Μία επίσκεψη σήμερα στα κεντρικά γραφεία μιας μεγάλης ελληνικής τράπεζας αρκεί για να αντιληφθεί κανείς πόσο έχει αλλάξει ο τραπεζικός κλάδος. Ομάδες προγραμματιστών, αναλυτών δεδομένων και ειδικών κυβερνοασφάλειας εργάζονται πάνω σε ψηφιακές πλατφόρμες και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, σε ένα περιβάλλον που παραπέμπει ολοένα περισσότερο σε εταιρεία τεχνολογίας παρά σε τράπεζα με την παραδοσιακή έννοια του όρου. Ο ταμίας πίσω από το γκισέ δεν έχει εξαφανιστεί, αλλά το κέντρο βάρους μετατοπίζεται προς τις ψηφιακές υπηρεσίες, τις νέες τεχνολογίες και τη συμβουλευτική εξυπηρέτηση. Ύστερα από χρόνια αναδιάρθρωσης, συγχωνεύσεων και προγραμμάτων εθελούσιας εξόδου, οι ελληνικές τράπεζες εισέρχονται σε μια νέα περίοδο αναζήτησης ανθρώπινου δυναμικού. Αναζητούν πλέον διαφορετικά επαγγελματικά προφίλ, διεκδικώντας εξειδικευμένα στελέχη σε μια αγορά εργασίας όπου ανταγωνίζονται εταιρείες πληροφορικής, συμβουλευτικές επιχειρήσεις και εταιρείες χρηματοοικονομικής τεχνολογίας
Περισσότερες από 600 προσλήψεις το 2027
Το μέγεθος αυτής της μεταβολής αποτυπώνεται στον προγραμματισμό οκτώ τραπεζών-μελών της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών. Η Πειραιώς, η Εθνική Τράπεζα, η Alpha Bank, η Eurobank, η CrediaBank, η Optima bank, η Citi και η Τράπεζα Ηπείρου σχεδιάζουν να καλύψουν περισσότερες από 600 νέες θέσεις εργασίας μέσα στο 2027, όπως ανακοινώθηκε στο πλαίσιο της διοργάνωσης του The Monday Festival. Πρόκειται για κοινή πρωτοβουλία των οκτώ τραπεζών, υπό την αιγίδα της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών, που θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 28 Νοεμβρίου, στον πολυχώρο Πειραιώς 260, στον Ταύρο. Η είσοδος στο The Monday Festival είναι δωρεάν, ενώ απαιτείται προκράτηση θέσης μέσω της ιστοσελίδας https://themondayfestival.gr/.
Ειδικότερα όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ -ΜΠΕ ο Κώστας Τσαλίκης, επικεφαλής του Ανθρώπινου Δυναμικού της Citi για την Ελλάδα και την Κεντρική Ευρώπη και πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευσης & Χρηματοπιστωτικού Εγγραμματισμού της ΕΕΤ, οκτώ τράπεζες υπό την αιγίδα της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών ενώνουν τις δυνάμεις τους με έναν κοινό στόχο. Να δώσουν σε νέους επαγγελματίες, αλλά και σε έμπειρα στελέχη που αναζητούν το επόμενο βήμα στην καριέρα τους, μια αυθεντική εικόνα της σύγχρονης τραπεζικής και του τρόπου με τον οποίο διαμορφώνεται η τράπεζα του αύριο. «Δεν αναζητούμε απλώς ανθρώπους για να στελεχώσουν τις τράπεζες. Αναζητούμε ανθρώπους με διαφορετικές διαδρομές, νέες ιδέες και τη διάθεση να αμφισβητήσουν όσα σήμερα θεωρούμε δεδομένα. Το μέλλον της τραπεζικής δεν θα χτιστεί μόνο από την τεχνολογία, αλλά από ανθρώπους που έχουν το θάρρος να δημιουργήσουν, να συνεργαστούν και να φέρουν την αλλαγή. Φιλοδοξία μας είναι να εμπνεύσουμε μια νέα γενιά ταλέντων να δει τον τραπεζικό κλάδο όπως πραγματικά είναι: έναν χώρο τεχνολογικής καινοτομίας, διεθνούς προοπτικής, συνεχούς μάθησης και ουσιαστικής συμβολής στην ανάπτυξη της οικονομίας και της κοινωνίας. Για τους περισσότερους ανθρώπους, η Δευτέρα είναι η ημέρα που κάνουμε μία νέα αρχή. Η ημέρα που βάζουμε νέους στόχους, αναζητούμε νέες προοπτικές και σκεφτόμαστε το επόμενο βήμα μας. Το «TheMonday Festival» μάς καλεί να ξανασκεφτούμε τις Δευτέρες μας. Να δούμε την τραπεζική όχι όπως νομίζουμε ότι είναι αλλά όπως διαμορφώνεται και εξελίσσεται σήμερα. Γιατί οι Δευτέρες στις τράπεζες είναι διαφορετικές», αναφέρει ο κ. Τσαλίκης.
Από τους οικονομολόγους στους μηχανικούς τεχνητής νοημοσύνης
Για πολλά χρόνια, ένα πτυχίο Οικονομικών, Διοίκησης Επιχειρήσεων ή Λογιστικής αποτελούσε τη συνηθέστερη αφετηρία για μια τραπεζική καριέρα. Οι συγκεκριμένες σπουδές εξακολουθούν να έχουν σημαντική θέση, αλλά δεν αποτελούν πλέον τη μοναδική πύλη εισόδου. Απόφοιτοι Πληροφορικής, Πολυτεχνικών Σχολών, Μαθηματικών, Στατιστικής και άλλων θετικών επιστημών βρίσκουν σήμερα στον τραπεζικό κλάδο νέες επαγγελματικές ευκαιρίες. Όπως αναφέρει η Ελληνική Ένωση Τραπεζών (ΕΕΤ) στην ανακοίνωσή της, οι τράπεζες πραγματοποιούν κάθε χρόνο σημαντικό αριθμό προσλήψεων, ενισχύοντας τόσο το δίκτυο εξυπηρέτησης όσο και τις κεντρικές υπηρεσίες τους. Η έμφαση δίνεται σε τομείς αιχμής, όπως η Πληροφορική και ο μετασχηματισμός μέσω τεχνητής νοημοσύνης (AI Transformation), η Ψηφιακή Τραπεζική και η Ανάλυση Δεδομένων (Data Analytics), η Βιώσιμη Χρηματοδότηση (ESG), η Επιχειρηματική και Επενδυτική Τραπεζική (Corporate & Investment Banking), η Διαχείριση Περιουσίας και Κινδύνων (Wealth & Risk Management), καθώς και το Ψηφιακό Μάρκετινγκ και η Εμπειρία Πελάτη.
Γενικότερα, ο οικονομολόγος του μέλλοντος, όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής Αριστείδης Σάμιτας, αντιπρύτανης Οικονομικών και Ανάπτυξης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και διευθυντής του μεταπτυχιακού προγράμματος FinTech, δεν θα ανταγωνίζεται την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ), αλλά εκείνους που γνωρίζουν να την αξιοποιούν καλύτερα. Η χρηματοοικονομική γνώση παραμένει απαραίτητη, αλλά δεν αρκεί πλέον από μόνη της. Όπως εξηγεί ο κ.Σάμιτας, η αξία μετακινείται από την εκτέλεση στην ερμηνεία και από την πληροφορία στη λήψη αποφάσεων. Ο επαγγελματίας που θα ξεχωρίσει τα επόμενα χρόνια θα είναι εκείνος που μπορεί να συνδυάζει οικονομικές γνώσεις, τεχνολογική αντίληψη και αναλυτική σκέψη, περνώντας ουσιαστικά από το πρότυπο του παραδοσιακού οικονομολόγου σε εκείνο του «ψηφιακού οικονομολόγου». Αναφερόμενος γενικότερα στις ειδικότητες που θα παρουσιάσουν αυξημένη ζήτηση τα επόμενα χρόνια, ο κ. Σάμιτας επισημαίνει ότι η μεγαλύτερη ανάγκη δεν θα αφορά αποκλειστικά οικονομολόγους ή τεχνολόγους, αλλά επαγγελματίες που μπορούν να γεφυρώσουν αυτούς τους δύο κόσμους. Η μεγαλύτερη έλλειψη ταλέντου της επόμενης δεκαετίας δεν θα είναι οι προγραμματιστές ούτε οι οικονομολόγοι. Θα είναι οι επαγγελματίες που μπορούν να μιλούν και τις δύο γλώσσες, τονίζει. Ιδιαίτερα αυξημένη ζήτηση αναμένεται και σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, η ανάλυση δεδομένων, η κυβερνοασφάλεια, το FinTech, οι ψηφιακές πληρωμές, η κανονιστική τεχνολογία (RegTech) και η διαχείριση ψηφιακών κινδύνων.
Οι αμοιβές και τα νέα πακέτα παροχών
Όπως επισημαίνει η Ελληνική Ένωση Τραπεζών, οι μέσες αποδοχές στον τραπεζικό κλάδο κινούνται σε σαφώς υψηλότερα επίπεδα από τον μέσο μισθό στον ιδιωτικό τομέα, ενώ, υπό προϋποθέσεις, συνοδεύονται από πρόσθετες αμοιβές και διευρυμένα πακέτα παροχών, με έμφαση στην ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Παράλληλα, προσφέρονται δυνατότητες ευέλικτης και εξ αποστάσεως εργασίας, καθώς και προοπτικές ταχείας επαγγελματικής εξέλιξης σε τομείς αιχμής. Προτεραιότητα αποτελεί και η στήριξη της οικογένειας, με πρόσθετες παροχές για νέους γονείς, τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες.
Η ανάπτυξη του mobile banking και του internet banking έχει μεταφέρει μεγάλο μέρος των καθημερινών συναλλαγών στα ψηφιακά δίκτυα, μεταβάλλοντας παράλληλα τον ρόλο των εργαζομένων στα τραπεζικά καταστήματα. Όπως έχουν επισημάνει αρμόδια στελέχη τραπεζών, οι υπάλληλοι καλούνται πλέον να ασχολούνται λιγότερο με απλές συναλλαγές και περισσότερο με τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων, την παροχή επενδυτικών λύσεων και την υποστήριξη πελατών με σύνθετες ανάγκες. Η μετατόπιση αυτή προς τη συμβουλευτική εξυπηρέτηση αναδεικνύει και την ανάγκη προσαρμογής του υφιστάμενου προσωπικού.
Η μεγάλη πρόκληση της επανεκπαίδευσης
Η τεχνολογική μετάβαση δεν αφορά μόνο όσους πρόκειται να προσληφθούν. Εξίσου σημαντική είναι η προσαρμογή των εργαζομένων που βρίσκονται ήδη στις τράπεζες. Καθήκοντα που επί χρόνια εκτελούνταν στα καταστήματα έχουν αυτοματοποιηθεί ή διεκπεραιώνονται πλέον ψηφιακά. Η εμπειρία των εργαζομένων και η γνώση των τραπεζικών προϊόντων παραμένουν σημαντικά εφόδια. Στο πλαίσιο αυτό, οι τράπεζες επενδύουν σε προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων (upskilling) και επανεκπαίδευσης (reskilling), ώστε οι εργαζόμενοι να μπορούν να αναλαμβάνουν νέους ρόλους. Η διαδικασία απαιτεί οργανωμένη εκπαίδευση και υποστήριξη, καθώς η αυτοματοποίηση και η αυξανόμενη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης μεταβάλλουν το περιεχόμενο πολλών θέσεων εργασίας. Όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Κωνσταντίνος Καλογήρου, Senior Partner της PLAS, η οποία παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες ανθρώπινου δυναμικού, όσον αφορά το ανθρώπινο δυναμικό των τραπεζών και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί και πρέπει να ανταποκριθεί στη νέα ψηφιακή εποχή, υπάρχουν δύο δεξαμενές εργαζομένων. Η πρώτη και ευκολότερη περίπτωση αφορά την προσέλκυση νέων ταλέντων στις τράπεζες. Είναι βέβαιο ότι το σύνολο των δεξιοτήτων (skill set) των ανθρώπων που εντάσσονται τώρα στον τραπεζικό κλάδο είναι κυρίως προσανατολισμένο στην τεχνολογία. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αυτοί είναι που θα εκπαιδεύσουν τα αυτοματοποιημένα ψηφιακά συστήματα εξυπηρέτησης πελατών (bots), τα οποία αναπτύσσονται για να εξυπηρετούν πλέον σε μεγάλο εύρος τους πελάτες της τράπεζας, αντί να τους εξυπηρετούν οι ίδιοι καθώς και θα υποστηρίξουν το συνολικότερο ψηφιακό μετασχηματισμό της Τράπεζας. Η δεύτερη περίπτωση, και η πιο ευαίσθητη ως προς τη διαχείρισή της, αφορά τους υφιστάμενους εργαζομένους. Όπως σε όλους τους κλάδους, έτσι και εδώ υπάρχουν εργαζόμενοι που είναι περισσότερο ανοιχτοί στις αλλαγές και άλλοι που χρειάζονται περισσότερο χρόνο και υποστήριξη για να προσαρμοστούν. Ο κ. Καλογήρου δίνει έμφαση στη διαχείριση «case by case», δηλαδή κατά περίπτωση, και όχι σε οριζόντια βάση. Αυτό σημαίνει ότι οι εργαζόμενοι δεν αντιμετωπίζονται ως κατηγορίες με βάση το αντικείμενο της εργασίας τους, όπως, για παράδειγμα, οι εργαζόμενοι στο δίκτυο ή στη μηχανογράφηση. Αντίθετα, υλοποιούνται στοχευμένα προγράμματα upskilling και reskilling, τα οποία προσαρμόζονται στο προφίλ του εργαζομένου και όχι στη θέση του. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να καλλιεργηθεί πιο στοχευμένα η κουλτούρα της αλλαγής και της προσαρμοστικότητας, η οποία συνιστά, σε τελική ανάλυση, το σημαντικότερο πλεονέκτημα ενός εργαζομένου στη σημερινή εποχή.
Αναφορικά με τη συζήτηση που γίνεται το τελευταίο διάστημα για τις θέσεις εργασίας που απειλεί να καταργήσει η τεχνητή νοημοσύνη, ο κ. Καλογήρου επισημαίνει ότι δεν πρέπει να βλέπουμε την ΤΝ ως απειλή για τις θέσεις εργασίας, αλλά ως ευκαιρία για δημιουργία μεγαλύτερης αξίας για τον οργανισμό. Και αυτό, διότι με τη βοήθεια της ΤΝ η εργασία μπορεί να γίνει πιο αποτελεσματική και με το υφιστάμενο προσωπικό να αυξηθούν σημαντικά οι προοπτικές ανάπτυξης του οργανισμού».
Συμπερασματικά η μετάβαση στη νέα εποχή της τραπεζικής δεν περιορίζεται στην εισαγωγή νέων τεχνολογιών και ψηφιακών εφαρμογών. Επεκτείνεται στον τρόπο οργάνωσης της εργασίας, στις ειδικότητες που αποκτούν μεγαλύτερη σημασία και στις δυνατότητες επαγγελματικής εξέλιξης. Για τις ελληνικές τράπεζες, το ζητούμενο των επόμενων ετών θα είναι να συνδυάσουν την προσέλκυση νέων ταλέντων με την αξιοποίηση της εμπειρίας και την προσαρμογή του ανθρώπινου δυναμικού στα νέα δεδομένα. Στο πλαίσιο αυτό το "The Monday Festival" αποτελεί μια κοινή πρωτοβουλία προς την κατεύθυνση αυτή και μια ευκαιρία για να γνωρίσει η νέα γενιά τις ευκαιρίες που υπάρχουν στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
