Σε κρίσιμο σταυροδρόμι εισέρχεται ο σχεδιασμός για την ενεργειακή ασφάλεια της Κρήτης, με το μέλλον των μονάδων ψυχρής εφεδρείας να βρίσκεται στο επίκεντρο ευρείας σύσκεψης που πραγματοποιήθηκε στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Στόχος της συνάντησης ήταν να τεθούν οι βάσεις για ένα σταθερό και μακροπρόθεσμο πλαίσιο λειτουργίας και αποζημίωσης των εφεδρικών μονάδων, οι οποίες θεωρούνται απαραίτητες για την κάλυψη έκτακτων αναγκών του νησιού.
Στη σύσκεψη συμμετείχαν εκπρόσωποι του ΑΔΜΗΕ, της ΡΑΑΕΥ, της ΔΕΗ, καθώς και άλλων εμπλεκόμενων φορέων, με κοινό σημείο αναφοράς τη διατήρηση αξιόπιστης εφεδρικής ισχύος σε ένα σύστημα που πλέον στηρίζεται κατά κύριο λόγο στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις με την ηπειρωτική χώρα.
500 MW σε καθεστώς ετοιμότητας
Οι μονάδες ψυχρής εφεδρείας της Κρήτης αντιστοιχούν σε συνολική ισχύ περίπου 500 MW και περιλαμβάνουν τόσο πετρελαϊκές μονάδες της ΔΕΗ όσο και δύο μονάδες του ΗΡΩΝ, οι οποίες έχουν μισθωθεί με προοπτική εξαγοράς. Πρόκειται για μονάδες που σήμερα παραμένουν εκτός λειτουργίας, αλλά μπορούν να ενεργοποιηθούν άμεσα σε περίπτωση σοβαρής βλάβης στις διασυνδέσεις ή άλλου απρόβλεπτου γεγονότος.
Η τελευταία πλήρης απενεργοποίησή τους σημειώθηκε στα μέσα Δεκεμβρίου, όταν η ενεργειακή επάρκεια του νησιού διασφαλίστηκε μέσω της μεγάλης διασύνδεσης Κρήτης–Αττικής. Παρ’ όλα αυτά, οι αρμόδιοι φορείς συμφωνούν ότι η πλήρης κατάργηση της εφεδρείας θα δημιουργούσε κενό ασφάλειας.
Μηχανισμός στήριξης και αποζημίωσης
Κεντρικό θέμα της συζήτησης αποτέλεσε η ανάγκη ύπαρξης ενός σταθερού μηχανισμού οικονομικής στήριξης, που θα εξασφαλίζει τη βιωσιμότητα των μονάδων ακόμη και όταν δεν λειτουργούν. Η ΡΑΑΕΥ, έπειτα από εισήγηση του ΑΔΜΗΕ, έχει ήδη παρατείνει το υφιστάμενο «υβριδικό μοντέλο» στήριξης έως την 1η Οκτωβρίου 2026, διασφαλίζοντας τη διαθεσιμότητά τους.
Στο ΥΠΕΝ εξετάζεται πλέον η τελική μορφή ενός νέου μηχανισμού αποζημίωσης, ο οποίος θα έχει ορίζοντα τουλάχιστον πενταετίας, έως το 2030, και θα ενσωματωθεί σε ειδική νομοθετική ρύθμιση. Η ρύθμιση αυτή θα προσδιορίζει ρητά ποιες μονάδες παραμένουν σε καθεστώς ψυχρής εφεδρείας και υπό ποιους όρους.
Το κόστος και ο ρόλος της Κομισιόν
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το ετήσιο κόστος διατήρησης των μονάδων σε εφεδρεία προσεγγίζει τα 50 εκατ. ευρώ. Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι ο μηχανισμός θα καλύπτει τις ανάγκες έως το 2035, ωστόσο η τελική του έγκριση θα πρέπει να δοθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ήδη έχουν ξεκινήσει συζητήσεις με τις Βρυξέλλες, με αντικείμενο το πώς μπορεί να διασφαλιστεί η μακροχρόνια ενεργειακή επάρκεια της Κρήτης. Στο τραπέζι βρίσκονται σενάρια για νέες μονάδες μετά το 2030, αλλά και για πρόσθετες ή ενισχυμένες διασυνδέσεις, που θα μειώσουν περαιτέρω την ανάγκη για συμβατική εφεδρεία.
ΥΚΩ και όφελος για τους καταναλωτές
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα αφορά τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ). Παρότι η διπλή διασύνδεση της Κρήτης αναμένεται να περιορίσει σημαντικά το σχετικό κόστος, προκρίνεται η διατήρηση της υφιστάμενης μεθοδολογίας υπολογισμού, ώστε να αντιμετωπιστεί το συσσωρευμένο έλλειμμα του ειδικού λογαριασμού.
Ο ΑΔΜΗΕ εκτιμά ότι οι εξοικονομήσεις από τις διασυνδέσεις μπορούν να φτάσουν τα 400–600 εκατ. ευρώ ετησίως, όφελος που σταδιακά θα μεταφερθεί σε όλους τους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας.
Το επόμενο βήμα
Η σύσκεψη των αρμόδιων φορέων άνοιξε τον δρόμο για την οριστικοποίηση του πλαισίου στήριξης των μονάδων ψυχρής εφεδρείας. Οι αποφάσεις που ελήφθησαν αναμένεται να αποτυπωθούν σε νομοθετική πρωτοβουλία, η οποία θα καθορίζει με σαφήνεια το διαθέσιμο δυναμικό, το καθεστώς αποζημίωσης και τον ρόλο της εφεδρείας στο νέο ενεργειακό τοπίο της Κρήτης.
Με αυτόν τον τρόπο, το νησί διατηρεί ένα ισχυρό «δίχτυ ασφαλείας» για την κάλυψη της ζήτησης, ενώ ταυτόχρονα διασφαλίζεται η οικονομική βιωσιμότητα κρίσιμων υποδομών σε μια περίοδο μετάβασης προς ένα πιο διασυνδεδεμένο και καθαρό ενεργειακό σύστημα.
