Η επιστροφή του Brent στα 100 δολάρια υπογραμμίζει την επίμονη ευαισθησία της αγοράς στον γεωπολιτικό κίνδυνο, επισημαίνει η UniCredit. Ενώ η προσοχή παραμένει στραμμένη στα Στενά του Ορμούζ, οι αναφερόμενες επιθέσεις των Χούθι σε σαουδαραβικά πετρελαιοφόρα στην Ερυθρά Θάλασσα έχουν διευρύνει τις ανησυχίες για την βασική εναλλακτική διαδρομή εξαγωγών της περιοχής, υπογραμμίζοντας την ευπάθεια των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού πετρελαίου.
Πιο αναλυτικά, όπως σημειώνει ο οίκος, το πετρέλαιο έχει εκτιναχθεί πάνω από 40% μέσα στον Ιούλιο καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή εντείνονται. Ο άμεσος καταλύτης ήταν ένα ανανεωμένο κύμα επιθέσεων των Χούθι σε εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, συμπεριλαμβανομένων αναφερόμενων επιθέσεων σε σαουδαραβικά πετρελαιοφόρα και ενός δηλωμένου αποκλεισμού πλοίων που συνδέονται με τη Σαουδική Αραβία. Σε συνδυασμό με τις επίμονες εντάσεις γύρω από το Ορμούζ, οι εξελίξεις έχουν αναζωπυρώσει ανησυχίες για τις περιφερειακές ενεργειακές ροές.
Η κυκλοφορία πλοίων τόσο μέσω του Στενού Μπαμπ ελ-Μαντέμπ όσο και μέσω της διώρυγας του Σουέζ παραμένει πολύ κάτω από τα επίπεδα πριν από το 2023. Παρόλο που η παρουσία του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, δεν ήταν αρκετή για να πείσει τους πλοιοκτήτες να εγκαταλείψουν τη μεγαλύτερη διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, επισημαίνει η UniCredit.
Αυτό υποδηλώνει επίσης ότι τα Στενά του Ορμούζ θα αντιμετωπίσουν παρόμοια μοίρα. Ακόμα και αν επιτευχθεί κάποιά στιγμή ειρηνευτική συμφωνία, η κυκλοφορία είναι απίθανο να επιστρέψει στα προ του πολέμου επίπεδα, καθώς οι εξαγωγείς της Μέσης Ανατολής αναπτύσσουν ήδη εναλλακτικές οδούς εξαγωγής και οι εισαγωγείς ενέργειας διαφοροποιούν τις προμήθειές τους μακριά από τον Κόλπο.
Ενώ τα τελευταία δεδομένα της πλατφόρμας PortWatch του ΔΝΤ – η οποία παρακολουθεί τις διαταραχές στις ροές του θαλάσσιου εμπορίου – δεν καταγράφουν ακόμη την πρόσφατη κλιμάκωση, τα δεδομένα παρακολούθησης δεξαμενόπλοιων υψηλότερης συχνότητας υποδηλώνουν ότι η αναστάτωση εμφανίζεται πρώτα στη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας, επισημαίνει η UniCredit. Οι όγκοι διαμετακόμισης μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ έχουν μειωθεί απότομα σε σχέση με τη διώρυγα του Σουέζ, γεγονός που υποδηλώνει ότι η πίεση αυξάνεται στην πύλη του διαδρόμου και όχι στην ίδια τη διώρυγα.
Όσον αφορά συγκεκριμένα τη Σαουδική Αραβία, οι εξαγωγές πετρελαίου προς την Ευρώπη που μεταφέρονται μέσω του αγωγού Ανατολής-Δύσης προστατεύονται σε μεγάλο βαθμό από άμεσες αναταραχές στο στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, καθώς τα βαρέλια φορτώνονται στο λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, αρκετά βόρεια του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και μακριά από την περιοχή που είναι πιο άμεσα εκτεθειμένη σε αναταραχές στο σημείο συμφόρησης.
Ένα μέρος της ανθεκτικότητας της αγοράς πετρελαίου φέτος, όπως επισημαίνει ο οίκος, βασίστηκε στην υπόθεση ότι οι παραγωγοί του Κόλπου θα μπορούσαν να παρακάμψουν όλο και περισσότερο το Ορμούζ μέσω εναλλακτικών οδών εξαγωγής. Η Σαουδική Αραβία βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στον αγωγό Ανατολής-Δύσης προς το Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, μεταφέροντας πρόσφατα περισσότερο από το ήμισυ των εξαγωγών αργού πετρελαίου μέσω του τερματικού σταθμού, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν επεκτείνει τις εξαγωγές μέσω της Φουτζέιρα στον Κόλπο του Ομάν.
Συνολικά, αυτές οι οδοί βοήθησαν στον περιορισμό των φόβων για ένα μεγάλο σοκ προσφοράς. Οι πρόσφατες επιθέσεις των Χούθι, ωστόσο, καταδεικνύουν ότι και οι εναλλακτικές οδοί εξαγωγής είναι επίσης ευάλωτες σε διαταραχές.
Περίπου 9 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα διακινούνται μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, γεγονός που καθιστά την ασφάλεια της Ερυθράς Θάλασσας ολοένα και πιο σημαντική για τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Ταυτόχρονα, η διάκριση μεταξύ του του Ορμούζ και της Ερυθράς Θάλασσας ως ξεχωριστών γεωπολιτικών κινδύνων καθίσταται όλο και πιο δύσκολο να διατηρηθεί, καθώς τα οφέλη διαφοροποίησης των εναλλακτικών εξαγωγικών οδών μειώνονται όταν οι γεωπολιτικές εντάσεις επηρεάζουν την ευρύτερη περιοχή και όχι ένα μόνο σημείο συμφόρησης. Οποιαδήποτε κλιμάκωση που εμπλέκει το Ιράν αυξάνει την πιθανότητα διαταραχής σε πολλαπλούς περιφερειακούς διαδρόμους, άμεσα ή μέσω ομάδων πληρεξουσίων, μειώνοντας τα οφέλη διαφοροποίησης που προορίζονταν να παρέχουν οι εναλλακτικές εξαγωγικές οδοί, τονίζει η UniCredit.
Αυτό πάντως δεν είναι ακόμη το βασικό της σενάριο. Τα φυσικά θεμελιώδη μεγέθη του πετρελαίου παραμένουν σε γενικές γραμμές ισορροπημένα, η αύξηση της ζήτησης έχει μειωθεί σε ορισμένα μέρη της Ασίας και ο ΟΠΕΚ διατηρεί σημαντική πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα. Ελλείψει γεωπολιτικών εντάσεων, η προσοχή πιθανότατα θα στραφεί προς μια πιο χαλαρή ισορροπία προσφοράς-ζήτησης το 2027.
Ωστόσο, οι πρόσφατες εξελίξεις ενισχύουν την άποψη ότι οι κίνδυνοι ολοένα και αυξάνονται. Η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα προσφέρει περιορισμένη προστασία όταν οι ίδιοι οι διάδρομοι μεταφοράς γίνονται ευάλωτοι, γεγονός που υποδηλώνει ότι το γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου που ενσωματώνεται στις τιμές του πετρελαίου μπορεί να αποδειχθεί πιο επίμονο από ό,τι αναμένουν σήμερα οι αγορές. Η επιστροφή του Brent στα 100 δολάρια συνεπώς υποδηλώνει ότι οι αγορές αρχίζουν ήδη να αποτιμούν αυτή την πιθανότητα πιο επιθετικά.
