Στον τόπο όπου ο άνεμος έγινε σύμμαχος της καλλιέργειας, το νερό αφήνει πίσω του μια βαριά καταστροφή. Το Οροπέδιο Λασιθίου, με τους χαρακτηριστικούς ανεμόμυλους που συνδέθηκαν με την άρδευση και την αγροτική ζωή, μετρά εκτεταμένες ζημιές στην παραγωγή και στις υποδομές του, καθώς μεγάλες εκτάσεις του κάμπου έχουν πλημμυρίσει.
Η εικόνα του πληγωμένου Οροπεδίου φέρνει στο προσκήνιο τη σχέση ενός τόπου με τους φυσικούς πόρους του. Εκεί όπου οι κάτοικοι αξιοποίησαν τη δύναμη του ανέμου για να αντλούν νερό από το υπέδαφος, η συσσώρευση των υδάτων απειλεί σήμερα τον κόπο μιας ολόκληρης καλλιεργητικής περιόδου.
Οι ανεμόμυλοι αποτελούν το πιο αναγνωρίσιμο σύμβολο αυτής της σχέσης. Πίσω από τα λευκά πανιά τους βρίσκεται η πρακτική γνώση γενεών που αναζήτησαν τρόπους να ποτίζουν τη γη, χρησιμοποιώντας όσα τους πρόσφερε το περιβάλλον. Η τεχνογνωσία των αντλητικών ανεμόμυλων και οι παραδοσιακές πρακτικές διαχείρισης του νερού στο Οροπέδιο έχουν ενταχθεί στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του υπουργείου Πολιτισμού.
Σήμερα, η προσοχή στρέφεται στη γη γύρω τους. Οι πρώτες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ολοκληρωτική καταστροφή της παραγωγής στον πλημμυρισμένο κάμπο, ενώ οι ζημιές στην αγροτική οδοποιία δυσκολεύουν την πρόσβαση και την αποτίμηση των απωλειών.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάστηκαν σε σύσκεψη του Αγροτικού Συλλόγου της περιοχής, το συνολικό ύψος των ζημιών ξεπερνά τα 25 εκατ. ευρώ. Περίπου 15 εκατ. ευρώ αφορούν τις καλλιέργειες πατάτας. Οι παραγωγοί ζητούν άμεση καταγραφή και πλήρη αποζημίωση, έχοντας παράλληλα να αντιμετωπίσουν τις οικονομικές υποχρεώσεις που παραμένουν, ακόμη και όταν η σοδειά χάνεται.
Η καταστροφή στον κάμπο αναδεικνύει πόσο στενά συνδέονται η διαχείριση του νερού, η προστασία του εδάφους και η επιβίωση της αγροτικής οικονομίας. Η αποκατάσταση των δρόμων και η στήριξη των καλλιεργητών είναι οι άμεσες ανάγκες. Μαζί τους ανοίγει ξανά η συζήτηση για την προστασία ενός παραγωγικού τοπίου που αποτελεί ταυτόχρονα ζωντανό κομμάτι της κρητικής κληρονομιάς.
Οι ανεμόμυλοι θυμίζουν πώς οι άνθρωποι του Λασιθίου έμαθαν να δουλεύουν με τον άνεμο και το νερό. Το ζητούμενο τώρα είναι να μπορέσουν να επιστρέψουν στα χωράφια τους και να καλλιεργήσουν ξανά.
