Εναλλακτικές οδοί εξαγωγής – αγωγοί και άλλοι τερματικοί σταθμοί που παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ – υπάρχουν, όπως σημειώνει η Capital Economics, και πιθανότατα μπορούν να εκτρέψουν 4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα. Περίπου 3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως ροών έχουν ήδη εκτραπεί, αφήνοντας περιθώρια για επιπλέον 1 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα. Συνολικά, αυτό ισοδυναμεί με περίπου το 20% των ιστορικών ροών πετρελαίου μέσω των Στενών, πράγμα που σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος του σοκ της προσφοράς δεν μπορεί να αναιρεθεί, τονίζει ο οίκος. Επιπλέον, ο αποκλεισμός των Στενών από τις ΗΠΑ δημιουργεί νέες εστίες σοβαρών κινδύνων για το πετρέλαιο.
Πριν από τον πόλεμο του Ιράν, περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου την ημέρα περνούσαν μέσω των Στενών του Ορμούζ, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 25% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου μέσω θαλάσσης. Εντωμεταξύ, επιπλέον 2 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα εξήχθησαν από τις χώρες του Κόλπου το 2025 χρησιμοποιώντας εναλλακτικές οδούς εξαγωγής που υπήρχαν ήδη.
Οι εξαγωγές αργού πετρελαίου από τους πέντε κύριους παραγωγούς στη Μέση Ανατολή - Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Ιράκ, Ιράν και Κουβέιτ - κατέρρευσαν κατά 60% σε μηνιαία βάση τον Μάρτιο, καταγράφοντας βουτιά από 17,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα σε μόλις 7,2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Στο Ιράκ και το Κουβέιτ, τα οποία δεν έχουν πρακτικές εναλλακτικές λύσεις για την εκτροπή των εξαγωγών, οι εξαγωγές έχουν ουσιαστικά σταματήσει. Για τη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ και το Ιράν, οι εξαγωγές ήταν πολύ πιο ανθεκτικές, αντανακλώντας είτε την ικανότητά τους να ανακατευθύνουν τις ροές είτε, στην περίπτωση του δεύτερου, να ελέγχουν το σημείου συμφόρησης μέχρι σήμερα, επισημαίνει η Capital Economics.
Η Σαουδική Αραβία μπορεί να ανακατευθύνει τις ροές μέσω του αγωγού East-West που συνδέεται με το λιμάνι του Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα. Η χωρητικότητα του αγωγού είναι 5-7 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, ωστόσο, σύμφωνα με αναφορές, η εξαγωγική ικανότητα στο Γιανμπού είναι περίπου 4,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.
Πριν από τον πόλεμο, περίπου 0,8 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα και άλλα 0,6 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαϊκών προϊόντων την ημέρα εξάγονταν μέσω της δυτικής ακτής του Βασιλείου, σημειώνει ο οίκος.
Η Σαουδική Αραβία έχει εκτρέψει σημαντικούς όγκους πετρελαίου από την έναρξη του πολέμου. Οι εξαγωγές αργού πετρελαίου μέσω του Γιανμπού έφτασαν τα 3,8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα το πρώτο δεκαπενθήμερο του Απριλίου, λίγο πάνω από το ήμισυ των προ του πολέμου εξαγωγών της Σαουδικής Αραβίας (6,9 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα), επιπλέον των 0,5 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα εξαγωγών προϊόντων. Αυτό υποδηλώνει ότι η Σαουδική Αραβία βρίσκεται κοντά στο να μεγιστοποιήσει την εξαγωγική της ικανότητα από αυτήν την εναλλακτική διαδρομή, τονίζει η Capital Economics.
Εντωμεταξύ, ο αγωγός ADOP των ΗΑΕ εκτρέπει το πετρέλαιο στο λιμάνι Φουτζέιρα στον Κόλπο του Ομάν. Έχει χωρητικότητα 1,8 εκατ. βαρέλια την ημέρα, εκ των οποίων 1,1 εκατ. βαρέλια την ημέρα χρησιμοποιούνταν πριν από τον πόλεμο. Οι εξαγωγές των ΗΑΕ από τη Φουτζέιρα δεν έχουν αυξηθεί σημαντικά, πιθανώς λόγω των ιρανικών επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στον τερματικό σταθμό εξαγωγής πετρελαίου. Αυτό υποδηλώνει ότι ενδεχομένως θα μπορούσαν να εξαχθούν άλλα 0,7 εκατ. βαρέλια την ημέρα εάν μειωθεί η αναστάτωση στο λιμάνι.
Όπως προσθέτει η Capital Economics, ενώ οι εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου ήταν ανθεκτικές μέχρι τώρα, ο αποκλεισμός των ΗΠΑ κινδυνεύει να διακόψει επιπλέον 1,5-2,0 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως.
Το Ιράν διαθέτει μερικούς τερματικούς σταθμούς εξαγωγής που θα μπορούσαν να παρακάμψουν τα Στενά του Ορμούζ, αλλά σπάνια χρησιμοποιούνται και πιθανώς οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επανατοποθετήσουν τον αποκλεισμό για να τους διακόψουν. Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν υπονοήσει ότι θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν οδούς εξαγωγής στο βόρειο τμήμα της χώρας, αν και φαίνεται λογικά ανέφικτο να ανακατευθύνουν μεγάλους όγκους εξαγωγών πετρελαίου με αυτόν τον τρόπο.
Μέχρι στιγμής, όπως υπολογίζει ο οίκος, περίπου 3 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως που προηγουμένως διέσχιζαν τα Στενά του Ορμούζ, έχουν εκτραπεί.
Εάν οι εναλλακτικές οδοί εξαγωγής τόσο της Σαουδικής Αραβίας όσο και των ΗΑΕ φτάσουν στα όριά τους, αυτό θα μπορούσε ενδεχομένως να εκτρέψει ένα επιπλέον 1 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως.
Συνολικά, οι εναλλακτικές οδοί θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως συνολικά, ή το 20% του σοκ προσφοράς των 20 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως.
Ωστόσο, ο αποκλεισμός των Στενών από τις ΗΠΑ όχι μόνο θέτει σε κίνδυνο τις ιρανικές ροές, αλλά αυξάνει και τις πιθανότητες το Ιράν να δώσει εντολή στους Χούθι να διαταράξουν τις εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας προς την Ασία από την Ερυθρά Θάλασσα ως αντίποινα, προειδοποιεί η Capital Economics.
