Η ηλιακή ενέργεια έχει εξελιχθεί μέσα σε λιγότερες από τρεις δεκαετίες από μια ακριβή και περιθωριακή τεχνολογία σε έναν από τους βασικούς πυλώνες της παγκόσμιας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Το 2025 οι νέες εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών ξεπέρασαν κάθε άλλη μορφή παραγωγής ενέργειας, ενώ η πτώση του κόστους έχει πλέον αλλάξει τα δεδομένα στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι η πορεία των τιμών. Από το 2010 το κόστος των φωτοβολταϊκών πάνελ έχει μειωθεί κατά περίπου 90%, καθιστώντας την ηλιακή ενέργεια ιδιαίτερα ανταγωνιστική ακόμη και χωρίς υψηλές επιδοτήσεις. Η εξέλιξη αυτή εξηγεί σε μεγάλο βαθμό την εκρηκτική αύξηση των εγκαταστάσεων φωτοβολταϊκών σε όλο τον κόσμο.
Η ανάπτυξη δεν περιορίζεται πλέον στις πλούσιες οικονομίες. Σε χώρες όπου τα ηλεκτρικά δίκτυα είναι ανεπαρκή ή παρουσιάζουν συχνές διακοπές και η ηλεκτρική ενέργεια παραμένει ακριβή, τα φωτοβολταϊκά σε συνδυασμό με μπαταρίες προσφέρουν μια εναλλακτική που είναι ταυτόχρονα φθηνή και αξιόπιστη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Πακιστάν. Η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στις στέγες, μαζί με συστήματα αποθήκευσης, έχει αυξηθεί θεαματικά, καθώς νοικοκυριά και επιχειρήσεις αναζητούν τρόπο να περιορίσουν το ενεργειακό κόστος και να αντιμετωπίσουν τις αδυναμίες του ηλεκτρικού δικτύου.
Η γερμανική αρχή και η κινεζική κυριαρχία
Η σημερινή εικόνα της αγοράς έχει τις ρίζες της στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Τότε, δύο χώρες με εντελώς διαφορετικά οικονομικά και πολιτικά μοντέλα έβαλαν τις βάσεις για την παγκόσμια εξάπλωση των φωτοβολταϊκών: η Γερμανία και η Κίνα.
Η Γερμανία προχώρησε σε γενναία στήριξη της εγκατάστασης φωτοβολταϊκών, δημιουργώντας μια μεγάλη αγορά για πάνελ και εξοπλισμό. Την ίδια περίοδο, η Κίνα επένδυσε μαζικά στην ανάπτυξη της βιομηχανικής της παραγωγής.
Η γερμανική ζήτηση έδωσε στις κινεζικές εταιρείες την αγορά που χρειάζονταν για να αναπτύξουν την παραγωγή τους. Η αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας και οι οικονομίες κλίμακας που ακολούθησαν οδήγησαν σε διαρκή πτώση του κόστους.
Σήμερα, η Κίνα κυριαρχεί στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα των φωτοβολταϊκών, έχοντας μερίδιο περίπου 80%. Η εξάρτηση από έναν τόσο μεγάλο παραγωγό δημιουργεί προβληματισμούς για την ενεργειακή και βιομηχανική ασφάλεια, όμως ταυτόχρονα η μαζική παραγωγή φθηνών πάνελ αποτέλεσε βασική προϋπόθεση για τη σημερινή παγκόσμια εξάπλωση της ηλιακής ενέργειας.
Από το κλίμα στην ενεργειακή ανεξαρτησία
Η συζήτηση για τα φωτοβολταϊκά δεν αφορά πλέον μόνο την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Η ενεργειακή κρίση, οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι αναταράξεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν προσθέσει έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα: την ενεργειακή ασφάλεια.
Η δυνατότητα μιας χώρας να παράγει ηλεκτρική ενέργεια από τον ήλιο, χωρίς να εξαρτάται από εισαγωγές καυσίμων, αποκτά ολοένα μεγαλύτερη αξία. Σε αντίθεση με το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, η ηλιακή και η αιολική ενέργεια δεν μπορούν να υποστούν εμπάργκο ή να διακοπούν από μια ξένη δύναμη.
Κάθε νέα μονάδα εγχώριας παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές περιορίζει, επομένως, την εξάρτηση από τις διεθνείς αγορές και ενισχύει την ενεργειακή ανθεκτικότητα.
Η δυναμική αυτή φαίνεται ότι υπερβαίνει πλέον τις πολιτικές εναλλαγές. Ακόμη και στις ΗΠΑ, όπου η πολιτική απέναντι στις ανανεώσιμες πηγές έχει αλλάξει σημαντικά, η ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας συνεχίζεται με ιδιαίτερα υψηλούς ρυθμούς.
Η πτώση του κόστους, η μαζική παραγωγή, η τεχνολογική πρόοδος και η ανάγκη για μεγαλύτερη ενεργειακή αυτονομία έχουν δημιουργήσει μια αγορά που δύσκολα μπορεί πλέον να επιστρέψει στα δεδομένα του παρελθόντος. Η ηλιακή ενέργεια δεν είναι πια μια πολλά υποσχόμενη τεχνολογία του μέλλοντος. Έχει ήδη γίνει βασικό κομμάτι του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος.
Πηγή: oilprice
