Σε δημόσια διαβούλευση έθεσε χθες η ΡΑΑΕΥ την εισήγηση του ΑΔΜΗΕ για τον σχεδιασμό του νέου μηχανισμού παροχής υπηρεσιών αδράνειας και ισχύος (ρεύματος) βραχυκύκλωσης, με στόχο τη διασφάλιση της ευστάθειας του ηλεκτρικού συστήματος κατά την ενεργειακή μετάβαση.
Σύμφωνα με τον Διαχειριστή, η συνεχής υποχώρηση της λειτουργίας των συμβατικών μονάδων παραγωγής, σε συνδυασμό με τη ραγδαία αύξηση της συμμετοχής των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και των τεχνολογιών που βασίζονται σε μετατροπείς ισχύος (inverter-based resources), περιορίζει σημαντικά τόσο τη φυσική αδράνεια του συστήματος όσο και τα επίπεδα ισχύος βραχυκύκλωσης. Έτσι, η εξέλιξη αυτή καθιστά αναγκαία τη δημιουργία ενός εξειδικευμένου μηχανισμού προμήθειας των σχετικών υπηρεσιών, καθώς αυτές δεν μπορούν να εξασφαλιστούν μέσω της υφιστάμενης αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Όπως επισημαίνεται στην επιστολή του προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου του ΑΔΜΗΕ, Μάνου Μανουσάκη, προς τη ΡΑΑΕΥ, η πρόταση δεν μεταβάλλει τη βασική φιλοσοφία του μηχανισμού, αλλά εισάγει βελτιώσεις ώστε να καταστεί περισσότερο λειτουργικός, τεχνολογικά ουδέτερος και οικονομικά αποδοτικός.
Στόχος, όπως αναφέρεται, είναι να ενσωματωθούν αποτελεσματικά οι νέες τεχνολογίες, όπως οι μετατροπείς grid-forming, να διαμορφωθεί ένα δικαιότερο πλαίσιο αποζημίωσης που θα συνδέεται με την πραγματική απόδοση των παρόχων και να διασφαλιστεί η επάρκεια αδράνειας και ισχύος βραχυκύκλωσης όσο αυξάνεται η διείσδυση των ΑΠΕ.
Δύο στάδια εφαρμογής του μηχανισμού
Ο προτεινόμενος μηχανισμός θα αναπτυχθεί σε δύο διακριτές φάσεις, με μεταβατικό χαρακτήρα στην πρώτη περίοδο και πλήρως ανταγωνιστική λειτουργία στη συνέχεια.
Η μεταβατική περίοδος 2026-2028
Η πρώτη φάση προβλέπεται να εφαρμοστεί για την τριετία 2026-2028, προκειμένου να καλυφθούν άμεσα οι ανάγκες του συστήματος και να δοθεί χρόνος για την ωρίμανση των απαραίτητων επενδύσεων.
Οι υπηρεσίες θα προμηθεύονται μέσω ανοικτής διαδικασίας εκδήλωσης ενδιαφέροντος από επιλεγμένους παρόχους που θα πληρούν προκαθορισμένα τεχνικά και ποιοτικά κριτήρια. Ο ΑΔΜΗΕ θα λειτουργεί ως αντισυμβαλλόμενος, θα καθορίζει τις τεχνικές προδιαγραφές και θα εισηγείται τα κριτήρια συμμετοχής, ενώ η τελική έγκριση θα παρέχεται από τη ΡΑΑΕΥ.
Οι ανάγκες του συστήματος θα καθορίζονται μέσω μελετών ευστάθειας και θα εκφράζονται ως απαιτήσεις για:
διαθέσιμη αδράνεια, με τη μορφή ισοδύναμης κινητικής ενέργειας (MW·s),
ισχύ (ρεύμα) βραχυκύκλωσης (MVAsc).
Παράλληλα, οι απαιτήσεις θα μπορούν να κατανέμονται μεταξύ:
στρεφόμενης αδράνειας και ισχύος βραχυκύκλωσης από σύγχρονες μηχανές και
συνθετικής αδράνειας και ισχύος βραχυκύκλωσης που παρέχεται από μονάδες με μετατροπείς τεχνολογίας grid-forming.
Ο επιμερισμός θα βασίζεται σε τεχνικές αναλύσεις του ΑΔΜΗΕ, ενώ η ΡΑΑΕΥ θα εγκρίνει, όπου απαιτείται, τόσο το ελάχιστο επίπεδο συμμετοχής των σύγχρονων μηχανών όσο και το ανώτατο ποσοστό κάλυψης των συνολικών αναγκών από τη συγκεκριμένη κατηγορία τεχνολογιών.
Το πλαίσιο αποζημίωσης
Η πρόσθετη αδράνεια θα παρέχεται μέσω ενιαίου προϊόντος ισοδύναμης κινητικής ενέργειας, με ελάχιστη απαίτηση διαθεσιμότητας.
Οι πάροχοι θα αποζημιώνονται βάσει διοικητικά καθορισμένων μοναδιαίων τιμών (€/MW·s), οι οποίες θα διαφοροποιούνται ανά κατηγορία τεχνολογίας ώστε να αντικατοπτρίζουν τις διαφορές στο κόστος, στη δυναμική απόκριση και στη συμβολή κάθε τεχνολογίας στην ευστάθεια του συστήματος.
Οι συντελεστές αποζημίωσης θα εισηγούνται από τον ΑΔΜΗΕ, στηριζόμενοι σε ανεξάρτητη μελέτη, και θα εγκρίνονται από τη ΡΑΑΕΥ, παραμένοντας σταθεροί καθ' όλη τη διάρκεια της σύμβασης.
Η χρηματοδότηση του μηχανισμού κατά τη μεταβατική περίοδο θα προέρχεται από τον λογαριασμό ΛΠ ΚΔΣ-3, ενώ εξετάζεται και η δυνατότητα χρηματοδότησης μέσω της Χρέωσης Χρήσης Συστήματος, εφόσον προηγηθούν οι αναγκαίες αλλαγές στον Κώδικα Διαχείρισης του ΕΣΜΗΕ και στη σχετική μεθοδολογία.
Προϋποθέσεις συμμετοχής
Δικαίωμα συμμετοχής θα έχουν τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών άνθρακα, όπως σύγχρονες μηχανές που λειτουργούν ως σύγχρονοι πυκνωτές ή έχουν υποστεί ειδικές μετασκευές, καθώς και μονάδες που διαθέτουν μετατροπείς grid-forming, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούν τις τεχνικές προδιαγραφές και τις απαιτούμενες πιστοποιήσεις.
Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να καταθέσουν πλήρη τεχνικό φάκελο και τις προβλεπόμενες εγγυητικές επιστολές, ενώ θα υποχρεούνται να ολοκληρώσουν την τεχνική ετοιμότητα των εγκαταστάσεών τους εντός 18 μηνών από την υπογραφή της σύμβασης.
Η σύνδεση της αποζημίωσης με τη διαθεσιμότητα
Το ύψος της αποζημίωσης θα εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα κάθε σταθμού.
Προβλέπεται, παράλληλα, μηνιαία προσωρινή και ετήσια οριστική εκκαθάριση. Για το πρώτο έτος εφαρμογής εισάγεται μεταβατικό καθεστώς, με κατώφλι διαθεσιμότητας 70% και σταδιακή αποζημίωση έως το επίπεδο του 90%.
Από το δεύτερο έτος και μετά, πλήρης αποζημίωση θα καταβάλλεται μόνο σε σταθμούς που επιτυγχάνουν διαθεσιμότητα τουλάχιστον 90%, ενώ σε περιπτώσεις συστηματικής μη συμμόρφωσης προβλέπονται κυρώσεις, όπως πρόστιμα ή ακόμη και πρόωρη καταγγελία της σύμβασης.
Η δεύτερη φάση από το 2029
Η μόνιμη φάση του μηχανισμού προβλέπεται να ξεκινήσει το νωρίτερο εντός του 2029, εφόσον ο ΑΔΜΗΕ διαπιστώσει και η ΡΑΑΕΥ εγκρίνει ότι υπάρχει επαρκής ανταγωνισμός μεταξύ των διαθέσιμων τεχνολογιών.
Σε αυτή τη φάση, η προμήθεια των υπηρεσιών θα πραγματοποιείται μέσω ανοικτών ανταγωνιστικών διαγωνισμών, στους οποίους θα συμμετέχουν πάροχοι που πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια επιλεξιμότητας. Οι μοναδιαίες τιμές που θα έχουν καθοριστεί κατά τη μεταβατική περίοδο θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ανώτατο όριο στις προσφορές της ανταγωνιστικής διαδικασίας.
