Με τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου να κινούνται ανοδικά στις διεθνείς αγορές από την αρχή της εβδομάδας, και τη γεωπολιτική ένταση στον Περσικό Κόλπο να εντείνεται, ενισχύονται τα σενάρια για περαιτέρω άνοδο των ενεργειακών τιμών και αναζωπύρωση του πληθωρισμού. Η είσοδος πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς στη σύγχρονη πολεμική πραγματικότητα επιβαρύνει το κλίμα αβεβαιότητας, με άμεσες επιπτώσεις στις αγορές ενέργειας.
Ενδεικτική είναι η εκτίμηση της Goldman Sachs, η οποία δεν αποκλείει νέο ιστορικό υψηλό για το Brent, εφόσον συνεχιστούν οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα μέσω του Ορμούζ. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 147,50 δολάρια το βαρέλι, επίπεδο-ρεκόρ από το 2008.
Ήδη, στο άνοιγμα των αγορών τη Δευτέρα, το Brent ξεπέρασε τα 111 δολάρια, ενώ το φυσικό αέριο στον ολλανδικό δείκτη TTF κινείται πέριξ των 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καταγράφοντας άνοδο 63% από την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων στο Ιράν. Την ίδια ώρα, οι τιμές καυσίμων παραμένουν πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο, ενώ στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας η τιμή εκτινάχθηκε στα 147,74 ευρώ/MWh, σημειώνοντας άνοδο άνω του 74% σε μία ημέρα.
Αύξηση του ρόλου του αερίου
Η αύξηση αυτή αποδίδεται κυρίως στη μεγάλη συμμετοχή του φυσικού αερίου στο ενεργειακό μείγμα, που φτάνει το 45%, έναντι 37,39% των ΑΠΕ. Με δεδομένο ότι η εγχώρια αγορά τιμολογεί με βάση τον δείκτη TTF, οι πιέσεις στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας θεωρούνται αναπόφευκτες. Ενδεικτικό της έντασης είναι ότι η ανώτατη τιμή εντός της ημέρας άγγιξε τα 281,69 ευρώ/MWh.
Τα αποθέματα
Την ίδια στιγμή, προβληματισμό προκαλούν τα χαμηλά επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, τα αποθέματα καλύπτουν μόλις το 28,5% της χωρητικότητας, ενώ τα τερματικά LNG βρίσκονται στο 49,6%. Στην Ελλάδα, χωρίς υπόγειες αποθήκες, η πληρότητα σε Ρεβυθούσα και Αλεξανδρούπολη διαμορφώνεται στο 70,3%.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Επίτροπος Ενέργειας κάλεσε τα κράτη-μέλη να κινηθούν έγκαιρα και με σταδιακό τρόπο για την αναπλήρωση των αποθεμάτων, ώστε να περιοριστούν οι πιέσεις στις τιμές και να αποφευχθεί νέα έξαρση προς το τέλος του καλοκαιριού.
Ωστόσο, σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν έχουν ακόμη ληφθεί συγκεκριμένες αποφάσεις στήριξης. Η πρόσφατη Σύνοδος Κορυφής περιορίστηκε σε γενικές κατευθύνσεις, παραπέμποντας την ευθύνη στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την κατάθεση προτάσεων το επόμενο διάστημα.
Τα μέτρα
Σε αυτό το πλαίσιο, η ελληνική κυβέρνηση τηρεί στάση αναμονής, παρακολουθώντας τις εξελίξεις και διατηρώντας «εφεδρείες» για πιθανές παρεμβάσεις. Όπως σημείωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, η ενεργειακή κρίση έχει ήδη άμεσες επιπτώσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για συντονισμένη ευρωπαϊκή δράση.
Παράλληλα, τόνισε ότι απαιτούνται στοχευμένες εθνικές παρεμβάσεις, αλλά και μια ευρωπαϊκή «εργαλειοθήκη» που θα επιτρέπει προσωρινή στήριξη χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα. Στο ίδιο πλαίσιο, επανέφερε την ανάγκη για επιτάχυνση επενδύσεων και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη μείωση του δημόσιου χρέους, επισημαίνοντας ότι προχωρά η πρόωρη αποπληρωμή δανείων της περιόδου της κρίσης, με στόχο τη διατήρηση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας της χώρας.
Παρά ταύτα, η διαχείριση της κατάστασης παραμένει σύνθετη. Η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη στήριξης της κοινωνίας και στη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, την ώρα που τα περιθώρια δαπανών είναι περιορισμένα.
Την ίδια στιγμή, αρκετά κράτη-μέλη κινούνται ήδη αυτόνομα. Ισπανία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο έχουν προχωρήσει σε μέτρα, όπως μειώσεις φόρων στα καύσιμα, αναλαμβάνοντας όμως σημαντικό δημοσιονομικό κόστος. Ενδεικτικά, στην Ισπανία το πακέτο στήριξης φτάνει τα 5,8 δισ. ευρώ, εν μέσω προειδοποιήσεων για κίνδυνο υπερβολικού ελλείμματος.
