Σοβαρές ενστάσεις για τις προβλέψεις του υπό διαβούλευση νομοσχεδίου για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας διατυπώνει ο Πανελλήνιος Σύλλογος ΕΠΑΦΗ, με επίκεντρο τις αλλαγές που, όπως υποστηρίζει, μπορεί να επιβληθούν στις συμβάσεις σταθμών που ήδη λειτουργούν.
Η βασική ανησυχία αφορά τη σχέση των άρθρων 17 και 18. Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι οι υφιστάμενες συμβάσεις «παραμένουν σε ισχύ χωρίς να μεταβάλλονται». Σε επόμενη παράγραφο, όμως, ορίζει ότι, μετά την έκδοση απόφασης για τον χαρακτηρισμό περιοχών ως κορεσμένων, οι ειδικοί όροι σταθμών που δήλωσαν ετοιμότητα μετά το 2022 «αντικαθίστανται» από νέους, εφόσον η εφαρμογή τους κρίνεται ευνοϊκότερη.
Για τον Σύλλογο, η διατύπωση αυτή αφήνει ανοιχτά κρίσιμα ερωτήματα: ποιος θα αποφασίζει αν οι νέοι όροι είναι πράγματι ευνοϊκότεροι, με ποια κριτήρια θα γίνεται η σύγκριση και αν η αλλαγή μπορεί να προχωρήσει χωρίς προηγούμενη ενημέρωση και συναίνεση του παραγωγού. Η ΕΠΑΦΗ ζητά να μην τροποποιηθεί καμία σύμβαση, για κανέναν λόγο, χωρίς γραπτό αίτημα του ίδιου του παραγωγού.
Η διαφορά ανάμεσα στο 5% και στο 72%–73%
Η συζήτηση αφορά τρεις κατηγορίες έργων, με διαφορετικό καθεστώς περιορισμών, όπως αυτές περιγράφονται στο ισχύον πλαίσιο του ν. 4951/2022. Ο Σύλλογος επισημαίνει ότι τα έργα που λειτουργούσαν ή είχαν δηλώσει ετοιμότητα έως το τέλος του 2022, καθώς και όσα είχαν σύμβαση σύνδεσης ή πλήρες αίτημα για όρους σύνδεσης πριν από τον Ιούλιο του 2022, εξαιρούνται από τους περιορισμούς χωρίς αποζημίωση.
Για τα έργα που απέκτησαν προσφορά ή υπέγραψαν σύμβαση σύνδεσης μετά από αυτό το χρονικό σημείο και έως τον Μάιο του 2024, η περικοπή χωρίς αποζημίωση δεν μπορεί, σύμφωνα με την ΕΠΑΦΗ, να υπερβαίνει το 5% της ετήσιας παραγωγής. Για τα έργα που ήρθαν αργότερα, ο νόμος επιτρέπει περιορισμούς έως και πλήρη περικοπή.
Το 72% και το 73% δεν αποτελούν, κατά τον Σύλλογο, το όριο προστασίας των έργων που υπάγονται στην κατηγορία του 5%. Ήταν σταθερά όρια ισχύος που προέβλεψε υπουργική απόφαση του 2023 για την εφαρμογή μόνιμων και χρονικών περιορισμών. Η προστασία, υποστηρίζει, ήταν το όριο του 5% της ετήσιας παραγωγής.
Η ΕΠΑΦΗ προειδοποιεί ότι, όταν εκδοθεί η απόφαση για τις κορεσμένες περιοχές, οι σχετικές διατάξεις του άρθρου 10 και η υπουργική απόφαση παύουν να εφαρμόζονται για τα έργα αυτά, σύμφωνα με το άρθρο 17 του νομοσχεδίου. Όπως επισημαίνει, το όριο του 5% δεν επαναλαμβάνεται ρητά στο νέο πλαίσιο. Αντίθετα, το άρθρο 18 προβλέπει τρεις νέους όρους: εγγυημένη ισχύ, ευέλικτη ισχύ και «Μέγιστο Ποσοστό» ετήσιας ενέργειας που μπορεί να περικόπτεται χωρίς αποζημίωση.
Κατά την ΕΠΑΦΗ, οι όροι αυτοί σχεδιάστηκαν για νέες ευέλικτες συνδέσεις, αλλά η διατύπωση του άρθρου 18 δημιουργεί ενδεχόμενο να εφαρμοστούν και σε υφιστάμενα πάρκα. Ο Σύλλογος σημειώνει ότι η εγγυημένη ισχύς μπορεί να οριστεί ακόμη και στο μηδέν, ενώ δεν προβλέπεται ανώτατο όριο για το Μέγιστο Ποσοστό. Επιπλέον, οι σχετικές τιμές μπορούν να μεταβάλλονται ανά χρονικές περιόδους.
Έτσι, κατά την εκτίμησή του, η κατάργηση ενός σταθερού περιορισμού, όπως το 72% ή το 73%, θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως ευνοϊκή αλλαγή, ενώ στην πράξη το πάρκο θα υπάγεται σε ένα νέο καθεστώς με μεταβαλλόμενες περικοπές και χωρίς σαφές πλαφόν. Ο Σύλλογος ζητά το 72% και το 73% να καταργηθούν με τον ίδιο τον νόμο, αλλά να διατηρηθεί η προστασία του 5%. Ζητά επίσης να μην προβλέπεται εγγυημένη ισχύς χαμηλότερη από εκείνη που έχει σήμερα κάθε έργο.
Καταγγελίες για όρους «μη εγγυημένης» έγχυσης
Η ΕΠΑΦΗ υποστηρίζει ότι έχουν ήδη αρχίσει να ενσωματώνονται σε τροποποιήσεις συμβάσεων όροι «μη εγγυημένης» έγχυσης, ακόμη και για πάρκα που, κατά την ίδια, εξαιρούνται από τους περιορισμούς ή υπάγονται στο όριο του 5%.
Ο Σύλλογος συνδέει τους όρους αυτούς με την εξαίρεση του ευρωπαϊκού κανονισμού από την αποζημίωση για συνδέσεις χωρίς εγγύηση. Υποστηρίζει ότι η αποδοχή τέτοιου όρου μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια αποζημίωσης για περικοπές, ενώ προειδοποιεί ότι η πρόβλεψη για ευέλικτη ισχύ, την οποία ο Διαχειριστής δεν εγγυάται, δημιουργεί αντίστοιχο κίνδυνο και για τις νέες συνδέσεις.
Η βασική θέση του Συλλόγου είναι ότι οι παραγωγοί δεν πρέπει να βρεθούν εκ των υστέρων αντιμέτωποι με όρους που δεν είχαν συμφωνήσει όταν υπέγραψαν τις συμβάσεις τους. Γι’ αυτό ζητά κάθε νέος όρος να εφαρμόζεται μόνο κατόπιν γραπτού αιτήματος του παραγωγού και να ακυρωθούν όροι που έχουν ήδη προστεθεί, ανεξαρτήτως του αν φέρουν υπογραφή.
Ένσταση και για τις νέες ευέλικτες συνδέσεις
Το νομοσχέδιο εισάγει τις ευέλικτες συνδέσεις για να επιτρέψει την ένταξη νέας ισχύος σε περιοχές όπου τα δίκτυα έχουν περιορισμένα περιθώρια. Η ΕΠΑΦΗ αντιδρά στην προοπτική να συνδέονται νέα φωτοβολταϊκά χωρίς επαρκή αποθήκευση, με εγγυημένη ισχύ και δυνατότητα αποζημίωσης μέσω του Ειδικού Λογαριασμού.
Η θέση του Συλλόγου είναι ότι κάθε νέα φωτοβολταϊκή εγκατάσταση χωρίς αποθήκευση ενισχύει τον ανταγωνισμό για ηλεκτρικό χώρο, αυξάνει τις περικοπές των υφιστάμενων έργων και μπορεί να επιδεινώσει το πρόβλημα των αρνητικών τιμών. Προτείνει τα νέα φωτοβολταϊκά να συνδέονται μόνο με αποθήκευση διάρκειας τουλάχιστον έξι ωρών και με δυνατότητα πλήρους περιορισμού, κατά προτεραιότητα στις περικοπές. Ζητά ακόμη να μην αποζημιώνονται από τον Ειδικό Λογαριασμό νέες συνδέσεις, ακόμη και αν έργα που αρχικά συνδέθηκαν με πλήρη περιορισμό αναβαθμιστούν αργότερα σε ευέλικτες συνδέσεις.
Η ΕΠΑΦΗ διαφωνεί και με τη ρύθμιση για τα οικιακά φωτοβολταϊκά αυτοκατανάλωσης, σύμφωνα με την οποία η αρνητική τιμή λογίζεται ως μηδενική και η διαφορά καλύπτεται από τον Ειδικό Λογαριασμό. Επικαλείται 447 ώρες αρνητικών τιμών στην Αγορά Επόμενης Ημέρας από τον Ιανουάριο έως τον Σεπτέμβριο του 2026 και υποστηρίζει ότι η προστασία των οικιακών συστημάτων χωρίς μπαταρία μπορεί να ενθαρρύνει νέες εγκαταστάσεις χωρίς αποθήκευση και να μεταφέρει πρόσθετο κόστος στον κοινό λογαριασμό.
Αντί της κάλυψης των απωλειών από τις αρνητικές τιμές, ο Σύλλογος προτείνει ενίσχυση της εγκατάστασης μπαταριών στα σπίτια, μεταξύ άλλων μέσω της ευρωπαϊκής ρήτρας διαφυγής, την οποία αναφέρει ως διαθέσιμη πηγή χρηματοδότησης έως το 2028.
Τα αιτήματα για τα υφιστάμενα πάρκα
Πέρα από το ζήτημα των συμβάσεων, η ΕΠΑΦΗ καταθέτει σειρά αιτημάτων για τα έργα που ήδη λειτουργούν. Μεταξύ άλλων, ζητά προσαύξηση 20% στην τιμή αναφοράς, χωρίς μηχανισμό ανάκτησης, για έργα έως 1.100 kW και για μικρά έργα που συμμετείχαν σε διαγωνισμούς πριν από το 2020. Επικαλείται τον ευρωπαϊκό Κανονισμό 794/2004, ο οποίος προβλέπει ότι αύξηση έως 20% στον προϋπολογισμό υφιστάμενου καθεστώτος ενίσχυσης δεν θεωρείται μεταβολή του.
Ζητά επίσης να επιστρέφεται ανά εξάμηνο μέρος της ενίσχυσης που χάνεται στις αρνητικές ώρες, με βάση τα στοιχεία του σταθμού και όχι την έγχυση της συγκεκριμένης ώρας. Ως ένδειξη της επίδρασης που μπορεί να έχει ο τρόπος αποζημίωσης στις τιμές, αναφέρει ότι μετά την ανακοίνωση του ΥΠΕΝ στις 5 Ιουνίου για πληρωμή των μηδενικών ωρών, η αγορά πέρασε συχνά στο οριακά αρνητικό επίπεδο των -0,01 ευρώ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται, από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο 122 από τις 130 αρνητικές ώρες έκλεισαν σε αυτή την τιμή, έναντι 42 από τις 222 την περίοδο Ιανουαρίου–Μαΐου.
Για τις μπαταρίες σε υφιστάμενα πάρκα, προτείνει εγκατάσταση πίσω από τον μετρητή με απλή γνωστοποίηση, χωρίς εγγυητική επιστολή και χωρίς μεταβολή της σύμβασης. Ζητά επίσης να αφαιρεθεί η προβλεπόμενη απομείωση 0,5% ετησίως για τη ριζική ανανέωση εξοπλισμού ή, τουλάχιστον, να εξαιρεθούν οι αντικαταστάσεις πλαισίων και inverter που γίνονται λόγω αποδεδειγμένης βλάβης.
Ξεχωριστή ένσταση αφορά τα ιδιωτικά δίκτυα μέσης τάσης. Το νομοσχέδιο προβλέπει ετήσια υπεύθυνη δήλωση και τεχνική έκθεση, με κίνδυνο αποσύνδεσης όλων των σταθμών του δικτύου για τουλάχιστον τρεις μήνες σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Η ΕΠΑΦΗ ζητά να προηγείται ειδοποίηση και προθεσμία συμμόρφωσης, η αποσύνδεση να αφορά μόνο το τμήμα που παρουσιάζει πραγματικό κίνδυνο και η πρώτη υποχρέωση να τεθεί σε ισχύ έξι μήνες μετά τη δημοσίευση των απαιτήσεων από τον ΔΕΔΔΗΕ.
Ο Σύλλογος ζητά συνάντηση με τον υπουργό πριν από την κατάθεση του νομοσχεδίου στη Βουλή, επιμένοντας ότι οι νέες ρυθμίσεις δεν πρέπει να μεταβάλουν αναδρομικά τους όρους με τους οποίους χρηματοδοτήθηκαν και κατασκευάστηκαν τα υφιστάμενα έργα. Η δημόσια διαβούλευση ολοκληρώνεται το Σάββατο 24 Οκτωβρίου στις 10:00.
