Σημαντική αύξηση του όγκου των φωτοβολταϊκών πάνελ που θα αποσύρονται κάθε χρόνο αναμένεται στη Σουηδία τις επόμενες δεκαετίες, καθώς η ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας δημιουργεί παράλληλα μια νέα πρόκληση για τη διαχείριση των αποβλήτων.
Σύμφωνα με νέο οδικό χάρτη για την κυκλική οικονομία, που εκπονήθηκε από το Axfoundation, το KTH Royal Institute of Technology και εταιρείες του κλάδου, όπως οι Svea Solar, El-Kretsen, Stena Recycling και REMONDIS, οι ποσότητες των φωτοβολταϊκών πάνελ που θα τίθενται εκτός λειτουργίας μπορεί να φτάσουν έως και τους 150.000 τόνους ετησίως μέχρι το 2060.
Το 2021 ο αντίστοιχος όγκος στη Σουηδία ήταν μόλις 17 τόνοι. Οι εκτιμήσεις του RISE Research Institutes of Sweden δείχνουν ότι, ανάλογα με τον ρυθμό ανάπτυξης της ηλιακής ενέργειας και τις επενδύσεις για την αντικατάσταση παλαιότερων πάνελ, οι ετήσιες ποσότητες προς απόσυρση θα μπορούσαν να διαμορφωθούν μεταξύ 40.000 και 150.000 τόνων το 2060.
Οι μεγαλύτερες ποσότητες αναμένεται να αρχίσουν να κάνουν την εμφάνισή τους από τα μέσα της επόμενης δεκαετίας, με την περίοδο μετά το 2035 να θεωρείται κομβική. Στην εξέλιξη αυτή αναμένεται να συμβάλει και το λεγόμενο repowering, δηλαδή η αντικατάσταση υφιστάμενων πάνελ με νεότερης τεχνολογίας εξοπλισμό πριν ολοκληρωθεί ο προβλεπόμενος κύκλος ζωής τους.
Η πρόκληση της ανακύκλωσης
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τον όγκο των αποβλήτων, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτά θα αξιοποιούνται. Ένα τυπικό φωτοβολταϊκό πάνελ ζυγίζει περίπου 20 κιλά και αποτελείται κυρίως από γυαλί, το οποίο αντιστοιχεί περίπου στα δύο τρίτα του συνολικού βάρους. Ακολουθούν το αλουμίνιο, τα πλαστικά και το πυρίτιο, ενώ σε μικρότερες ποσότητες περιέχονται μέταλλα όπως ο χαλκός και το ασήμι.
Το RISE εκτιμά ότι μια εξειδικευμένη μονάδα ανακύκλωσης φωτοβολταϊκών θα χρειάζεται σταθερή τροφοδοσία περίπου 10.000 τόνων πάνελ τον χρόνο προκειμένου να είναι οικονομικά βιώσιμη. Η Σουηδία δεν έχει ακόμη φτάσει σε αυτό το επίπεδο αποβλήτων.
Την ίδια ώρα, σημαντικό μέρος των πάνελ που αποσύρονται από τις εγκαταστάσεις δεν έχει απαραίτητα ολοκληρώσει τον κύκλο ζωής του. Έρευνα του KTH έδειξε ότι αρκετά από αυτά παραμένουν λειτουργικά ή μπορούν να επισκευαστούν και να χρησιμοποιηθούν ξανά. Ωστόσο, σήμερα συχνά καταλήγουν να αντιμετωπίζονται ως κοινά ηλεκτρονικά απόβλητα, γεγονός που περιορίζει τις δυνατότητες επαναχρησιμοποίησης και ανάκτησης πολύτιμων υλικών.
Ο νέος οδικός χάρτης προτείνει, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία ειδικής κατηγορίας για τα απόβλητα φωτοβολταϊκών στο ευρωπαϊκό πλαίσιο WEEE, την καθιέρωση κοινών προτύπων ελέγχου και πιστοποίησης για πάνελ δεύτερης χρήσης και τη δημιουργία εθνικής βάσης δεδομένων για την παρακολούθηση της εγκατεστημένης, αποσυρόμενης και μελλοντικά προγραμματισμένης ισχύος.
Το πρόβλημα αφορά ολόκληρη την Ευρώπη
Η Σουηδία δεν αποτελεί εξαίρεση. Η αύξηση των εγκαταστάσεων φωτοβολταϊκών σε ολόκληρη την Ευρώπη αναμένεται να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των αποβλήτων τα επόμενα χρόνια.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα σωρευτικά απόβλητα από φωτοβολταϊκά πάνελ στην Ε.Ε. θα μπορούσαν να φτάσουν μεταξύ 21 και 35 εκατ. τόνων έως το 2050. Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο όγκος εκτιμάται ότι μπορεί να ανέλθει ακόμη και στους 60-80 εκατ. τόνους.
Για τον λόγο αυτό, ο σχεδιασμός των φωτοβολταϊκών με γνώμονα την ανακύκλωση, η παράταση της διάρκειας ζωής τους και η ανάπτυξη αποτελεσματικών υποδομών ανάκτησης υλικών αναμένεται να αποκτήσουν ολοένα μεγαλύτερη σημασία.
Ήδη δοκιμάζονται νέες τεχνολογίες που μπορούν να βελτιώσουν την οικονομική απόδοση της ανακύκλωσης. Σε πιλοτική εφαρμογή με χρήση ηλεκτροϋδραυλικών κρουστικών κυμάτων έχει επιτευχθεί ανάκτηση άνω του 99,5% του αρχικού βάρους ενός πάνελ, ενώ παράλληλα αναπτύσσονται λύσεις για την ανάκτηση υλικών υψηλής αξίας, όπως το πυρίτιο και το ασήμι.
Η πρόκληση για τη Σουηδία και την υπόλοιπη Ευρώπη είναι πλέον να δημιουργηθούν εγκαίρως οι υποδομές και οι κανόνες που θα επιτρέψουν στα φωτοβολταϊκά πάνελ να παραμείνουν μέρος της κυκλικής οικονομίας και μετά το τέλος της πρώτης περιόδου λειτουργίας τους.
Πηγή: pv-magazine
