Στη δημοπρασία της Δευτέρας (26 Ιανουαρίου) για τον Κάθετο Διάδρομο και τη μεταφορά LNG προς την ουκρανική αγορά στρέφεται το βλέμμα, σε ένα περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας και περιορισμένης διαθεσιμότητας.
Οι διαθέσιμες ποσότητες διαμορφώνονται σημαντικά χαμηλότερα σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, γεγονός που αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού για τους συμμετέχοντες.
Συγκεκριμένα, η προσφερόμενη δυναμικότητα περιορίζεται σε περίπου 26.000 μεγαβατώρες ανά ημέρα, έναντι 51.000 μεγαβατωρών που είχαν προσφερθεί στη δημοπρασία του Δεκεμβρίου, η οποία τελικά κατέληξε χωρίς ενδιαφέρον. Η μείωση αυτή αποδίδεται κυρίως στο κύμα ψύχους που πλήττει τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη, εκτοξεύοντας τη ζήτηση φυσικού αερίου και οδηγώντας τους traders να «κλειδώσουν» τη μεγαλύτερη διαθέσιμη δυναμικότητα στη διασύνδεση Βουλγαρίας–Ρουμανίας.
Περιορισμένες ποσότητες και επενδυτικό ρίσκο
Σε μηνιαία βάση, οι διαθέσιμες ποσότητες μέσω του Κάθετου Διαδρόμου ανέρχονται σε περίπου 728.000 μεγαβατώρες, επίπεδο που υπολείπεται της ενέργειας ενός πλήρους φορτίου LNG, το οποίο αντιστοιχεί σε περίπου 1 TWh. Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι το συγκεκριμένο χαρακτηριστικό αυξάνει το ρίσκο για τους επενδυτές, καθώς δυσχεραίνει τη διαμόρφωση ανταγωνιστικών εμπορικών στρατηγικών και επαναφέρει τη συζήτηση για την ανάγκη προσφοράς πιο μακροπρόθεσμων προϊόντων δέσμευσης δυναμικότητας.
Ενόψει της δημοπρασίας της 26ης Ιανουαρίου, η κινητικότητα σε επιχειρηματικό και πολιτικό επίπεδο είναι αυξημένη, με στόχο να αποφευχθεί η επανάληψη του αρνητικού προηγούμενου του Δεκεμβρίου. Ωστόσο, το διεθνές περιβάλλον, που επιβαρύνεται από τις εντάσεις στις σχέσεις ΗΠΑ–Ε.Ε. και τη γενικότερη αστάθεια στις αγορές ενέργειας, δεν ευνοεί την ανάληψη ρίσκου.
Ισχυρός ανταγωνισμός από την Ανατολική Ευρώπη
Την ίδια στιγμή, ο Κάθετος Διάδρομος καλείται να ανταγωνιστεί εναλλακτικές οδούς εφοδιασμού της Ουκρανίας, οι οποίες εμφανίζονται οικονομικά ελκυστικότερες. Το μεγαλύτερο μέρος των ουκρανικών αναγκών καλύπτεται σήμερα από εισαγωγές μέσω Ουγγαρίας και Πολωνίας, αγορές που, λόγω γεωγραφικής εγγύτητας, προσφέρουν χαμηλότερο κόστος μεταφοράς.
Παράλληλα, μικρότερες ποσότητες φυσικού αερίου φθάνουν στην Ουκρανία και μέσω Λιθουανίας. Ενδεικτικό του εντεινόμενου ανταγωνισμού είναι ότι ο πολωνικός διαχειριστής Gaz-System ανακοίνωσε την ολοκλήρωση της αναβάθμισης του μετρητικού σταθμού Hermanowice, αυξάνοντας από τον Φεβρουάριο τη δυναμικότητα μεταφοράς προς την Ουκρανία από 600.000 σε 720.000 κυβικά μέτρα ανά ώρα.
Η στάση της ΔΕΠΑ και το «κλειδί» της Naftogaz
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, σε εκκρεμότητα παραμένει η ενεργοποίηση της συμφωνίας προθέσεων που υπέγραψαν τον Νοέμβριο η ΔΕΠΑ και η Naftogaz για την προμήθεια φυσικού αερίου την περίοδο Ιανουαρίου–Μαρτίου 2026. Η συμφωνία προβλέπει την υλοποίησή της μέσω της εταιρείας Atlantic–See LNG Trade, που έχει συσταθεί από τη ΔΕΠΑ σε συνεργασία με την Aktor.
Ωστόσο, η Naftogaz δεν απευθύνθηκε τελικά στη ΔΕΠΑ για προμήθεια αερίου τον Ιανουάριο, εξέλιξη που οδήγησε στην απουσία της ελληνικής εταιρείας από τη δημοπρασία του Δεκεμβρίου. Πληροφορίες αναφέρουν ότι βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές για το «κλείδωμα» ποσοτήτων τον Φεβρουάριο, οι οποίες θα κρίνουν και τη συμμετοχή της ΔΕΠΑ στη δημοπρασία της ερχόμενης Δευτέρας.
Σημειώνεται ότι η ΔΕΠΑ ακύρωσε την προηγούμενη εβδομάδα το slot που είχε δεσμεύσει στη Ρεβυθούσα για τον Φεβρουάριο, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχει εξασφαλίσει slot στο FSRU Αλεξανδρούπολης.
Στο μικροσκόπιο της Κομισιόν ο Κάθετος Άξονας
Παράλληλα με τις εμπορικές προκλήσεις, ανοιχτό παραμένει και το ρυθμιστικό μέτωπο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει καταγγελίες traders σχετικά με τη δομή των προϊόντων του Κάθετου Διαδρόμου. Το θέμα συζητήθηκε εκτενώς σε τηλεδιάσκεψη που πραγματοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα υπό την αιγίδα της Κομισιόν, με τη συμμετοχή Ρυθμιστικών Αρχών και Διαχειριστών από Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία.
Οι Βρυξέλλες διερευνούν κατά πόσο τα προϊόντα του Κάθετου Άξονα (Route 1, Route 2 και Route 3) συμμορφώνονται με το κοινοτικό ρυθμιστικό πλαίσιο, το οποίο προβλέπει ξεχωριστή κατακύρωση δυναμικότητας σε κάθε επιμέρους υποδομή. Η ενιαία, οριζόντια δέσμευση χωρητικότητας θεωρείται ότι ενδέχεται να δημιουργεί στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό, με την τελική απόφαση της Επιτροπής να αναμένεται έως τον Απρίλιο.
Με περιορισμένες ποσότητες, αυξημένο ανταγωνισμό και ανοιχτά ρυθμιστικά ερωτήματα, η δημοπρασία της 26ης Ιανουαρίου αναδεικνύεται σε κρίσιμη δοκιμασία για τον ρόλο του Κάθετου Διαδρόμου στην περιφερειακή αγορά φυσικού αερίου, σε μια περίοδο που η ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Ευρώπης παραμένει στο επίκεντρο.
