Με την ενεργειακή αγορά να εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης μεταβλητότητας και τις διεθνείς τιμές των καυσίμων να διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα, η κυβέρνηση προετοιμάζει το νέο πακέτο παρεμβάσεων για το πετρέλαιο θέρμανσης, με το βλέμμα στραμμένο στην έναρξη της διάθεσης στις 15 Οκτωβρίου.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προανήγγειλε την Πέμπτη, μιλώντας στο ΕΡΤnews, ότι στόχος είναι η τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης να διαμορφωθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο. Η τελική μορφή των μέτρων αναμένεται να αποσαφηνιστεί στις αρχές της επόμενης εβδομάδας. Η παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς με τα σημερινά δεδομένα, όπως ανέφερε ο πρωθυπουργός, χωρίς μέτρα η τιμή εκκίνησης θα μπορούσε να προσεγγίσει τα 2 ευρώ το λίτρο.
Δυσμενής αφετηρία για τη νέα περίοδο
Η νέα περίοδος διάθεσης πετρελαίου θέρμανσης ξεκινά σε ένα περιβάλλον αυξημένων διεθνών ενεργειακών κινδύνων. Οι εξελίξεις στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές εντάσεις και την αβεβαιότητα ως προς την επάρκεια των ενεργειακών αποθεμάτων, δημιουργούν ένα ιδιαίτερα ρευστό σκηνικό ενόψει του χειμώνα.
Όπως επισήμανε σε ενημέρωση δημοσιογράφων ο πρόεδρος και εκτελεστικός διευθυντής του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης, Κώστας Σταμπολής, η φετινή συγκυρία χαρακτηρίζεται από δυσμενέστερη αφετηρία, καθώς τα παγκόσμια στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου δεν έχουν αποκατασταθεί πλήρως, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια απορρόφησης νέων διαταραχών στην προσφορά.
Σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση επιχειρεί να περιορίσει την αρχική μετακύλιση των διεθνών αυξήσεων στην ελληνική αγορά, πριν ακόμη κορυφωθούν οι ανάγκες των νοικοκυριών για θέρμανση.
Το ζητούμενο είναι η τιμή στην αντλία
Ο βασικός στόχος του κυβερνητικού σχεδιασμού είναι σαφής: η τιμή εκκίνησης στις 15 Οκτωβρίου να παραμείνει κάτω από το όριο των 1,75 ευρώ το λίτρο. Το επίπεδο αυτό αποτελεί σημείο αναφοράς, καθώς περίπου σε αυτή την τιμή ολοκληρώθηκε η περυσινή περίοδος διάθεσης. Η διαφορά, ωστόσο, σε σχέση με την περυσινή πρεμιέρα είναι ιδιαίτερα μεγάλη.
Τον Οκτώβριο του 2025 το πετρέλαιο θέρμανσης ξεκίνησε περίπου από τα 1,13 ευρώ το λίτρο. Εάν η φετινή τιμή διαμορφωνόταν στα 1,75 ευρώ, η διαφορά θα έφτανε τα 62 λεπτά ανά λίτρο. Για μια παραγγελία 1.000 λίτρων, αυτό μεταφράζεται σε πρόσθετη επιβάρυνση περίπου 620 ευρώ σε σχέση με την περυσινή τιμή εκκίνησης.
Ακριβώς αυτή την απόσταση επιχειρεί να περιορίσει η νέα δέσμη μέτρων.
Ο πρωθυπουργός έχει προαναγγείλει συμμετοχή τόσο του Δημοσίου όσο και των διυλιστηρίων, ενώ παράλληλα δρομολογείται οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης. Στο τραπέζι παραμένουν επίσης παρεμβάσεις στα περιθώρια κέρδους της αλυσίδας εμπορίας καυσίμων και, υπό προϋποθέσεις, προσωρινή μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης.
Επίδομα θέρμανσης: Η δεύτερη γραμμή άμυνας
Η παρέμβαση δεν περιορίζεται στην τιμή του καυσίμου. Η κυβέρνηση σχεδιάζει παράλληλα αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, ώστε μέρος της επιβάρυνσης να αντισταθμιστεί απευθείας στο εισόδημα των νοικοκυριών.
Το μέτρο αφορά τις διαφορετικές μορφές θέρμανσης και συνδέεται με τις κλιματικές συνθήκες κάθε περιοχής, μέσω του συστήματος των βαθμοημερών. Με βάση, δε, τις πληροφορίες του ΕΡΤnews, η αύξηση του επιδόματος αναμένεται να κινηθεί περίπου στο 20%.
Έτσι, με βάση τα περσινά ποσά και υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρηθούν τα ίδια δεδομένα υπολογισμού, μια οικογένεια με δύο παιδιά στην Αρκαδία που έλαβε πέρυσι 705 ευρώ για θέρμανση με ηλεκτρική ενέργεια θα μπορούσε να λάβει περίπου 846 ευρώ. Αντίστοιχα, για θέρμανση με πετρέλαιο, επίδομα 556 ευρώ θα διαμορφωνόταν περίπου στα 667 ευρώ, ενώ για φυσικό αέριο ποσό 603 ευρώ θα έφτανε περίπου στα 723 ευρώ.
Η αύξηση του επιδόματος λειτουργεί συμπληρωματικά προς την παρέμβαση στην τιμή του καυσίμου, καθώς επιχειρεί να στηρίξει τη ζήτηση και το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών χωρίς η κρατική παρέμβαση να περιορίζεται αποκλειστικά στην αντλία.
Ο ΕΦΚ στο επίκεντρο της δημοσιονομικής εξίσωσης
Κομβικό ρόλο στον τελικό σχεδιασμό έχει ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης. Σήμερα ο ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης ανέρχεται σε 28 λεπτά ανά λίτρο και αποτελεί ένα από τα βασικά φορολογικά στοιχεία που ενσωματώνονται στην τελική τιμή.
Μια προσωρινή μείωση του φόρου θα μπορούσε να έχει άμεση επίπτωση στην τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής, συνεπάγεται όμως αντίστοιχη απώλεια φορολογικών εσόδων για το Δημόσιο.
Ο πρωθυπουργός, πάντως, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας τέτοιας παρέμβασης για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει ο απαιτούμενος δημοσιονομικός χώρος και η απαραίτητη ευρωπαϊκή έγκριση.
«Θα το έκανα έκτακτα για συγκεκριμένο διάστημα. Μόνιμο μέτρο δεν μπορεί να γίνει, γιατί δημιουργεί μια πολύ μεγάλη τρύπα στα δημόσια οικονομικά», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η δημοσιονομική εξίσωση είναι, συνεπώς, διπλή: κάθε μείωση του ΕΦΚ μπορεί να μεταφραστεί σε χαμηλότερη τιμή στην αντλία, ταυτόχρονα όμως μειώνει τα δημόσια έσοδα.
Με βάση την κατανάλωση της περιόδου 2025-2026, η οποία διαμορφώθηκε στους 795.639 τόνους, ένας ΕΦΚ 28 λεπτών ανά λίτρο αντιστοιχεί, σε τάξη μεγέθους, σε δυνητικά φορολογικά έσοδα περίπου 223 εκατ. ευρώ, εφόσον ληφθεί ως βάση το σύνολο αυτής της ποσότητας.
Η κατανάλωση υποχωρεί παρά την ανάγκη για θέρμανση
Η εικόνα της αγοράς πετρελαίου θέρμανσης αποτυπώνει και μια δεύτερη διάσταση της φετινής εξίσωσης. Κατά την περίοδο Οκτωβρίου-Απριλίου 2024-2025, η κατανάλωση ανήλθε σε 901.719 τόνους, ενώ την αντίστοιχη περίοδο 2025-2026 περιορίστηκε στους 795.639 τόνους, καταγράφοντας μείωση περίπου 12%.
Η εξέλιξη καταδεικνύει ότι η τιμή αποτελεί πλέον κρίσιμο παράγοντα στη συμπεριφορά των καταναλωτών. Όταν το κόστος θέρμανσης αυξάνεται, η κατανάλωση μπορεί να περιορίζεται είτε μέσω μικρότερης χρήσης του καυσίμου είτε μέσω στροφής σε άλλες μορφές ενέργειας.
Diesel: Συνεχίζεται η στήριξη στην αγορά
Παράλληλα με το πετρέλαιο θέρμανσης, η κυβέρνηση διατηρεί στο επίκεντρο και το diesel κίνησης. Έτσι, η στήριξη αναμένεται να συνεχιστεί και τον Οκτώβριο, καθώς το αυξημένο κόστος του πετρελαίου έχει ήδη περάσει στην εγχώρια αγορά καυσίμων και επηρεάζει άμεσα το κόστος μεταφοράς και διανομής.
Η εξέλιξη αφορά ιδιαίτερα τις επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν επαγγελματικά οχήματα, αλλά και το σύνολο της εφοδιαστικής αλυσίδας, καθώς κάθε αύξηση στο κόστος του diesel ενσωματώνεται σταδιακά στο κόστος μεταφοράς προϊόντων. Το, δε, ακριβές ύψος της νέας παρέμβασης στο diesel αναμένεται να προσδιοριστεί μαζί με το συνολικό πακέτο μέτρων.
Στο επίκεντρο και τα περιθώρια κέρδους
Τρίτος άξονας του σχεδιασμού είναι η λειτουργία της αγοράς καυσίμων και ειδικότερα τα περιθώρια κέρδους κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας. Η επαναφορά περιορισμών στα περιθώρια αποτελεί ένα ακόμη εργαλείο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί προκειμένου να περιοριστούν πρόσθετες επιβαρύνσεις στην τελική τιμή, σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής άνοδος των τιμών έχει ήδη δημιουργήσει ισχυρές πιέσεις.
Το μέτρο είχε εφαρμοστεί και την περασμένη άνοιξη, από τις 11 Μαρτίου έως τις 30 Ιουνίου 2026, με ανώτατα περιθώρια για τις εταιρείες εμπορίας και τα πρατήρια.
Την ίδια στιγμή, ο πρωθυπουργός απέκλεισε την επιβολή έκτακτης φορολογίας στις εταιρείες διύλισης, συνδέοντας τη συμμετοχή τους στη νέα προσπάθεια συγκράτησης των τιμών με τη διαμόρφωση του συνολικού πακέτου.
Η ενεργειακή πίεση μεταφέρεται σε όλη την οικονομία
Το πρόβλημα, πάντως, δεν εξαντλείται στην τιμή του πετρελαίου θέρμανσης. Η ταυτόχρονη άνοδος ή μεταβλητότητα σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια δημιουργεί ένα ευρύτερο ενεργειακό κόστος, το οποίο μεταφέρεται σταδιακά σε ολόκληρη την οικονομία.
Στην ελληνική αγορά ηλεκτρισμού, η τιμή της Αγοράς Επόμενης Ημέρας για τις 18 Σεπτεμβρίου διαμορφώθηκε στα 168,90 ευρώ/MWh, ενώ η μέγιστη ωριαία τιμή έφτασε τα 262,75 ευρώ/MWh.
Για τις επιχειρήσεις, η πίεση είναι πολλαπλή. Το ακριβότερο diesel αυξάνει το κόστος μεταφορών και logistics, ενώ το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου επηρεάζει άμεσα την παραγωγή και τη λειτουργία ενεργοβόρων δραστηριοτήτων.
Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες διαθέτουν περιορισμένα περιθώρια απορρόφησης νέων αυξήσεων. Φούρνοι, ζαχαροπλαστεία, εστιατόρια, καθαριστήρια και άλλες επιχειρήσεις με υψηλή ενεργειακή κατανάλωση αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα αυξημένο κόστος ενέργειας, καυσίμων και μεταφορών.
Η τελική εξίσωση κλειδώνει την επόμενη εβδομάδα
Το επόμενο βήμα είναι πλέον η εξειδίκευση των μέτρων από τα συναρμόδια υπουργεία. Εκεί θα αποσαφηνιστεί το ακριβές μείγμα παρεμβάσεων και κυρίως το πώς θα επιμεριστεί το κόστος μεταξύ Δημοσίου, αγοράς και καταναλωτών.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν και σε ποιο βαθμό θα ενεργοποιηθεί ο ΕΦΚ, κάτι που αναμένεται να τεθεί και στο σημερινό Eurogroup, αλλά και ποια θα είναι η συμμετοχή των διυλιστηρίων, πόσο θα αυξηθεί το επίδομα θέρμανσης και ποια παρέμβαση θα υπάρξει στα περιθώρια της αγοράς.
