Την αναθεώρηση του σχεδίου του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας πριν από την οριστικοποίησή του ζητά η Ελληνική Επιστημονική Ένωση Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ), εκτιμώντας ότι οι νέες ρυθμίσεις περιορίζουν υπερβολικά τις διαθέσιμες περιοχές εγκατάστασης αιολικών πάρκων, αυξάνουν το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και δυσχεραίνουν την επίτευξη των στόχων του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ).
Κατά τη διάρκεια ενημερωτικής συνάντησης την Τετάρτη 30 Ιουνίου με δημοσιογράφους, ο πρόεδρος της ΕΛΕΤΑΕΝ, Πάνος Λαδακάκος, υπογράμμισε ότι το προτεινόμενο χωροταξικό αποκλείει την ανάπτυξη νέων αιολικών έργων στο 61% της ελληνικής επικράτειας, περιλαμβάνοντας πολλές από τις περιοχές με το υψηλότερο αιολικό δυναμικό.
Ο κόφτης φέρνει περισσότερες ανεμογεννήτριες
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Ένωσης, η εφαρμογή του σχεδίου θα οδηγήσει σε μείωση κατά περίπου 29% της παραγωγικότητας των νέων αιολικών πάρκων στην ηπειρωτική Ελλάδα, καθώς τα έργα θα αναγκάζονται να χωροθετούνται σε λιγότερο ανεμώδεις περιοχές. Ως αποτέλεσμα, για την παραγωγή της ίδιας ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας θα απαιτηθούν περίπου 29% περισσότερες ανεμογεννήτριες, περισσότερα έργα διασύνδεσης, δρόμοι πρόσβασης και συνοδευτικές υποδομές, ενώ το σταθμισμένο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (LCOE) εκτιμάται ότι αυξάνεται κατά περίπου 27%.
Ο κ. Λαδακάκος υποστήριξε ότι πριν από οποιαδήποτε απόφαση θα πρέπει να προηγηθεί ανεξάρτητη ποσοτική αξιολόγηση των επιπτώσεων των νέων περιορισμών στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, στην ενεργειακή ασφάλεια, στις εκπομπές CO₂ και συνολικά στην οικονομία, σημειώνοντας ότι μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί σχετική μελέτη.
Οι διατάξεις που προκαλούν αντιδράσεις
Η ΕΛΕΤΑΕΝ εστιάζει την κριτική της στις οριζόντιες ζώνες αποκλεισμού που εισάγει το σχέδιο του ΕΧΠ, χαρακτηρίζοντάς τες «τυφλές», καθώς δεν λαμβάνουν υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.
Ειδικότερα, αντιδρά στον αποκλεισμό περιοχών με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, όπου εντοπίζεται σημαντικό μέρος του αιολικού δυναμικού της ηπειρωτικής χώρας, στην απαγόρευση ανάπτυξης νέων αιολικών πάρκων στα περισσότερα νησιά κάτω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, καθώς και στον γενικευμένο αποκλεισμό των Ζωνών Ειδικής Προστασίας για την ορνιθοπανίδα, παρότι -όπως υποστηρίζει- υπάρχουν πλέον αποτελεσματικά μέτρα περιορισμού των περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Αντίστοιχα, επισημαίνει ότι προβληματική είναι και η πρόβλεψη αποκλεισμού ολόκληρων δημοτικών ενοτήτων όταν το μέσο αιολικό δυναμικό τους είναι χαμηλότερο από 4 m/s, ακόμη και αν επιμέρους περιοχές διαθέτουν εξαιρετικές συνθήκες ανάπτυξης αιολικών εγκαταστάσεων.
Η Ένωση θεωρεί ότι οι συγκεκριμένες διατάξεις δεν ευθυγραμμίζονται με το πνεύμα της ευρωπαϊκής Οδηγίας RED III και προτείνει οι οριζόντιοι περιορισμοί να μπορούν να αίρονται όταν αποδεικνύεται, μέσω πιστοποιημένων μετρήσεων, η ύπαρξη επαρκούς αιολικού δυναμικού, ώστε στη συνέχεια να αξιολογείται η περιβαλλοντική μελέτη κάθε έργου.
«Χρειαζόμαστε περισσότερα ώριμα έργα»
Η διοίκηση της ΕΛΕΤΑΕΝ υπογράμμισε ότι η Ελλάδα χρειάζεται μεγαλύτερη δεξαμενή ώριμων επενδυτικών έργων, καθώς μόνο ένα μέρος όσων ξεκινούν τη διαδικασία αδειοδότησης καταλήγουν τελικά να υλοποιηθούν.
Όπως ανέφερε ο κ. Λαδακάκος, ακόμη και σήμερα είναι αμφίβολο εάν θα κατασκευαστεί πάνω από το 50% των ώριμων έργων, γεγονός που σημαίνει ότι για να επιτευχθούν οι στόχοι του ΕΣΕΚ απαιτείται να αδειοδοτηθούν περισσότερες επενδύσεις από όσες τελικά θα υλοποιηθούν. Παράλληλα σημείωσε ότι σήμερα μόνο περίπου 3 GW διαθέτουν όρους σύνδεσης, ενώ σημαντικός αριθμός έργων εξακολουθεί να αναμένει.
Ισορροπία τεχνολογιών
Παράλληλα τόνισε ότι απαιτείται μια ισορροπία τεχνολογιών στις ΑΠΕ εστιάζοντας στην πληθώρα φωτοβολταϊκών, καθώς ένα σύστημα που θα βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στα φωτοβολταϊκά δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά.
«Αν αποδεχθούμε ότι η χώρα χρειάζεται περισσότερα αιολικά, τότε πρέπει να τους επιτρέψουμε να εγκατασταθούν εκεί όπου υπάρχει το κατάλληλο αιολικό δυναμικό. Δεν μπορούμε ταυτόχρονα να ζητάμε περισσότερα αιολικά, να αποκλείουμε τις καλύτερες περιοχές, να αποφεύγουμε κάθε τοπική αντίδραση και να επιτυγχάνουμε τους ενεργειακούς στόχους», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Διαγωνισμοί: «Το φθηνό ρεύμα πρέπει να φτάσει στον καταναλωτή»
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στο μοντέλο των ανταγωνιστικών διαγωνισμών, το οποίο η ΕΛΕΤΑΕΝ θεωρεί ότι εξακολουθεί να αποτελεί τον αποτελεσματικότερο τρόπο ανάπτυξης νέων αιολικών έργων.
Όπως ανέφεραν τα στελέχη της Ένωσης, οι χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας που επιτεύχθηκαν τα τελευταία χρόνια προήλθαν από έργα που αναπτύχθηκαν μέσω διαγωνιστικών διαδικασιών και συμβάσεων επί διαφοράς (CfD). Το ζητούμενο πλέον, όπως επισήμαναν, είναι να αναπτυχθούν οι κατάλληλοι μηχανισμοί ώστε το όφελος από αυτές τις χαμηλές τιμές να μεταφέρεται με πιο άμεσο τρόπο στους τελικούς καταναλωτές.
Όπως εξήγησαν, σήμερα οι διαφορές τιμών διοχετεύονται μέσω του ΔΑΠΕΕΠ και ενισχύουν το σχετικό ταμείο, χωρίς, ωστόσο, να υπάρχει ακόμη ένας ώριμος μηχανισμός που να επιτρέπει την απευθείας μεταφορά του χαμηλού κόστους στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας. Η ΕΛΕΤΑΕΝ εκτιμά ότι το ζήτημα αυτό δεν αφορά μόνο την Ελλάδα αλλά συνολικά την ευρωπαϊκή αγορά, η οποία κινείται προς την ευρύτερη αξιοποίηση των συμβάσεων επί διαφοράς, όπως προβλέπει και η πρόσφατη μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ.
Repowering, περικοπές και υπεράκτια αιολικά
Η Ένωση επανέφερε επίσης το αίτημα για σαφές θεσμικό πλαίσιο που θα διευκολύνει το repowering, δηλαδή την αντικατάσταση παλαιών ανεμογεννητριών από σύγχρονες μεγαλύτερης ισχύος, ζητώντας ταχύτερες διαδικασίες αδειοδότησης και δυνατότητα συμμετοχής των έργων αυτών σε καθεστώτα λειτουργικής ενίσχυσης.
Σημαντική ήταν και η αναφορά στις περικοπές παραγωγής (curtailments), οι οποίες στα αιολικά παρέμειναν το 2024 σε σχετικά χαμηλά επίπεδα, περίπου 4,5%, λόγω των τεχνολογικών χαρακτηριστικών των μονάδων. Ωστόσο, η ΕΛΕΤΑΕΝ υποστηρίζει ότι απαιτείται σαφέστερο θεσμικό πλαίσιο, προσαρμοσμένο στους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, καθώς και η δημιουργία μηχανισμού επίλυσης διαφορών ώστε οι περικοπές να γίνουν περισσότερο προβλέψιμες για τους επενδυτές.
Τα υπεράκτια αιολικά
Για τα υπεράκτια αιολικά, η διοίκηση της Ένωσης παραδέχθηκε ότι η αγορά παραμένει ουσιαστικά «παγωμένη», καθώς η αναμενόμενη αποκλιμάκωση του κόστους δεν επιβεβαιώθηκε λόγω των πληθωριστικών πιέσεων και του αυξημένου κόστους εξοπλισμού. Ωστόσο, εκτίμησε ότι η χώρα πρέπει να συνεχίσει τις προπαρασκευαστικές ενέργειες, ώστε να είναι έτοιμη όταν οι συνθήκες της αγοράς καταστούν ευνοϊκότερες, επισημαίνοντας παράλληλα την ανάγκη να υπάρξουν σαφή σήματα προς την αγορά ότι τα έργα αυτά θα προχωρήσουν.
Κλείνοντας, η διοίκηση της ΕΛΕΤΑΕΝ έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην ανάγκη αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης γύρω από τις ΑΠΕ, υποστηρίζοντας ότι η μάχη απέναντι στα fake news δεν έχει ακόμη κερδηθεί και ότι απαιτείται ενεργότερη συμμετοχή της Πολιτείας, τόσο μέσω δράσεων ενημέρωσης όσο και μέσω της εκπαίδευσης.
