Έξι μήνες μετά το ξέσπασμα του πολέμου με το Ιράν, οι αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου έχουν πάρει πρωτοφανείς διαστάσεις. Σχεδόν το μισό της παγκόσμιας παραγωγής προέρχεται πλέον από χώρες που βρίσκονται στη δίνη ένοπλων συγκρούσεων ή έχουν επηρεαστεί άμεσα από αυτές, σύμφωνα με υπολογισμούς του Reuters με βάση στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA).
Οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν πριν από έξι μήνες προκάλεσαν τη μεγαλύτερη κρίση στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου που έχει καταγραφεί, ενώ μέχρι σήμερα δεν διαφαίνεται σαφής προοπτική για τον τερματισμό της.
Την ίδια ώρα, ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας εξακολουθεί να προκαλεί προβλήματα στην παραγωγή και τη διύλιση πετρελαίου. Οι επιπτώσεις έχουν επεκταθεί και στο Καζακστάν, ενώ πρόσθετη πίεση στην αγορά ασκούν η παρατεταμένη αστάθεια στη Λιβύη και οι αμερικανικοί περιορισμοί στις εξαγωγές πετρελαίου της Βενεζουέλας που επιβλήθηκαν στις αρχές του έτους.
Περισσότερα από 40 εκατ. βαρέλια την ημέρα
Οι χώρες που επηρεάζονται από τις συγκεκριμένες συγκρούσεις παρήγαγαν περίπου 45 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα το 2025, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 43% της παγκόσμιας παραγωγής.
Η κατάσταση έχει ενισχύσει την εξάρτηση της διεθνούς αγοράς από το αμερικανικό πετρέλαιο. Ωστόσο, ούτε η αμερικανική παραγωγή έμεινε ανεπηρέαστη, καθώς ακραία καιρικά φαινόμενα προκάλεσαν κατά διαστήματα σημαντικές διακοπές στην παραγωγή.
Οι απώλειες στην προσφορά δεν σημειώθηκαν όλες ταυτόχρονα. Στον Περσικό Κόλπο, η Σαουδική Αραβία έχει ανακατευθύνει μέρος των φορτίων της προς την Ερυθρά Θάλασσα, ενώ χώρες της περιοχής επιχειρούν να διατηρήσουν τις εξαγωγές τους παρακάμπτοντας τους περιορισμούς στα Στενά του Ορμούζ.
Με βάση τις εκτιμήσεις αναλυτών, οι σημερινές απώλειες στην προσφορά πετρελαίου από την περιοχή του Κόλπου κυμαίνονται μεταξύ 5 και 7 εκατ. βαρελιών την ημέρα.
Παραμένουν οι κίνδυνοι για τις θαλάσσιες μεταφορές
Παρά τις προσπάθειες προσαρμογής των εξαγωγικών ροών, οι κίνδυνοι για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου παραμένουν υψηλοί. Οι επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα, αλλά και το περιστατικό κοντά στη Διώρυγα του Σουέζ τον Ιούλιο, υπενθύμισαν ότι οι βασικές θαλάσσιες οδοί μεταφοράς ενέργειας εξακολουθούν να είναι ευάλωτες.
Παράλληλα, ο συνδυασμός του πολέμου στον Κόλπο και των επιθέσεων στην ενεργειακή υποδομή της Ρωσίας έχει οδηγήσει σε απώλεια περίπου του 10% της παγκόσμιας δυναμικότητας διύλισης.
Η Ουκρανία έχει πραγματοποιήσει σειρά επιθέσεων σε ρωσικά διυλιστήρια και άλλες ενεργειακές εγκαταστάσεις, φτάνοντας μέχρι το Ομσκ, περίπου 2.700 χιλιόμετρα από τα εδάφη που ελέγχει το Κίεβο.
Οι συνέπειες είναι πλέον αισθητές και στη ρωσική αγορά, όπου έχουν εμφανιστεί ελλείψεις καυσίμων. Η Μόσχα έχει προχωρήσει σε απαγόρευση των εξαγωγών βενζίνης και ντίζελ, περιορίζοντας περαιτέρω τις διαθέσιμες ποσότητες στη διεθνή αγορά.
Νέες πιέσεις σε πληθωρισμό και κόστος
Η άνοδος των τιμών των καυσίμων αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς παράγοντες που τροφοδοτούν τον πληθωρισμό. Παράλληλα, αυξάνει το κόστος δανεισμού και επιβαρύνει τις οικονομίες που προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες των ενεργειακών αναταράξεων.
Στις ΗΠΑ, οι τιμές του ντίζελ έχουν φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ, παρά την υψηλή λειτουργία των διυλιστηρίων.
Για να περιορίσει τις επιπτώσεις της κρίσης, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προχώρησε σε αποδεσμεύσεις πετρελαίου από τα έκτακτα στρατηγικά αποθέματα, σε κλίμακα που δεν έχει προηγούμενο. Η διαδικασία έχει πλέον σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί, όμως τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου εξακολουθούν να μειώνονται.
Η εξέλιξη αυτή αφήνει την αγορά ιδιαίτερα εκτεθειμένη σε μια νέα διαταραχή της προσφοράς, καθώς ένα σημαντικό μέρος της παγκόσμιας παραγωγής προέρχεται πλέον από περιοχές όπου οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι παραμένουν αυξημένοι.
Πηγή: Reuters
