Μια από τις σημαντικότερες εξελίξεις των τελευταίων ετών για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου σηματοδοτεί η συμφωνία για την είσοδο της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία Great Sea Interconnector (GSI). Δεν πρόκειται απλώς για μια αλλαγή στη μετοχική σύνθεση της εταιρείας ειδικού σκοπού που έχει αναλάβει την ανάπτυξη του έργου. Πρόκειται για μια συμφωνία με έντονο οικονομικό, ενεργειακό και γεωπολιτικό αποτύπωμα, η οποία ενισχύει τον ΑΔΜΗΕ, αναβαθμίζει τον ρόλο της Γαλλίας στην Ανατολική Μεσόγειο και δυσκολεύει σημαντικά τους σχεδιασμούς της Τουρκίας.
Το πρώτο και πιο άμεσο όφελος αφορά τον ΑΔΜΗΕ. Με την είσοδο της Meridiam, ο Διαχειριστής ανακτά περίπου το 66% των κεφαλαίων που έχει ήδη διαθέσει για την ανάπτυξη του έργου. Πρόκειται για μια δικαίωση του επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ Μάνου Μανουσάκη ο οποίος επί δυο χρόνια κλήθηκε να διαχειριστεί ένα πολύπλοκο γεωπολιτικά έργο. Η επιστροφή αυτών των πόρων ενισχύει ουσιαστικά τη χρηματοοικονομική του θέση και του επιτρέπει να συνεχίσει απρόσκοπτα το μεγαλύτερο επενδυτικό πρόγραμμα στην ιστορία του, χωρίς να επιβαρύνεται μονομερώς από το κόστος της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Η συμφωνία, ωστόσο, δεν μεταβάλλει τον στρατηγικό ρόλο του ΑΔΜΗΕ. Αντιθέτως, ο ελληνικός Διαχειριστής παραμένει ο τεχνικός εγκέφαλος του έργου, διατηρεί την ευθύνη για τον σχεδιασμό, την κατασκευή, τη λειτουργία και τη συντήρηση της διασύνδεσης, ενώ εξακολουθεί να διαθέτει δικαιώματα καταστατικής μειοψηφίας που του επιτρέπουν να έχει καθοριστικό λόγο στις κρίσιμες αποφάσεις. Με άλλα λόγια, ο ΑΔΜΗΕ αποκτά ισχυρό εταίρο χωρίς να απεμπολεί τον στρατηγικό έλεγχο του έργου.
Εξίσου σημαντική είναι η γεωπολιτική διάσταση της συμφωνίας και εδώ έχουμε μια σημαντική κυβερνητική επιτυχία. Μέχρι σήμερα ο Great Sea Interconnector αντιμετωπιζόταν κυρίως ως ελληνική και κυπριακή πρωτοβουλία. Από σήμερα, όμως, μετατρέπεται ουσιαστικά σε γαλλικό στρατηγικό έργο. Η συμμετοχή της Meridiam, ενός από τους μεγαλύτερους επενδυτικούς ομίλους υποδομών της Ευρώπης, σε συνδυασμό με τον ρόλο της Nexans στην κατασκευή του υποβρύχιου καλωδίου, προσδίδουν στο έργο έντονο γαλλικό αποτύπωμα.
Η σημασία αυτής της εξέλιξης αποτυπώθηκε με τον πλέον χαρακτηριστικό τρόπο από τον πρόεδρο της Meridiam, Thierry Déau, ο οποίος αποκάλυψε ότι ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν παρακολουθεί προσωπικά το έργο και επικοινωνεί μαζί του σχεδόν καθημερινά για την πρόοδό του. Η αναφορά αυτή επιβεβαιώνει ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου έχει πλέον αναχθεί σε ζήτημα υψηλής πολιτικής προτεραιότητας για το Παρίσι.
Η εξέλιξη αυτή αλλάζει και τους γεωπολιτικούς συσχετισμούς στην Ανατολική Μεσόγειο. Οποιαδήποτε προσπάθεια αμφισβήτησης ή παρεμπόδισης του έργου δεν θα αφορά πλέον μόνο την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά θα αγγίζει άμεσα τα συμφέροντα της Γαλλίας και κατ’ επέκταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το πολιτικό κόστος για την Τουρκία αυξάνεται αισθητά, καθώς απέναντί της δεν βρίσκεται πλέον μόνο ο ελληνικός και ο κυπριακός παράγοντας, αλλά και μια χώρα με αυξημένη διπλωματική και στρατιωτική παρουσία στην περιοχή.
Η συμφωνία στέλνει, όμως, μήνυμα και προς τη Λευκωσία. Η κυπριακή κυβέρνηση καλείται πλέον να κινηθεί με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα και ταχύτητα. Η παρουσία της Meridiam και η προσωπική εμπλοκή του Εμανουέλ Μακρόν μεταβάλλουν πλήρως το πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσεται το έργο. Δεν πρόκειται πλέον για μια υπόθεση που μπορεί να παραμένει εγκλωβισμένη σε εσωτερικές συζητήσεις ή παρατεταμένες διαδικασίες. Όταν η Γαλλία επενδύει πολιτικό κεφάλαιο και ένας από τους ισχυρότερους Ευρωπαίους ηγέτες αναλαμβάνει προσωπικά την προώθηση του έργου, όλοι οι εμπλεκόμενοι καλούνται να ανταποκριθούν στις νέες συνθήκες.
Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι. Η υπογραφή της συμφωνίας πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ενώ παράλληλα υπεγράφη και η συμφωνία με τη Nexans για τις θαλάσσιες έρευνες, ανοίγοντας τον δρόμο για την επανεκκίνηση των εργασιών. Οι δύο κινήσεις αποτελούν μέρος ενός ενιαίου σχεδιασμού: χρηματοδοτική ενίσχυση, διεθνής πολιτική στήριξη και τεχνική επανεκκίνηση του έργου.
Για την Ελλάδα, η σημερινή συμφωνία αποτελεί ίσως την πιο ουσιαστική αναβάθμιση του Great Sea Interconnector από τότε που ξεκίνησε η προσπάθεια υλοποίησής του. Ο ΑΔΜΗΕ ενισχύει τη χρηματοοικονομική του θέση, αποκτά έναν από τους ισχυρότερους επενδυτές υποδομών της Ευρώπης στο πλευρό του και διατηρεί τον στρατηγικό του ρόλο. Ταυτόχρονα, το έργο αποκτά μια γαλλική πολιτική «ομπρέλα» που αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες ολοκλήρωσής του και μετατρέπει μια ελληνοκυπριακή ενεργειακή επένδυση σε ευρωπαϊκό στρατηγικό εγχείρημα πρώτης γραμμής.
