Το ζήτημα των ανταποδοτικών οφελών για τις τοπικές κοινωνίες που φιλοξενούν υδροηλεκτρικά έργα έφερε στο προσκήνιο παρέμβαση του ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ Σάκης Αρναούτογλου στη συζήτηση για τα ηλεκτρικά δίκτυα και την ενεργειακή μετάβαση στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου.
Ο ευρωβουλευτής ανέδειξε συγκεκριμένα τη διεκδίκηση των Δήμων Αγράφων, Αγρινίου, Αμφιλοχίας και Καρπενησίου για τα ανταποδοτικά τέλη από τα μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα. Το θέμα τέθηκε και στη Βουλή στο πλαίσιο του Κοινοβουλευτικού Ελέγχου.
Αναλυτικά, στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου την Τετάρτη 17 Ιουνίου 2026, στη συζήτηση για τα ηλεκτρικά δίκτυα και την ενεργειακή μετάβαση, ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Σάκης Αρναούτογλου έθεσε με σαφήνεια το ζήτημα της δικαιοσύνης για τις τοπικές κοινωνίες που επί δεκαετίες φιλοξενούν μεγάλα ενεργειακά έργα, επωμίζονται το κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος, αλλά δεν λαμβάνουν τα ανταποδοτικά οφέλη που δικαιούνται.
Ο Σάκης Αρναούτογλου συνέδεσε την ανάγκη για σύγχρονα, ανθεκτικά και ασφαλή ηλεκτρικά δίκτυα με την υποχρέωση η ενεργειακή μετάβαση να μην περιορίζεται σε τεχνικές επενδύσεις, αλλά να συνοδεύεται από ουσιαστική ανταπόδοση προς τις περιοχές που σηκώνουν το βάρος της ενεργειακής παραγωγής.
Στην παρέμβασή του υπογράμμισε ότι η ηλεκτροκίνηση, οι αντλίες θερμότητας, οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και η βιομηχανική μετάβαση χρειάζονται ένα σύγχρονο και ανθεκτικό ηλεκτρικό δίκτυο. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι το δίκτυο μεταφοράς και διανομής παραμένει σε πολλές περιοχές παλιό, ευάλωτο και ανεπαρκές, ενώ σε συνθήκες καύσωνα, ξηρασίας και ισχυρών ανέμων μπορεί να συνδέεται με σοβαρούς κινδύνους για την πολιτική προστασία και την ασφάλεια των πολιτών.
Παράλληλα, έθεσε στο επίκεντρο το ζήτημα των ανταποδοτικών οφελών για τις τοπικές κοινωνίες που φιλοξενούν υδροηλεκτρικά έργα και άλλες εγκαταστάσεις ΑΠΕ, τονίζοντας ότι δεν μπορούν να υπάρχουν μόνο επιβαρύνσεις χωρίς ουσιαστική συμμετοχή στα οφέλη.
Η παρέμβαση του ευρωβουλευτή έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς οι Δήμοι Αγράφων, Αγρινίου, Αμφιλοχίας και Καρπενησίου διεκδικούν τα ανταποδοτικά τέλη από τα μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα, με ιδιαίτερη αναφορά στη λίμνη Κρεμαστών, που εδώ και δεκαετίες στηρίζουν την ενεργειακή επάρκεια της χώρας.
Οι τοπικές κοινωνίες της Αιτωλοακαρνανίας και της Ευρυτανίας πλήρωσαν βαρύ τίμημα για την ενεργειακή ανάπτυξη: χωριά χάθηκαν, οικισμοί μετακινήθηκαν, περιουσίες και τοπικές δραστηριότητες επηρεάστηκαν, ενώ ολόκληρες περιοχές κλήθηκαν να επωμιστούν μόνιμες κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνέπειες.
Το ζήτημα έχει ήδη τεθεί από τον Σάκη Αρναούτογλου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με ερώτησή του προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τις καθυστερήσεις στην απόδοση ανταποδοτικών τελών από υδροηλεκτρικά έργα στην Ελλάδα. Στην απάντησή της, η Επιτροπή επισήμανε ότι τα κράτη-μέλη οφείλουν να διασφαλίζουν τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στα οφέλη των έργων ανανεώσιμης ενέργειας, ενώ η εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας αποτελεί ευθύνη των εθνικών αρχών.
Μάλιστα, με αφορμή την παρέμβασή του στην Ολομέλεια, ο Σάκης Αρναούτογλου δήλωσε:
«Η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να στηρίζεται στις θυσίες των τοπικών κοινωνιών χωρίς δίκαιη ανταπόδοση. Οι περιοχές γύρω από τη λίμνη Κρεμαστών, στην Αιτωλοακαρνανία και την Ευρυτανία, στήριξαν επί δεκαετίες την ενεργειακή επάρκεια της χώρας. Πλήρωσαν όμως βαρύ τίμημα: χωριά χάθηκαν, οικισμοί μετακινήθηκαν, κοινωνίες επηρεάστηκαν βαθιά.
Δεν είναι δυνατόν οι πολίτες που ζουν δίπλα σε μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα να βλέπουν μόνο τις επιβαρύνσεις και όχι τα οφέλη. Τα ανταποδοτικά τέλη δεν είναι χάρη. Είναι ζήτημα δικαιοσύνης, ισονομίας και σεβασμού προς τις τοπικές κοινωνίες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επισημάνει ότι τα κράτη-μέλη έχουν ευθύνη να διασφαλίζουν τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στα οφέλη των έργων ανανεώσιμης ενέργειας. Η Ελληνική Κυβέρνηση οφείλει, επιτέλους, να δώσει λύση σε μια αδικία που χρονίζει εδώ και δεκαετίες.
Στηρίζω τη θεσμική και νόμιμη διεκδίκηση των Δήμων Αγράφων, Αγρινίου, Αμφιλοχίας και Καρπενησίου. Οι κοινωνίες που στήριξαν την ενεργειακή ανάπτυξη της χώρας δικαιούνται διαφάνεια, δίκαιη μεταχείριση και πραγματική ανταπόδοση».
Ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ τόνισε ότι η Ευρώπη διαθέτει τεράστιο δυναμικό στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, αλλά χωρίς ασφαλή δίκτυα, χωρίς ανθεκτικές υποδομές και χωρίς δικαιοσύνη για τις τοπικές κοινωνίες, η πράσινη μετάβαση κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά.
Ο Σάκης Αρναούτογλου υπογράμμισε ότι θα συνεχίσει να παρακολουθεί το θέμα τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επιμένοντας στην ανάγκη για ένα σαφές, δίκαιο και εφαρμόσιμο πλαίσιο, που θα διασφαλίζει την έγκαιρη και ουσιαστική απόδοση των ανταποδοτικών πόρων στις κοινωνίες που φιλοξενούν μεγάλα ενεργειακά έργα.
Η κυβέρνηση
Πάντως, τα πολλαπλά οφέλη που προσφέρουν τα υδροηλεκτρικά έργα για τις τοπικές κοινωνίες ανέδειξε ο υφυπουργός περιβάλλοντος και ενέργειας, Νίκος Τσάφος, με αφορμή σχετική επίκαιρη ερώτηση για τα ανταποδοτικά τέλη ΑΠΕ.
Απαντώντας σε ερώτηση για την εξαίρεση των μεγάλων υδροηλεκτρικών από την απόδοση ανταποδοτικών τελών, ο υφυπουργός τόνισε ότι τα έργα αυτά προσφέρουν ένα θετικό αποτύπωμα στις τοπικές κοινωνίες, καθώς πέραν της παραγωγής ενέργειας, προσφέρουν πολλές υπηρεσίες.
«Πρέπει να αντιληφθούμε ότι ένας υδρολογικός σταθμός ο οποίος έχει σχεδιαστεί στο παρελθόν για να εξυπηρετεί πολλαπλούς σκοπούς, είναι διαφορετικός από ένα έργο ΑΠΕ ενός ιδιώτη, που όντως ένα έργο ιδιώτη σε μια περιοχή δεν έχει απαραίτητα εξ ορισμού τοπικά οφέλη για την ευρύτερη κοινωνία και γι’ αυτό υπάρχει αυτή η απόδοση του ανταποδοτικού τέλους, έτσι ώστε να υπάρχει ένα πιο ξεκάθαρο όφελος για την επιβάρυνση η οποία έρχεται όταν κάποιος πάει να κάνει ένα έργο ΑΠΕ», τόνισε ο κ Τσάφος.
Ο ίδιος υπογράμμισε πως, «σε όλη τη χώρα αυτά τα φράγματα εξυπηρετούν πάρα πολλούς σκοπούς και είναι βασικό ανάχωμα και για την αντιπλημμυρική προστασία και για να κρατάνε το νερό πρακτικά τον χειμώνα, για να έχουν οι αγρότες το καλοκαίρι να ποτίσουν και για να υπάρχει η παροχή νερού σε διάφορες πόλεις. Αυτά τα φράγματα εξυπηρετούν όλους αυτούς τους σκοπούς και άρα έχουν ένα ξεκάθαρο όφελος για τις κοινωνίες, οι οποίες επηρεάζονται από το κάθε φράγμα».
Βολές Κουκουλόπουλου
Την ίδια ώρα, τον πλήρη παραγκωνισμό φορέων και κατοίκων της Δυτικής Μακεδονίας σε ένα προαποφασισμένο σχέδιο Κυβέρνησης-ΔΕΗ που βρίσκεται ήδη σε πλήρη υλοποίηση, επιβεβαίωσε η συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής της νέας Επίκαιρης Ερώτησης του Πάρι Κουκουλόπουλου, σε συνέχεια της προηγούμενης που συζητήθηκε στις 5 Ιουνίου.
Θυμίζοντας τη λαϊκή ρήση “στου κουφού την πόρτα, όσο θέλεις βρόντα”, ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος & Ενέργειας -για ακόμη μία φορά- δεν έδωσε απαντήσεις στα ερωτήματα της Δυτικής Μακεδονίας, απαγγέλλοντας τα άσχετα “ποιήματα” που επαναλαμβάνει κάθε φορά σε όλες τις Επίκαιρες ανεξαρτήτως περιεχομένου.
- Πρώτο ερώτημα του Αντιπροέδρου της Βουλής, οι αδειοδοτήσεις / εγκρίσεις / αποφάσεις των ενεργειών που ήδη υλοποιεί η ΔΕΗ, όπως καταστροφή υφιστάμενων υποδομών λιγνιτικών μονάδων και πεδίων, κατεδαφίσεις, ανατινάξεις και όλες οι τροχάδην ενέργειες της ΔΕΗ να προλάβει μη αναστρέψιμα τετελεσμένα πριν τις εκλογές.
«Χθες έγινε ελεγχόμενη έκρηξη τριών εκσκαφέων στο ορυχείο της Μαυροπηγής, σε εξοπλισμό εκατομμυρίων», ρώτησε συγκεκριμένα ο Π. Κουκουλόπουλος.
Ο κ. Τσάφος έκανε πως δεν άκουσε. Διάβασε πάλι τα ίδια που παραδέχτηκε την προηγούμενη φορά, ότι δεν έχει ξεκινήσει η αδειοδότηση του data center.
- Δεύτερο ερώτημα του Βουλευτή Κοζάνης, η μονάδα καύσης απορριμμάτων, που σαφέστατα ανακοινώθηκε μέσα στην ομιλία Στάσση Απρίλιο 2025, στην οποία ρητά παρέπεμψε ο Υφυπουργός απαντώντας την προηγούμενη Επίκαιρη Ερώτηση.
Ο Υφυπουργός ούτε αυτό το άκουσε. Σιωπή ιχθύος, καμία επιβεβαίωση καμία διάψευση για τη μονάδα καύσης απορριμμάτων που προφανώς -για να μην διαψεύδεται- παραμένει στο “παιχνίδι” τους.
- Τρίτο ερώτημα του Π. Κουκουλόπουλου, να απαντηθούν -συγκεκριμένα και μετρήσιμα- οι «ευκαιρίες» και οι «επιπτώσεις» που ανακοίνωσε ο Υφυπουργός για το mega data center της Κοζάνης.
Ευχολόγια από τον κ. Τσάφο για «αλυσίδα αξίας», «υπεραξία», «ευκαιρία» και ωραίες προεκλογικές ατάκες.
Ενδεικτικά εντυπωσιακά σημεία όσων είπε ο Υφυπουργός του κ. Μητσοτάκη:
Α] Χαρακτήρισε απλά «επιστολές» (αν είναι δυνατόν να εκστομίζεται από το βήμα της Ολομέλειας…) τα μέσα κοινοβουλευτικού ελέγχου, που κατατίθενται από τους Βουλευτές στο Κοινοβούλιο και -βάσει Συντάγματος και Κανονισμού Βουλής- θέτουν στην Κυβέρνηση προθεσμίες απάντησης και υποχρεώσεις κατάθεσης εγγράφων.
«Μου έχετε στείλει δέκα Επιστολές για έγγραφα, πως πάρθηκε η Απόφαση, απολιγνιτοποίηση» είπε με θράσος στον Αντιπρόεδρο της Βουλής για όλα όσα προκλητικά η Κυβέρνηση αφήνει αναπάντητα, και παρέπεμψε στην …ιστοσελίδα της ΔΕΗ!
Β] Διάβασε μια παρουσίαση Στάσση προς «επενδυτές» πριν δύο μήνες, με συγκεκριμένα στοιχεία για το mega data center των 300 ΜW, τα οποία πολλαπλασιαζόμενα επί τρία (αφού ο Στάσσης έχει εξαγγείλει β’ φάση giga data center 1 GW) είναι τρομακτικά για το μέλλον που επιφυλάσσουν στην Κοζάνη.
Συγκεκριμένα, ο Υφυπουργός για το mega data center 300 MW: «Φωτοβολταϊκά 1.200 MW. Μπαταρίες 300 MW. Δύο έργα αντλησιοταμίευσης 320 και 340 MW. Σύγχρονοι πυκνωτές. ΣΗΘΥΑ για την τηλεθέρμανση και τα δίκτυα τηλεθέρμανσης. Φυσικό αέριο στην Πτολεμαΐδα V. Και όλα αυτά για να στηρίξουν ένα data center 300 MW που είναι μέσα στην παρουσίαση με συνολικό κόστος κατασκευής -λέει η ΔΕΗ- 1,2 δις ευρώ. Η ύπαρξη ενός data center δημιουργεί ένα τεράστιο οικοσύστημα ενεργειακό, για να τροφοδοτήσει και το data center και φυσικά και τη Χώρα».
Μπροστά στην πρωτοφανή αλαζονεία και αδιαφορία για τους Δυτικομακεδόνες, ο Βουλευτής Κοζάνης συμπερασματικά τόνισε: «Όλα σχετίζονται με την “πρεμούρα” της ΔΕΗ να κάνει το mega data center εδώ και τώρα, χωρίς να ενημερώσει κανέναν στην περιοχή. Αυτά δεν γίνονται σε καμία δημοκρατική χώρα. Γιατί περιφρονείτε έτσι τον κόσμο της Δυτικής Μακεδονίας; Γιατί δεν απαντάτε στα ερωτήματα της τοπικής κοινωνίας; Είναι τσιφλίκι του κ. Στάσση ο τόπος μας; Σ’ αυτόν τον τόπο οφείλει την ύπαρξή της ως επιχείρηση η ΔΕΗ. Σεβαστείτε τουλάχιστον τους ανθρώπους και την ιστορία του τόπου».
Σημειώνεται ότι στο πλαίσιο της συζήτησης ο Υπεύθυνος ΚΤΕ Οικονομικών του ΠΑΣΟΚ έθεσε εμφατικά τις επιπτώσεις της ενεργειακής εξάρτησης της Χώρας στην ακρίβεια, καθώς και το αδιέξοδο εργασιακής ανασφάλειας που βιώνουν χιλιάδες εργαζόμενοι στη Δυτ. Μακεδονία με τις απολύσεις ήδη να έχουν ξεκινήσει.
