Στο προσκήνιο, έστω και σε θεωρητικό επίπεδο, έρχεται η πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα καθώς μετά τις πρώτες συναντήσεις της κυβερνητικής επιτροπής σε εξέλιξη βρίσκεται η τεχνική αξιολόγηση των δεδομένων από την οποία θα εξαρτηθεί εάν η συγκεκριμένη τεχνολογία θα μπορούσε να αποκτήσει θέση στο ενεργειακό μείγμα της χώρας.
Το ενδιαφέρον από την αγορά είναι δεδομένο, καθώς οι επιχειρήσεις ηλεκτροπαραγωγής επιδιώκουν να παρακολουθούν από κοντά τις εξελίξεις, προκειμένου να γνωρίζουν τις δυνατότητες που ενδέχεται να δημιουργηθούν στο μέλλον. Οι μεγάλοι ενεργειακοί παίκτες δεν θέλουν να βρεθούν εκτός των αρχικών διεργασιών, εφόσον η χώρα αποφασίσει κάποια στιγμή να προχωρήσει στην ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας.
Η συμμετοχή τους, πάντως, αφορά σε αυτή τη φάση την ενημέρωση και την παρακολούθηση της διαδικασίας και δεν συνδέεται με συγκεκριμένες επενδυτικές αποφάσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, δρομολογείται η ενεργοποίηση της τεχνικής ομάδας η οποία αναμένεται να αποτελείται από περίπου 20 μέλη και θα αναλάβει το μεγαλύτερο μέρος της εξειδικευμένης προετοιμασίας.
Η τεχνική ομάδα θα οργανώσει τις εργασίες της με βάση τα 19 ζητήματα που περιλαμβάνει το πλαίσιο του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) για την προετοιμασία ενός εθνικού πυρηνικού προγράμματος.
Για τον σκοπό αυτό προβλέπεται η συγκρότηση επιμέρους ομάδων εργασίας, στις οποίες θα συμμετέχουν ειδικοί από την Ελλάδα και το εξωτερικό, με επαγγελματική εμπειρία στην πυρηνική βιομηχανία. Κάθε ομάδα θα αναλάβει να εξετάσει συγκεκριμένα πεδία, ώστε να συγκεντρωθούν τα απαραίτητα στοιχεία και να πραγματοποιηθούν οι αναλύσεις που απαιτούνται.
Το βασικό σενάριο και ασχέτως σε ποιο βαθμό θα υπάρξουν συνέργειες ή όχι με υφιστάμενα σχήματα και επιτροπές, θέλει το όλο εγχείρημα να έχει μια διακριτή παρουσία και υπόσταση, πράγμα που με την σειρά του θα επιτρέπει στους αρμόδιους να προχωρούν απρόσκοπτα στις απαιτούμενες ενέργειες ανεξαρτήτως των ευμετάβλητων πολιτικών συνθηκών.
Τι είναι οι SMR
Οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (Small Modular Reactors - SMR), με ισχύ έως 300 MW ανά μονάδα και δυνατότητα παραγωγής περίπου 7 εκατ. kWh ημερησίως, βασίζονται στην τεχνογνωσία δεκαετιών της πυρηνικής βιομηχανίας. Συνιστούν μία ευρύτερη κατηγορία του κλάδου της πυρηνικής βιομηχανίας. Δηλαδή, σαν τεχνικός όρος ομαδοποιεί διαφόρους τύπους αντιδραστήρων που έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό την μικρότερη εγκατεστημένη ισχύ (περί τα 300MW) σε σχέση με τους εν λειτουργία μεγάλους πυρηνικούς αντιδραστήρων (περί τα 1000MW).
Σήμερα υπάρχουν δεκάδες τεχνολογίες SMR υπό σχεδίαση ενώ στις Δυτικές Χώρες, η General Electric κατέχει προς το παρόν την αποκλειστικότητα σε ό,τι αφορά την υπό κατασκευή τέτοιου πρότυπου αντιδραστήρα. Προβλέπεται πως οι πρώτοι SMRs θα βρίσκονται σε ευρεία κατασκευή και λειτουργία σε δεκάδες χώρες της Ευρώπης και της Αμερική μέχρι το 2035.
Το στρατηγικό πλεονέκτημα των SMR είναι το μικρό τους μέγεθος και ο μικρός χρόνος κατασκευής που αναμένεται να είναι μόλις τρία έτη, εισάγοντας βελτιστοποιημένη εφοδιαστική αλυσίδα η οποία θα συναρμολογεί τους αντιδραστήρες αυτούς στο εργοστάσιο εν σειρά με αποτέλεσμα να μειωθεί σημαντικά το κόστος.
Οι SMRs με την τεχνολογία που έχει αναπτυχθεί θα έχουν ακόμα υψηλότερο επίπεδο ασφάλειας από τους σημερινούς αντιδραστήρες, στηριζόμενοι στα λεγόμενα παθητικά συστήματα ασφαλείας, τα οποία και ενεργοποιούνται σε περίπτωση ανάγκης χωρίς τη χρήση ηλεκτρικού ρεύματος ή την ανθρώπινη παρέμβαση.
Οι SMRs θα μπορούσαν να αποτελέσουν μία εναλλακτική λύση για την μελλοντική αντικατάσταση των λιγνιτικών σταθμών και σταθμών φυσικού αερίου στην Ελλάδα, διασφαλίζοντας ενεργειακή αξιοπιστία και σταθερότητα στο δίκτυο, θέτοντας τα θεμέλια μιας απρόσκοπτης ανάπτυξης όλων των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Τα αγκάθια
Βέβαια, για την ώρα οι SMRs δεν έχουν μπει σε βιομηχανική παραγωγή ενώ πλήθος παραγόντων δεν τους καθιστούν ελκυστική και βιώσιμη επενδυτική επιλογή.
Οι μεγάλοι πυρηνικοί αντιδραστήρες εξακολουθούν να είναι φθηνότεροι ανά MW εγκατεστημένης ισχύος. Οι SMR πρέπει να αποδείξουν ότι η μαζική παραγωγή μπορεί πράγματι να μειώσει δραστικά το κόστος. Επιπλέον, η πυρηνική ενέργεια υπόκειται σε εξαιρετικά αυστηρούς κανονισμούς. Οι διαδικασίες αδειοδότησης διαφέρουν από χώρα σε χώρα και μπορούν να καθυστερήσουν σημαντικά την υλοποίηση έργων.
Παράλληλα, τίθεται και ζήτημα βιωσιμότητας με τους επενδυτές να εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα την πυρηνική τεχνολογία, κυρίως λόγω των μεγάλων υπερβάσεων κόστους που έχουν καταγραφεί σε αρκετά μεγάλα πυρηνικά έργα την τελευταία δεκαετία.
Εφικτή η προμήθεια καυσίμου με ανταγωνιστικό κόστος
Σύμφωνα με μελέτη της Athlos Energy, ένας πυρηνικός σταθμός ισχύος 1200 MW θα μπορούσε να παράγει ηλεκτρική ενέργεια ισοδύναμη με το ένα έκτο της παραγωγής της Ελλάδας το 2024. Το κόστος προμήθειας και κατασκευής του καυσίμου εκτιμάται σε περίπου 0,87 λεπτά του ευρώ ανά kWh, σε τιμές 2026. Ο έγκαιρος σχεδιασμός της προμήθειας καυσίμου και η εξασφάλιση χρηματοδότησης για τη διαχείριση των αποβλήτων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για ένα ελληνικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Η παραγωγή ενέργειας μέσω ενός πυρηνικού αντιδραστήρα ισχύος 1200 MW θα απαιτούσε, κατά μέσο όρο, ετήσιο ανεφοδιασμό με καύσιμο που περιέχει περίπου 19 τόνους εμπλουτισμένου ουρανίου. Αυτό καταδεικνύει την υψηλή ενεργειακή πυκνότητα του πυρηνικού καυσίμου, η οποία επιτρέπει την παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας από σχετικά μικρές ποσότητες καυσίμου.
Με βάση τις τιμές του 2026, η μελέτη εκτιμά το ετήσιο κόστος προμήθειας και κατασκευής καυσίμου για το ίδιο σενάριο σε περίπου 82 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 0,87 λεπτά του ευρώ ανά παραγόμενη kWh. Η δαπάνη αυτή καλύπτει την προμήθεια ουρανίου, την επεξεργασία, τον εμπλουτισμό και την κατασκευή του καυσίμου. Το συνολικό κόστος ηλεκτροπαραγωγής περιλαμβάνει επιπλέον την κατασκευή του σταθμού, τη λειτουργία και τη συντήρησή του, τη διαχείριση των αποβλήτων και τον παροπλισμό του αντιδραστήρα.
