενδύσεων που σχετίζονται με την ενεργειακή αποδοτικότητα, την απανθρακοποίηση, τον εξηλεκτρισμό και τον εκσυγχρονισμό του παραγωγικού εξοπλισμού.
2. Ανταγωνιστική ενέργεια και πράσινη μετάβαση
Η ενέργεια αποτελεί τον δεύτερο, αλλά ουσιαστικά οριζόντιο, άξονα της πρότασης. Ο ΣΒΕ ζητά ανταγωνιστικό ενεργειακό κόστος, σταθερότητα και προβλεψιμότητα, παράλληλα με τη στήριξη των βιομηχανικών επενδύσεων για την πράσινη μετάβαση.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η πρόσβαση σε ανταγωνιστική ηλεκτρική ενέργεια, η ανάπτυξη των δικτύων, η αποθήκευση, οι διασυνδέσεις και η ενίσχυση των επενδύσεων ενεργειακής αποδοτικότητας.
3. Ανθρώπινο δυναμικό και δεξιότητες
Η ενεργειακή μετάβαση και ο ψηφιακός μετασχηματισμός δημιουργούν νέες ανάγκες σε τεχνικές και ψηφιακές δεξιότητες. Την ίδια στιγμή, οι ελλείψεις εργαζομένων αποτελούν ήδη περιορισμό για την παραγωγική δραστηριότητα.
Ο ΣΒΕ προτείνει Εθνική Στρατηγική Δεξιοτήτων, συνδεδεμένη με τις ανάγκες της βιομηχανίας και κάθε περιφέρειας, με έμφαση στην τεχνική εκπαίδευση, τη μαθητεία, την επανακατάρτιση και την προσέλκυση ανθρώπινου δυναμικού.
4. Τεχνητή νοημοσύνη και ψηφιακός μετασχηματισμός
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο αύξησης της παραγωγικότητας, αλλά και ως μέσο καλύτερης ενεργειακής διαχείρισης. Από την πρόβλεψη της κατανάλωσης και τη βελτιστοποίηση της παραγωγής έως την προληπτική συντήρηση και τη διαχείριση των εφοδιαστικών αλυσίδων, οι δυνατότητες είναι σημαντικές.
Ο ΣΒΕ προτείνει εθνικό πρόγραμμα για την υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης στη μεταποίηση, με ιδιαίτερη στόχευση στις ΜΜΕ και στις επιχειρήσεις της περιφέρειας.
5. Υποδομές και περιφερειακή ανάπτυξη
Η ενεργειακή υποδομή αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της βιομηχανικής πολιτικής. Η επάρκεια των δικτύων, η δυνατότητα σύνδεσης νέων παραγωγικών μονάδων και η πρόσβαση σε ενεργειακές υποδομές είναι κρίσιμες για την προσέλκυση επενδύσεων.
Ο ΣΒΕ ζητά παράλληλα επιτάχυνση των οδικών, σιδηροδρομικών και λιμενικών έργων και καλύτερη σύνδεση των βιομηχανικών περιοχών με τα δίκτυα μεταφορών και ενέργειας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην Περιφέρεια, όπου η βιομηχανία λειτουργεί ως παράγοντας απασχόλησης, συγκράτησης του πληθυσμού και οικονομικής ανάπτυξης.
6. Αποτελεσματικότερο κράτος και σταθερό κανονιστικό πλαίσιο
Οι επενδύσεις στην ενέργεια και τη βιομηχανία απαιτούν μακρύ ορίζοντα και συνεπώς σταθερότητα. Ο ΣΒΕ θέτει ως προτεραιότητες την απλοποίηση των αδειοδοτήσεων, τη μείωση της γραφειοκρατίας, τη σταθερότητα του φορολογικού και κανονιστικού πλαισίου και την επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης.
Η ταχύτητα με την οποία μία επένδυση μπορεί να αδειοδοτηθεί, να συνδεθεί στα δίκτυα και να τεθεί σε λειτουργία αποτελεί κρίσιμο παράγοντα ανταγωνιστικότητας.
7. Εθνική Βιομηχανική Στρατηγική με ορίζοντα δεκαετίας
Οι επιμέρους πολιτικές, σύμφωνα με τον ΣΒΕ, πρέπει να ενταχθούν σε ένα ενιαίο πλαίσιο. Για τον λόγο αυτό προτείνεται Εθνική Βιομηχανική Στρατηγική δεκαετούς διάρκειας, με συγκεκριμένους εθνικούς και περιφερειακούς στόχους και μετρήσιμους δείκτες αποτελέσματος.
Παράλληλα, ο Σύνδεσμος προτείνει τη δημιουργία ενός Εθνικού Συμφώνου για τη Βιομηχανία και ενός μόνιμου θεσμικού πλαισίου διαλόγου Κυβέρνησης και κοινωνικών εταίρων για την εφαρμογή και την ετήσια αξιολόγηση της στρατηγικής.
