Τον δρόμο του… πασχίζει να βρει ο Κάθετος Διάδρομος που αν και ξεκίνησε ελπιδοφόρα στην πορεία έχασε τον προσανατολισμό του, επιδιώκοντας από τον τρέχοντα μήνα να κάνει την ολική επαναφορά και να αποτελέσει την βασική πηγή τροφοδοσίας της Ουκρανίας με φυσικό αέριο.
Παρά τις σημαντικές εκπτώσεις στα τέλη χρήσης δικτύου, που φθάνουν έως και το 50% σε ορισμένα τμήματα της διαδρομής, ο Κάθετος Διάδρομος εξακολουθεί να θεωρείται ακριβός σε σύγκριση με ανταγωνιστικές οδούς, όπως εκείνες μέσω Πολωνίας, Κροατίας και Βαλτικής, όπου λειτουργούν ισχυροί τερματικοί LNG.
Υπενθυμίζεται πως η προτελευταία δημοπρασία του Νοεμβρίου για τον Δεκέμβριο, που ακολούθησε τις συμφωνίες που υπεγράφησαν στην Αθήνα εντός Νοεμβρίου για τον Κάθετο Διάδρομο, λειτούργησε καταγράφοντας ικανοποιητική δυναμική.
Τα μηνύματα όμως που απέστειλε στη συνέχεια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προς τους ενδιαφερόμενους για την επόμενη δημοπρασία, αυτήν του Δεκεμβρίου που αφορούσε τον Ιανουάριο, μπλόκαραν «απότομα» την εκδήλωση ενδιαφέροντος για αμερικανικό LNG καθώς δημιουργούσαν «ασαφή» σημεία όσον αφορά το κατά πόσο είναι σύννομη η διαδικασία βάσει ρυθμιστικών κινδύνων που πιθανόν να προέκυπταν στη συνέχεια.
Η ελληνική πλευρά έθεσε το ζήτημα κατά την πρόσφατη συνεδρίαση του Συμβουλίου υπουργών Ενέργειας στα αρμόδια όργανα, αναδεικνύοντας το παράδοξο που ήδη διαφαίνεται: Να έχει αποφασιστεί κεντρικά η πλήρης απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο έως το τέλος του 2027 την ώρα που μπλοκάρεται μέσω της γραφειοκρατίας ο Κάθετος Διάδρομος, η ενεργειακή οδός, δηλαδή, που προκρίθηκε ως εναλλακτική και η οποία ακόμα δεν έχει καταστεί η πλέον οικονομικά συμφέρουσα.
Αφότου πήγε… άπατη η πρόσφατη δημοπρασία και ενόψει της επόμενης που θα διεξαχθεί στα τέλη Ιανουαρίου και θα αφορά στο Φεβρουάριο, η Κομισιόν απέστειλε κάποιες διευκρινίσεις στους ενδιαφερόμενους, οι οποίες όμως, όπως όλα δείχνουν, θα χρειαστούν ακόμα μεγαλύτερη αποσαφήνιση για να αποδώσουν και να περάσει τον πήχη η δημοπρασία.
Στην αποτυχία της τελευταίας δημοπρασίας συνέβαλε αποφασιστικά και η κάλυψη των αναγκών της Ουκρανίας σε φυσικό αέριο, μέσω δεσμεύσεων από άλλες διαδρομές. Περίπου 300 εκατ. κυβικά μέτρα μηνιαίως από την Πολωνία, ποσότητες από την Ουγγαρία –η οποία πρόσφατα έκλεισε συμφωνία για προμήθεια αμερικανικού LNG– καθώς και μικρότερες ροές από τη Λιθουανία.
Με αυτά τα δεδομένα, κύκλοι της αγοράς εκτιμούν ότι η Ουκρανία ενδέχεται να αξιοποίησε εναλλακτικές οδεύσεις μέσω Βουλγαρίας και Μολδαβίας, περιορίζοντας την ανάγκη άμεσης χρήσης του Κάθετου Διαδρόμου.
Αξίζει να σημειωθεί πως τα προϊόντα (Route) 2 και 3 είναι δύο νέα προϊόντα, που δημοπρατήθηκαν για πρώτη φορά τον Δεκέμβριο. Πρόσφατα μάλιστα εγκρίθηκαν από τις εθνικές Ρυθμιστικές Αρχές Ενέργειας των πέντε χωρών, τα δίκτυα των οποίων συναποτελούν τον Κάθετο Διάδρομο.
Το Route 2 αφορά στη δέσμευση χωρητικότητας για αέριο προερχόμενο από τον πλωτό σταθμό (FSRU) της Αλεξανδρούπολης και το Route 3 για αζέρικο αέριο από τον αγωγό ΤΑΡ.
To στοίχημα του Διαδρόμου: Να φανεί στην πράξη η γεωστρατηγική αναβάθμιση
Ο Κάθετος διάδρομος αποτελεί μια εναλλακτική οδό για την μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα μέσω Βουλγαρίας και Ρουμανίας έως την Μολδαβία και την Ουκρανία και έχει την θερμή υποστήριξη τόσο από την ΕΕ, όσο και από την κυβέρνηση των ΗΠΑ, με απώτερο στόχο την ταχεία απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο και την ενδυνάμωση της ενεργειακής ασφάλειας της περιοχής.
Ζωτικό στοιχείο του Διαδρόμου είναι ο άξονας Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία. Στη συνέχεια, το παζλ συμπληρώνουν δύο κλάδοι, ο δυτικός (Ρουμανία, Ουγγαρία, Σλοβακία) και ο ανατολικός (Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία). Στη σχετική πρωτοβουλία συμμετέχουν οι Διαχειριστές των επτά αντίστοιχων χωρών (μεταξύ των οποίων και ο ΔΕΣΦΑ), η Gastrade (φορέας λειτουργίας και διαχείρισης του FSRU Αλεξανδρούπολης) και η κοινοπραξία ICGB που διαχειρίζεται τον Διασυνδετήριο Αγωγό Ελλάδας-Βουλγαρίας (IGB).
Στο πλαίσιο αυτό, ενεργειακή οδό νευραλγικής γεωστρατηγικής, γεωοικονομικής και γεωπολιτικής σημασίας καθίσταται η Θράκη και ειδικότερα η Αλεξανδρούπολη, με όχημα και τον Κάθετο Διάδρομο ο οποίος καλείται να δρέψει τους καρπούς της γεωπολιτικής, γεωστρατηγικής και γεωενεργειακής αναβάθμισης της ισχύος της χώρας μας, αναλαμβάνοντας πρωταγωνιστικό ρόλο και στην πράξη, πέρα από τη θεωρία, στην τροφοδοσία της Ευρώπης με φυσικό αέριο.
