Νέα «ανάσα» ύψους έως 95 εκατ. ευρώ επιχειρεί να δώσει η κυβέρνηση στη βιομηχανία, με αιχμή τη μείωση του ενεργειακού κόστους και τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής παραγωγής. Το νέο σχήμα στήριξης, που προανήγγειλε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από την ετήσια Γενική Συνέλευση του ΣΕΒ, έρχεται να προστεθεί στα μέτρα που έχουν ήδη εφαρμοστεί, ανεβάζοντας, όπως είπε ο Πρωθυπουργός, τη συνολική στήριξη της ενεργοβόρου βιομηχανίας στα 500 εκατ. ευρώ.
Η νέα παρέμβαση αξιοποιεί τα περιθώρια που δίνει το ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων και στοχεύει, με βάση τα λεχθέντα του Πρωθυπουργού, σε ένα ευρύ φάσμα βιομηχανικών επιχειρήσεων, με διαφορετική μεταχείριση ανάλογα με το μέγεθος, την ενεργειακή κατανάλωση και το αν ήδη εντάσσονται στον μηχανισμό αντιστάθμισης του έμμεσου κόστους των εκπομπών CO₂.
Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μάλιστα, βρίσκεται ήδη σε διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την οριστικοποίηση των όρων του μηχανισμού, καθώς η εφαρμογή του προϋποθέτει την έγκριση των Βρυξελλών.
Δύο ταχύτητες στη βιομηχανική στήριξη
Ο σχεδιασμός προβλέπει δύο βασικές κατηγορίες επιχειρήσεων που θα μπορούν να επωφεληθούν από το νέο μέτρο.
Στην πρώτη εντάσσονται, όπως αναφέρεται από αρμόδιες πηγές, περίπου 40 μεγάλες ενεργοβόρες βιομηχανίες, οι οποίες ήδη λαμβάνουν αντιστάθμιση για το έμμεσο κόστος CO₂. Οι επιχειρήσεις αυτές έχουν συνολική ετήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας περίπου 6 TWh.
Η δεύτερη κατηγορία αφορά περίπου 600 μικρές και μεσαίες ενεργοβόρες επιχειρήσεις, οι οποίες μέχρι σήμερα δεν καλύπτονται από τον μηχανισμό αντιστάθμισης και καταναλώνουν συνολικά λίγο περισσότερο από 1 TWh ετησίως.
Η χρονική διάρκεια της ενίσχυσης διαφοροποιείται ανά κατηγορία. Για τις επιχειρήσεις που δεν λαμβάνουν σήμερα αντιστάθμιση, η στήριξη σχεδιάζεται να καλύψει το διάστημα Μαρτίου – Δεκεμβρίου 2026, ενώ για τις μεγάλες ενεργοβόρες βιομηχανίες που ήδη εντάσσονται στον μηχανισμό αντιστάθμισης η πρόσθετη ενίσχυση θα αφορά την περίοδο Αυγούστου – Δεκεμβρίου.
Η διαφορετική μεταχείριση συνδέεται τόσο με το γεγονός ότι οι μεγαλύτερες βιομηχανίες διαθέτουν ήδη μηχανισμό στήριξης όσο και με τις σημαντικά υψηλότερες καταναλώσεις τους.
Ενδεικτικό της διαφοράς είναι ότι οι περίπου 600 μικρότερες και μεσαίες επιχειρήσεις, παρότι είναι πολλαπλάσιες σε αριθμό, καταναλώνουν περίπου το ένα έκτο της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνουν οι 40 μεγάλες βιομηχανίες.
Με βάση τον μέχρι σήμερα σχεδιασμό, περίπου τα δύο τρίτα του συνολικού ποσού των 95 εκατ. ευρώ εκτιμάται ότι θα κατευθυνθούν στις επιχειρήσεις που ήδη λαμβάνουν αντιστάθμιση.
Πόσο θα είναι το όφελος
Το ποσό που θα εισπράξει τελικά κάθε επιχείρηση δεν θα είναι ενιαίο, αλλά θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη της μέσης χονδρεμπορικής τιμής ηλεκτρικής ενέργειας κατά τις περιόδους εφαρμογής του μέτρου.
Με τα σημερινά δεδομένα του σχεδιασμού, η ενίσχυση εκτιμάται ότι μπορεί να κινηθεί περίπου στα 25 ευρώ/MWh για τις περίπου 600 επιχειρήσεις που δεν λαμβάνουν αντιστάθμιση, ενώ για τις μεγάλες ενεργοβόρες βιομηχανίες που ήδη αποζημιώνονται θα είναι περίπου στο μισό.
Πρόκειται, ωστόσο, για ενδεικτικά μεγέθη, καθώς τα τελικά ποσά θα προκύψουν με βάση τις πραγματικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και τους οριστικούς όρους που θα εγκρίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Υπενθυμίζεται, ότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει τη δυνατότητα ενίσχυσης έως και 50% της μέσης χονδρεμπορικής τιμής ηλεκτρικής ενέργειας, για έως το 50% της ετήσιας κατανάλωσης μιας επιλέξιμης επιχείρησης, με κατώτατο όριο αναφοράς τα 50 ευρώ/MWh.
Σε κάθε περίπτωση, υπάρχει σαφές δημοσιονομικό «ταβάνι». Συγκεκριμένα, το συνολικό κόστος του μέτρου δεν μπορεί να υπερβεί τα 95 εκατ. ευρώ.
Για τις επιχειρήσεις, πάντως, που ήδη λαμβάνουν αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους CO₂, το τελικό όφελος θα είναι χαμηλότερο, καθώς η υφιστάμενη ενίσχυση θα συνυπολογίζεται κατά τον καθορισμό της νέας στήριξης.
Η ενίσχυση συνδέεται με επενδύσεις
Το νέο μοντέλο, επίσης, δεν προβλέπει μόνο οικονομική στήριξη για την αντιμετώπιση του υψηλού ενεργειακού κόστους. Συνοδεύεται και από υποχρέωση επενδύσεων στην ενεργειακή μετάβαση, ώστε μέρος της ενίσχυσης να επιστρέφει στην παραγωγική βάση μέσω έργων που μειώνουν μακροπρόθεσμα την ενεργειακή επιβάρυνση.
Ειδικότερα, οι επιχειρήσεις που θα ενταχθούν στο πρόγραμμα θα πρέπει να κατευθύνουν τουλάχιστον το 50% της ενίσχυσης σε νέες ή εκσυγχρονισμένες επενδύσεις οι οποίες μειώνουν το ενεργειακό κόστος ή περιορίζουν τις ανάγκες του ηλεκτρικού συστήματος.
Βασική προϋπόθεση είναι οι επενδύσεις αυτές να μην οδηγούν σε αύξηση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων. Στις επιλέξιμες δράσεις περιλαμβάνονται επενδύσεις σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, συστήματα αποθήκευσης, ενεργειακή αποδοτικότητα, demand response, εξηλεκτρισμό, καθώς και στην παραγωγή ανανεώσιμου ή χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος υδρογόνου.
Με αυτόν τον τρόπο, το μέτρο επιχειρεί να συνδυάσει τη βραχυπρόθεσμη ανακούφιση από το ενεργειακό κόστος με τη μακροπρόθεσμη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης των βιομηχανιών.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο και η «μπάλα» στις Βρυξέλλες
Το νέο σχήμα στηρίζεται στα ευρωπαϊκά εργαλεία CISAF και METSAF, τα οποία παρέχουν στα κράτη-μέλη τη δυνατότητα να στηρίξουν προσωρινά τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Ωστόσο, το ελληνικό σχέδιο δεν έχει ακόμη «κλειδώσει». Η τελική του μορφή θα εξαρτηθεί από την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά και από τις παραμέτρους που θα καθοριστούν σε σχέση με τη μέση χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας, τη διάρκεια εφαρμογής και την τελική περίμετρο των δικαιούχων.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εξετάζεται παράλληλα το ενδεχόμενο να εξαιρεθούν τα διυλιστήρια από το νέο σχήμα, στοιχείο που αναμένεται να αποσαφηνιστεί κατά την οριστικοποίηση του μηχανισμού.
Η ευρωπαϊκή διάσταση του ενεργειακού κόστους
Η ελληνική παρέμβαση, πάντως, εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή συζήτηση για το κόστος ενέργειας και την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας.
Ο Πρωθυπουργός, πάντως, έχει ήδη θέσει στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντε Λάινεν την ανάγκη μιας κοινής ευρωπαϊκής απάντησης, υποστηρίζοντας ότι το πρόβλημα υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα.
Συγκεκριμένα, η ελληνική πλευρά προτείνει την αξιοποίηση πόρων του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού για τη χρηματοδότηση μέτρων που θα λειτουργήσουν ως ανάχωμα στις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης.
Το ζητούμενο, συνολικά, για την Αθήνα είναι να μην αντιμετωπίζεται το ενεργειακό κόστος αποκλειστικά μέσω εθνικών μέτρων, καθώς κάτι τέτοιο δημιουργεί διαφορετικές συνθήκες ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών-μελών.
Ο ΣΕΒ
Η εξαγγελία των νέων μέτρων έγινε, πάντως, δεκτή θετικά από τον ΣΕΒ, με τον πρόεδρο του Συνδέσμου Σπύρο Θεοδωρόπουλο να επισημαίνει τη σημασία της αξιοποίησης των ευρωπαϊκών εργαλείων.
Για την επιχειρηματική κοινότητα, ωστόσο, η αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους αποτελεί μόνο ένα μέρος της εξίσωσης. Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι η αύξηση της παραγωγικότητας, η προσέλκυση νέων επενδύσεων και η ενίσχυση της μεταποίησης.
Στο πλαίσιο αυτό, ο ΣΕΒ, όπως ανέφερε ο πρόεδρό του, έχει θέσει ως βασικές προτεραιότητες τη δημιουργία φορέα ανάπτυξης βιομηχανικών υποδοχέων, την καθιέρωση νέων κινήτρων για στρατηγικές επενδύσεις, την ενίσχυση των κινήτρων για συγχωνεύσεις επιχειρήσεων και την επέκταση των φορολογικών κινήτρων για επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Παράλληλα, ζητά αλλαγές στους αναπτυξιακούς νόμους, ώστε η αύξηση της παραγωγικότητας να αποκτήσει μεγαλύτερη βαρύτητα έναντι της απλής δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας.
ΕΒΙΚΕΝ: Το κρίσιμο είναι η εφαρμογή
Θετικά υποδέχθηκε την εξαγγελία και η Ένωση των Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας - ΕΒΙΚΕΝ, επισημαίνοντας σε ανακοίνωσή της, ότι η αξιοποίηση του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου αποτελεί βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση.
Ο φορέας, που εκπροσωπεί τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, αναμένει πλέον την εξειδίκευση των μέτρων και των όρων εφαρμογής τους, προκειμένου να διαπιστωθεί ποια θα είναι η πραγματική επίδραση στο ενεργειακό κόστος των επιχειρήσεων και αν η στήριξη θα καλύψει το σύνολο των επιλέξιμων βιομηχανικών καταναλωτών.
Για την ενεργοβόρο βιομηχανία, πάντως, το ζητούμενο παραμένει η διαμόρφωση συνθηκών που θα επιτρέψουν στις ελληνικές επιχειρήσεις να ανταγωνιστούν επί ίσοις όροις τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές.
