Σε τροχιά επανεκκίνησης επιχειρεί να μπει η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου μετά την είσοδο της Meridiam στον Great Sea Interconnector (GSI), με τον γαλλικό επενδυτικό όμιλο να αποκτά το 66% της GSI έναντι τιμήματος που δεν έγινε γνωστό.
Από την πλευρά του, ο ΑΔΜΗΕ παραμένει στρατηγικός μέτοχος με δικαιώματα καταστατικής μειοψηφίας. Διατηρεί παράλληλα την τεχνική ηγεσία του project και θα αναλάβει τη λειτουργία της διασύνδεσης όταν αυτή ολοκληρωθεί.
Η αλλαγή στη μετοχική σύνθεση ενισχύει σημαντικά την επενδυτική βάση ενός έργου προϋπολογισμού άνω των 1,9 δισ. ευρώ, το οποίο το προηγούμενο διάστημα βρέθηκε αντιμέτωπο με σειρά καθυστερήσεων, από τις ρυθμιστικές και χρηματοδοτικές εκκρεμότητες μέχρι τις γεωπολιτικές εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Meridiam έρχεται έτσι να δώσει νέα ώθηση στον GSI, με το βάρος να πέφτει πλέον σε δύο κρίσιμα μέτωπα, στο κλείσιμο των ανοιχτών ρυθμιστικών ζητημάτων και την εξασφάλιση της χρηματοδότησης που θα επιτρέψει στο έργο να ανεβάσει ξανά ταχύτητα.
Όπως αναφέρουν πηγές της αγοράς στο energymag, η συμμετοχή της Meridiam ενισχύει σημαντικά το επενδυτικό προφίλ του GSI, δημιουργώντας καλύτερες προϋποθέσεις για την εξασφάλιση της απαιτούμενης χρηματοδότησης και την επιτάχυνση των επόμενων σταδίων του έργου. Παράλληλα, η παρουσία ενός διεθνούς ομίλου υποδομών αυτού του μεγέθους προσθέτει βάρος στο project απέναντι σε τράπεζες, θεσμικούς φορείς και δυνητικούς επενδυτές.
Πρώτο βήμα οι έρευνες βυθού
Το πρώτο δείγμα γραφής για την επόμενη ημέρα του έργου αναμένεται στο τεχνικό σκέλος.
Μαζί με τη συμφωνία για την είσοδο της Meridiam υπεγράφη τριμερής συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans, με τις τρεις πλευρές να θέτουν ως άμεση προτεραιότητα την ολοκλήρωση των θαλάσσιων ερευνών βυθού.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς επαναφέρει στο προσκήνιο τις εργασίες που απαιτούνται για να προχωρήσει η υποθαλάσσια διασύνδεση, μετά τη μεγάλη περίοδο αναμονής που επηρέασε και τον προγραμματισμό της Nexans.
Η γαλλική κατασκευάστρια, η οποία έχει αναλάβει το καλώδιο του GSI, είχε ήδη γνωστοποιήσει ότι βρίσκεται σε συζητήσεις με τον ΑΔΜΗΕ για τη διαμόρφωση νέου εμπορικού πλαισίου, λαμβάνοντας υπόψη τις καθυστερήσεις που έχουν μεσολαβήσει. Στο διάστημα αυτό η εταιρεία αναπροσάρμοσε το παραγωγικό της πρόγραμμα, δίνοντας προτεραιότητα και σε άλλες παραγγελίες.
Η νέα συμφωνία επιχειρεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για επιστροφή στις τεχνικές εργασίες. Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο τεστ για το project, η νέα επενδυτική συμφωνία να αρχίσει να μεταφράζεται σε συγκεκριμένη πρόοδο επί του πεδίου.
Γιατί έχει βάρος η είσοδος της Meridiam
Θυμίζουμε ότι οι επαφές της Meridiam με τον ΑΔΜΗΕ είχαν ξεκινήσει αρκετό καιρό πριν, ενώ ήδη από τα τέλη του 2024 είχαν δημοσιοποιηθεί πληροφορίες για συζητήσεις σχετικά με την απόκτηση ποσοστού 49,9% στον φορέα υλοποίησης.
Τελικά, έπειτα από περισσότερους από 19 μήνες και αφού το έργο πέρασε από μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο, η συμφωνία ολοκληρώθηκε με διαφορετικούς συσχετισμούς και τη Meridiam να αποκτά πλειοψηφικό ποσοστό 66%.
Η εξέλιξη ακολουθεί ουσιαστικά τη φιλοσοφία πάνω στην οποία είχε δημιουργηθεί η GSI, ως ειδικό εταιρικό όχημα (SPV) για την ανάπτυξη της διασύνδεσης με δυνατότητα συμμετοχής στρατηγικών επενδυτών.
Ο ΑΔΜΗΕ παραμένει στο έργο με κομβικό ρόλο. Εκτός από τη συμμετοχή του ως στρατηγικός μέτοχος, διατηρεί την τεχνική ευθύνη, αξιοποιώντας την εμπειρία που έχει αποκτήσει από το μεγάλο πρόγραμμα ηλεκτρικών διασυνδέσεων που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Ελλάδα.
Ποια είναι η Meridiam
Η Meridiam αποτελεί έναν από τους μεγάλους διεθνείς επενδυτές υποδομών, με ιδιαίτερο χαρακτηριστικό τη μακροχρόνια παραμονή της στα projects στα οποία συμμετέχει.
Ιδρύθηκε το 2005, έχει έδρα στο Παρίσι και δραστηριοποιείται σε Ευρώπη, Βόρεια Αμερική, Μέση Ανατολή και Αφρική. Το χαρτοφυλάκιό της περιλαμβάνει περισσότερα από 130 έργα σε ανάπτυξη, κατασκευή ή λειτουργία, με τις συνολικές επενδύσεις που έχουν κινητοποιηθεί να προσεγγίζουν τα 100 δισ. ευρώ.
Στην περίπτωση του GSI ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η προηγούμενη εμπειρία της στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις. Η Meridiam συμμετέχει στο NeuConnect, το έργο της πρώτης απευθείας ηλεκτρικής σύνδεσης Ηνωμένου Βασιλείου–Γερμανίας. Πρόκειται για υποθαλάσσια διασύνδεση HVDC ισχύος 1,4 GW, μήκους 725 χιλιομέτρων και επένδυσης περίπου 2,8 δισ. ευρώ, η οποία βρίσκεται υπό κατασκευή.
Στο χαρτοφυλάκιό της περιλαμβάνονται ακόμη μεγάλα έργα μεταφορών και δημόσιων υποδομών, όπως η σιδηροδρομική γραμμή υψηλής ταχύτητας Sud Europe Atlantique στη Γαλλία, το αεροδρόμιο της Σόφιας, καθώς και μεγάλα projects ύδρευσης και αφαλάτωσης.
Πίσω από τα κεφάλαια της Meridiam βρίσκονται μακροπρόθεσμοι θεσμικοί επενδυτές, μεταξύ των οποίων συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστικές εταιρείες και κρατικοί επενδυτικοί φορείς. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων συμμετέχει στα κεφάλαιά της από το 2015, ενώ έργα της έχουν χρηματοδοτηθεί και από οργανισμούς όπως η EBRD και η Παγκόσμια Τράπεζα.
Η μάχη της χρηματοδότησης
Ακριβώς αυτή η επενδυτική ταυτότητα της Meridiam αποκτά σημασία για το επόμενο μεγάλο βήμα του GSI.
Ο προϋπολογισμός της διασύνδεσης ξεπερνά τα 1,9 δισ. ευρώ και σε εξέλιξη βρίσκεται η διαδικασία για τη χρηματοδότηση σημαντικού μέρους του κόστους από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Στόχος είναι η εξασφάλιση δανείου περίπου 1 δισ. ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί σχεδόν στο μισό κόστος του έργου. Η συμμετοχή ενός διεθνούς επενδυτή του μεγέθους της Meridiam εκτιμάται ότι ενισχύει την αξιοπιστία του χρηματοδοτικού σχήματος και μπορεί να διευκολύνει την πρόσβαση και σε μακροπρόθεσμη τραπεζική χρηματοδότηση.
Στην ίδια κατεύθυνση λειτουργεί και η ενίσχυση της κεφαλαιακής βάσης του ΑΔΜΗΕ μετά την Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου.
Το χρηματοδοτικό σκέλος, ωστόσο, συνδέεται άμεσα και με την επίλυση των ρυθμιστικών ζητημάτων που παραμένουν ανοιχτά. Η είσοδος της Meridiam μπορεί να λειτουργήσει ως «κλειδί» για την επόμενη μέρα του GSI, όμως για να προχωρήσει το project θα πρέπει να υπάρξει σαφές και σταθερό πλαίσιο για την ανάκτηση του κόστους της επένδυσης.
Οι εκκρεμότητες που δεν εξαφανίζονται
Η νέα μετοχική σύνθεση αλλάζει σημαντικά την εικόνα του έργου, δεν μηδενίζει όμως τις δυσκολίες που έχουν συσσωρευτεί.
Οι ρυθμιστικές εκκρεμότητες σε Ελλάδα και Κύπρο παραμένουν ένα από τα βασικά μέτωπα. Στις αρμόδιες αρχές έχουν υποβληθεί αιτήματα και μελέτες κόστους-οφέλους, με στόχο να κλείσουν ζητήματα που επηρεάζουν το οικονομικό μοντέλο και την πρόοδο της επένδυσης.
Το δεύτερο και πιο σύνθετο ζήτημα αφορά τη γεωπολιτική διάσταση. Οι έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με τουρκικές αντιδράσεις, οι οποίες αποτέλεσαν έναν από τους παράγοντες που επιβάρυναν την πορεία του έργου.
Η ισχυρότερη γαλλική παρουσία στον GSI αποκτά υπό αυτή την έννοια και γεωπολιτικό βάρος. Πλέον στο project βρίσκονται δύο μεγάλες γαλλικές εταιρείες σε διαφορετικούς ρόλους, η Meridiam ως πλειοψηφικός επενδυτής και η Nexans ως κατασκευάστρια του καλωδίου, σε ένα περιβάλλον όπου η Ελλάδα και η Γαλλία έχουν αναπτύξει στενή στρατηγική συνεργασία.
Από τις ελληνικές διασυνδέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο
Για τον ΑΔΜΗΕ, ο GSI αποτελεί μέρος ενός πολύ ευρύτερου σχεδιασμού ηλεκτρικών διασυνδέσεων.
Η μεγάλη διασύνδεση Κρήτης–Αττικής λειτουργεί από το 2025, ενώ προχωρούν οι επόμενες φάσεις των Κυκλάδων. Παράλληλα βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαδικασίες για τη σύνδεση των Δωδεκανήσων και του Βορείου Αιγαίου με το ηπειρωτικό σύστημα, καθώς και για τη νέα ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Ιταλίας.
Την ίδια ώρα ωριμάζει και το επόμενο κομμάτι του σχεδιαζόμενου ηλεκτρικού διαδρόμου της Ανατολικής Μεσογείου. Ο ΑΔΜΗΕ έχει ολοκληρώσει τη μελέτη κόστους-οφέλους για τη διασύνδεση Κύπρου–Ισραήλ, η οποία προορίζεται για τις ρυθμιστικές αρχές των δύο χωρών.
Η στρατηγική επιδίωξη είναι η δημιουργία ενός ηλεκτρικού άξονα που θα συνδέσει σταδιακά την Ανατολική Μεσόγειο με την ευρωπαϊκή αγορά μέσω της Ελλάδας.
Προϋπόθεση, όμως, είναι να προχωρήσει πρώτα ο κρίσιμος κρίκος Ελλάδας–Κύπρου. Η ολοκλήρωση του GSI θα τερματίσει την ηλεκτρική απομόνωση της Κύπρου, του μοναδικού κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης που παραμένει χωρίς σύνδεση με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα.
Μετά την είσοδο της Meridiam, το έργο διαθέτει πλέον ισχυρότερη επενδυτική βάση. Η επόμενη ημέρα, όμως, θα κριθεί λιγότερο στις συμφωνίες και περισσότερο στην εφαρμογή τους.
