Χαμηλό αποδείχθηκε το ενδιαφέρον των χρηστών στη δημοπρασία δέσμευσης δυναμικότητας του Κάθετου Διαδρόμου για τον Φεβρουάριο, επιβεβαιώνοντας την επιφυλακτικότητα που επικρατεί τους τελευταίους μήνες γύρω από τη συγκεκριμένη διαδρομή μεταφοράς φυσικού αερίου προς την Ουκρανία. Σύμφωνα με πληροφορίες, κατατέθηκε μόλις μία προσφορά, που αφορούσε τη μεταφορά 48 μεγαβατωρών μέσω της Ρεβυθούσας, ενώ δεν εκδηλώθηκε ενδιαφέρον για τις δύο εναλλακτικές οδεύσεις, μέσω του FSRU Αλεξανδρούπολης και του αγωγού TAP.
Η εικόνα αυτή έρχεται σε συνέχεια της δημοπρασίας του Δεκεμβρίου, η οποία επίσης δεν προσέλκυσε συμμετοχές, παρά τις προσδοκίες που είχαν καλλιεργηθεί για σταδιακή ενεργοποίηση του διαδρόμου.
Οι λόγοι πίσω από τη χαμηλή συμμετοχή
Πηγές του ΥΠΕΝ αποδίδουν το περιορισμένο ενδιαφέρον σε ένα μίγμα παραγόντων. Πρώτον, στη διεθνή γεωπολιτική αβεβαιότητα, η οποία επηρεάζει άμεσα τις αποφάσεις των traders και αυξάνει την απροθυμία ανάληψης ρίσκου. Δεύτερον, στην ασαφή, όπως τη χαρακτηρίζουν, στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία έχει μεν αποφασίσει τη σταδιακή απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, χωρίς ωστόσο να έχουν επιλυθεί κρίσιμες ρυθμιστικές εκκρεμότητες για την ανάδειξη και στήριξη εναλλακτικών οδών εφοδιασμού.
Καθοριστικό ρόλο φέρεται να έπαιξε και η απουσία της ΔΕΠΑ από τη δημοπρασία. Η ελληνική εταιρεία, που θεωρείται βασικός δυνητικός χρήστης του Κάθετου Διαδρόμου, δεν συμμετείχε, καθώς, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο βασικός της πελάτης, η Naftogaz, δεν αποδέχθηκε την προσφορά και επέλεξε φθηνότερες διαδρομές εφοδιασμού.
Η Πολωνία κερδίζει έδαφος
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η πολωνική πηγή εξελίσσεται πλέον στην κυρίαρχη οδό τροφοδοσίας της Ουκρανίας, ξεπερνώντας ακόμη και τη διαδρομή μέσω Ουγγαρίας. Και οι δύο αυτές επιλογές εμφανίζουν χαμηλότερο κόστος σε σχέση με τον άξονα Ελλάδα–Ουκρανία, γεγονός που δυσχεραίνει την εμπορική ελκυστικότητα του Κάθετου Διαδρόμου στη σημερινή συγκυρία.
Υπενθυμίζεται ότι ο Κάθετος Διάδρομος περιλαμβάνει το πλέγμα αγωγών που ξεκινά από την Ελλάδα, διασχίζει τα Βαλκάνια και καταλήγει στην Ουκρανία, με στόχο να αποτελέσει βασική πύλη μεταφοράς LNG, κυρίως αμερικανικής προέλευσης, προς την Ανατολική Ευρώπη.
Κόστη, ρυθμιστικά ερωτήματα και «καμπανάκια»
Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι τα υψηλότερα κόστη έναντι ανταγωνιστικών διαδρομών, σε συνδυασμό με τα αντιφατικά μηνύματα που εκπέμπει η Κομισιόν για το κατά πόσο τα προσφερόμενα προϊόντα είναι απολύτως συμβατά με το κοινοτικό ρυθμιστικό πλαίσιο, λειτουργούν αποτρεπτικά για τους δυνητικούς χρήστες και κρατούν «φρενκαρισμένη» την αξιοποίηση της υποδομής.
Το ζήτημα αυτό ανέδειξε πρόσφατα και ο CEO του ομίλου AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, από το βήμα του Davos Lodge, στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ. Όπως τόνισε, για να καταστεί ο Κάθετος Διάδρομος πραγματικά ανταγωνιστικός, απαιτείται πιο ενεργή στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ακόμη και μέσω επιδότησης κρίσιμων υποδομών.
«Η Ευρώπη δεν μπορεί να παρακολουθεί από απόσταση. Αν θέλουμε το αμερικανικό LNG να γίνει συγκρίσιμο, σταδιακά, με τις τιμές που θα έχει το ρωσικό αέριο σε βάθος δεκαετίας, χρειάζονται επενδύσεις, όπως ένα δεύτερο FSRU, και κάποιος πρέπει να τις χρηματοδοτήσει», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ένα project με φιλοδοξίες, αλλά και εμπόδια
Παρά το γεγονός ότι ο Κάθετος Διάδρομος έχει ενταχθεί στις οκτώ Ενεργειακές Λεωφόρους που προτεραιοποιεί η ΕΕ, τα μέχρι τώρα σήματα από την αγορά αποτυπώνουν δισταγμό και αναμονή. Η χαμηλή συμμετοχή στις δημοπρασίες ενισχύει την άποψη ότι, για να μετατραπεί σε βασικό άξονα τροφοδοσίας της Ανατολικής Ευρώπης, απαιτείται σαφέστερο ρυθμιστικό πλαίσιο, μείωση κόστους και πιο αποφασιστική ευρωπαϊκή στήριξη.
Μέχρι τότε, η υποδομή παραμένει διαθέσιμη αλλά χωρίς ουσιαστική εμπορική αξιοποίηση, σε μια περίοδο που η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης συνεχίζει να αποτελεί κορυφαίο ζητούμενο.
