Να αποδείξει την αξία του… στην σκληρή αρένα της αγοράς φυσικού αερίου καλείται ο Κάθετος Διάδρομος που αν και ανοίγει τον βηματισμό του ακόμα δεν έχει «κατακτήσει» την ευρεία αποδοχή που θα προσδοκούσε, παρά την θερμή στήριξη των ΗΠΑ.
Υπενθυμίζεται πως πρόσφατα ο Διάδρομος απέκτησε παρακλάδια και προς τα Δυτικά Βαλκάνια, με τη συμμετοχή στην πρωτοβουλία της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας. Ο Διάδρομος, παρακλάδια του οποίου αποτελούν και η Αλεξανδρούπολη μέσω της οποίας μεταφέρεται LNG στον ελληνοβουλγαρικό αγωγό IGB αλλά και ο αγωγός TAP στην Κομοτηνή, μέσω του οποίου αζέρικο φυσικό αέριο διοχετεύεται επίσης στον ελληνοβουλγαρικό αγωγό αερίου IGB, αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για τις ΗΠΑ, ως βασικό εργαλείο εξαγωγής αμερικανικού LNG προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Συνδέει την Ελλάδα με Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία, Βόρεια Μακεδονία, Ουγγαρία, Σλοβακία, Μολδαβία και Ουκρανία, μειώνοντας την εξάρτηση από ρωσικό αέριο και ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια.
Το εγχείρημα εξελίσσεται πλέον από μια αλυσίδα διασυνδέσεων σε μια ολοκληρωμένη περιφερειακή πλατφόρμα ενεργειακής συνεργασίας, η οποία αποσκοπεί στην ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού, στη διαφοροποίηση των οδών και των πηγών φυσικού αερίου, στην αύξηση της ανθεκτικότητας των ενεργειακών υποδομών και στην ανάπτυξη των αγορών φυσικού αερίου σε Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων των Δυτικών Βαλκανίων.
Προς την κατεύθυνση αυτή, «σπρώχνουν» νευραλγικά projects όπως ο αγωγός Σερβίας–Βόρειας Μακεδονίας, μήκους 144 χιλιομέτρων, που αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το 2027, καθώς και η διασύνδεση Ελλάδας–Βόρειας Μακεδονίας. Σε συνδυασμό με τον υφιστάμενο αγωγό Σερβίας–Βουλγαρίας και τον ελληνοβουλγαρικό IGB, χτίζεται ένα ενεργειακό οικοσύστημα που επιτρέπει διαφοροποίηση των ροών φυσικού αερίου, με τη Ρωσία στο περιθώριο.
Η απόφαση της βουλγαρικής Bulgartransgaz να αυξήσει σημαντικά τη δυναμικότητα μεταφοράς φυσικού αερίου προς Βουλγαρία, Ρουμανία και Βόρεια Μακεδονία ενισχύει τη στρατηγική σημασία των ελληνικών υποδομών LNG και δημιουργεί νέες εμπορικές ευκαιρίες για την περιοχή.
Η αύξηση της διασυνοριακής δυναμικότητας από τα 2,3 στα 3,6 δισ. κυβικά μέτρα και ο διπλασιασμός των ροών προς τη Ρουμανία επιτρέπουν την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση της Ρεβυθούσας και του FSRU Αλεξανδρούπολης, μετατρέποντας την Ελλάδα σε βασική πύλη εισόδου υγροποιημένου φυσικού αερίου για τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη.
Ακριβός ακόμα ο Κάθετος Διάδρομος
Tαυτόχρονα, το ψαλίδι στο κόστος των τελών μεταφοράς μέσω του Διαδρόμου βελτιώνει την ανταγωνιστικότητα και ελκυστικότητα του διαδρόμου έναντι εναλλακτικών διαδρομών οι οποίες ωστόσο παραμένουν φθηνότερες.
Ο Κάθετος Διάδρομος έχει σχεδιαστεί ώστε να συνδέει τα δίκτυα φυσικού αερίου της Νοτιοανατολικής και της Κεντρικής Ευρώπης, με αφετηρία τους ελληνικούς τερματικούς σταθμούς και τελικούς προορισμούς αγορές όπως η Ουκρανία και η Ουγγαρία.
Ωστόσο, κάθε διέλευση από διαφορετικό εθνικό σύστημα συνεπάγεται πρόσθετες χρεώσεις εισόδου και εξόδου, αναφέρει το Green Tank. Η συσσώρευση αυτών των τελών φαίνεται ότι περιορίζει σημαντικά την ανταγωνιστικότητα της διαδρομής.
Για την Ουκρανία, το κόστος διαμετακόμισης μέσω του Κάθετου Διαδρόμου υπολογίζεται μεταξύ 11,2 και 13,1 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Είναι κατά 21% έως 76% υψηλότερο από το κόστος εναλλακτικών διαδρομών που ξεκινούν από την Πολωνία, την Κροατία, τη Γερμανία ή τη Λιθουανία.
Αντίστοιχα, για την Ουγγαρία το κόστος της ελληνικής διαδρομής διαμορφώνεται από 7,6 έως 9,5 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Το επίπεδο αυτό θεωρείται συγκρίσιμο μόνο με τη διαδρομή που περνά από τη Γερμανία και την Τσεχία. Οι εναλλακτικές μέσω Αυστρίας και Κροατίας παραμένουν κατά 26% έως 45% φθηνότερες.
Έως 29% της τελικής τιμής μόνο για τη μεταφορά
Η επιβάρυνση γίνεται ακόμη πιο εμφανής εάν συνδεθεί με την τιμή αγοράς του ίδιου του LNG. Με ενδεικτική τιμή προμήθειας τα 45 ευρώ ανά μεγαβατώρα, το κόστος διαμετακόμισης μέσω του Κάθετου Διαδρόμου αντιστοιχεί στο 25% έως 29% της συνολικής τιμής παράδοσης στην Ουκρανία.
Για την Ουγγαρία, η επιβάρυνση υπολογίζεται στο 16,5% έως 21% της τελικής τιμής. Στις ανταγωνιστικές διαδρομές το αντίστοιχο ποσοστό κινείται μεταξύ 7% και 20,5%.
Aπό τη γεωπολιτική στη γεωοικονομική αξία
Τα στοιχεία αναδεικνύουν μία από τις βασικές αδυναμίες του εγχειρήματος: H γεωπολιτική αξία μιας διαδρομής διαφοροποίησης δεν συνεπάγεται αυτομάτως και εμπορική βιωσιμότητα. Για να εξασφαλιστούν σταθερές ροές, η ελληνική πύλη θα πρέπει να μπορεί να ανταγωνιστεί άλλους τερματικούς και δίκτυα όχι μόνο ως προς την ασφάλεια εφοδιασμού αλλά και ως προς το τελικό κόστος παράδοσης.
