Η ενεργειακή κρίση που πυροδότησαν οι γεωπολιτικές εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο και η αναστάτωση στις διεθνείς αγορές πετρελαίου εξακολουθεί να επηρεάζει την ελληνική οικονομία, με τις επιπτώσεις να αποτυπώνονται πλέον τόσο στις προβλέψεις των διεθνών οργανισμών όσο και στα πρώτα διαθέσιμα στοιχεία για το 2026. Η τελευταία ανάλυση της Eurobank, στη σειρά «7 ΗΜΕΡΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ», καταγράφει ότι το ενεργειακό σοκ λειτουργεί ως ένας από τους βασικούς παράγοντες επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας, ενώ παράλληλα τροφοδοτεί τον πληθωρισμό.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στις εαρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με τις οποίες ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας για το 2026 αναθεωρήθηκε προς τα κάτω στο 1,8% από 2,2%, ενώ ο πληθωρισμός αυξήθηκε στο 3,7% έναντι προηγούμενης πρόβλεψης 2,3%. Πρόκειται για μια χαρακτηριστική περίπτωση αρνητικού σοκ στην πλευρά της προσφοράς, όπου η άνοδος του ενεργειακού κόστους περιορίζει την ανάπτυξη, την ίδια στιγμή που ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις.
Η Eurobank επισημαίνει ότι η αναθεώρηση των προβλέψεων συνδέεται κυρίως με την επιβράδυνση της ιδιωτικής κατανάλωσης και των εξαγωγών, καθώς η αύξηση του ενεργειακού κόστους επιβαρύνει την παραγωγή των επιχειρήσεων και μεταφέρεται σταδιακά στις τελικές τιμές των προϊόντων. Η εξέλιξη αυτή μειώνει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, περιορίζει το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα και ανακόπτει την καταναλωτική δαπάνη. Την ίδια στιγμή, η επιβράδυνση των ευρωπαϊκών οικονομιών επηρεάζει τη ζήτηση για ελληνικά προϊόντα και υπηρεσίες, αν και οι επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης εξακολουθούν να λειτουργούν ως βασικό ανάχωμα.
Τα πρώτα στοιχεία για το 2026 επιβεβαιώνουν αυτή την τάση. Η ιδιωτική κατανάλωση αυξήθηκε μόλις κατά 0,7% το πρώτο τρίμηνο, έναντι 2,3% το προηγούμενο, ενώ σε τριμηνιαία βάση παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητη. Παράλληλα, η επιτάχυνση του πληθωρισμού στο 4,7% κατά το δίμηνο Απριλίου-Μαΐου και η επιδείνωση του δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης εντείνουν τους κινδύνους για περαιτέρω εξασθένηση της κατανάλωσης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εξέλιξη στις τιμές των καυσίμων, καθώς οι αυξήσεις έφτασαν το 26,9% τον Απρίλιο και το 29,1% τον Μάιο σε ετήσια βάση, γεγονός που εκτιμάται ότι επηρεάζει ήδη τη συμπεριφορά των καταναλωτών. Πιο σαφή εικόνα αναμένεται να δώσει η δημοσίευση των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ για τον όγκο του λιανικού εμπορίου, τα οποία θα αποτυπώσουν τον βαθμό στον οποίο το αυξημένο ενεργειακό κόστος μεταφράζεται σε περιορισμό των αγορών.
Οι εξαγωγές
Στον αντίποδα, οι εξαγωγές συνεχίζουν να παρουσιάζουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Τον Απρίλιο οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν κατά 13,6% σε σταθερές τιμές, ενώ ακόμη και χωρίς τα καύσιμα η άνοδος διαμορφώθηκε στο 5,5%. Σε επίπεδο τετραμήνου, οι εξαγωγές αγαθών ενισχύθηκαν κατά 4,6%, ενώ οι εξαγωγές υπηρεσιών αυξήθηκαν κατά 9,3%, με τον τουρισμό να διατηρεί ιδιαίτερα ισχυρή δυναμική, καθώς οι ταξιδιωτικές εισπράξεις σημείωσαν άνοδο 36,9%.
Η επόμενη μέρα
'Οπως πάντως αναφέρεται η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να δέχεται τις μεταδόσεις της ενεργειακής κρίσης κυρίως μέσω της κατανάλωσης, ενώ οι εξαγωγές και οι επενδύσεις συνεχίζουν να επιδεικνύουν αξιοσημείωτες αντοχές. Παράλληλα, η αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών του πετρελαίου τις τελευταίες εβδομάδες και η ενδιάμεση συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν περιορίζουν, προς το παρόν, τους κινδύνους για νέα έξαρση του πληθωρισμού και βαθύτερη επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας. Ωστόσο, όπως επισημαίνει η Eurobank, η αβεβαιότητα παραμένει υψηλή και η εξέλιξη της ενεργειακής αγοράς θα εξακολουθήσει να αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας κατά το υπόλοιπο του 2026.
