Ένα Ελ Νίνιο στο δεύτερο εξάμηνο του έτους – όπως φαίνεται ολοένα και πιο πιθανό – θα αύξανε τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές των τροφίμων και της ενέργειας που προκύπτουν από τον πόλεμο στο Ιράν, προειδοποιεί η Capital Economics, ιδίως εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά.
Ειδικότερα, όπως επισημαίνει ο οίκος, η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ εκτιμά επί του παρόντος ότι υπάρχει πιθανότητα 61% να εκδηλωθεί το φαινόμενο Ελ Νίνιο – μια αύξηση της θερμοκρασίας των υδάτων στον ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό – από τον Μάιο έως τον Ιούλιο που θα διαρκέσει μέχρι το τέλος του έτους. Υπάρχει εκτιμώμενη πιθανότητα μία στις τέσσερις για ένα «πολύ ισχυρό» Ελ Νίνιο (μερικές φορές αποκαλούμενο «Σούπερ Ελ Νίνιο», το οποίο συνέβη τελευταία φορά το 2015-2016).
Κανένα Ελ Νίνιο δεν είναι το ίδιο, αλλά συνήθως συνδέεται με ισχυρότερες βροχοπτώσεις στη νότια Νότια Αμερική, στις νότιες Ηνωμένες Πολιτείες, στην Κεντρική Ασία και στην Ανατολική Αφρική, και με ξηρότερες συνθήκες στην Αυστραλία, στη βόρεια Νότια Αμερική, στη Δυτική Αφρική, στις βόρειες ΗΠΑ και στον Καναδά, καθώς και σε τμήματα της Νότιας, Νοτιοανατολικής και Ανατολικής Ασίας, επισημαίνει η Capital Economics.
Οι μακροοικονομικές επιπτώσεις για την παγκόσμια οικονομία προκύπτουν μέσω τριών κύριων διαύλων, τονίζει, τους εξής:
Το πρώτο, και πιο σημαντικό κανάλι, είναι οι υψηλότερες τιμές των εμπορευμάτων - ιδίως οι τιμές των γεωργικών προϊόντων - και ο πληθωρισμός.
Όπως σημειώνει η Capital Economics, σίγουρα δεν υπάρχει σαφής σχέση μεταξύ του Ελ Νίνιο και του πληθωρισμού τροφίμων του ΟΟΣΑ. Πράγματι, ο πληθωρισμός τροφίμων μειώθηκε κατά τα δύο τελευταία επεισόδια Ελ Νίνιο.
Εν μέρει, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το ευρύτερο μακροοικονομικό πλαίσιο έχει σημασία. Το Ελ Νίνιο του 2015-2016 συνοδεύτηκε από μια απότομη πτώση των παγκόσμιων τιμών του πετρελαίου και το Ελ Νίνιο του 2023-2024 εμφανίστηκε όταν οι πληθωριστικές δυνάμεις μετά την Covid εξασθενούσαν. Οφείλεται επίσης στο γεγονός ότι οι βασικές καλλιέργειες παράγονται σε πολλαπλές γεωγραφικές περιοχές, μερικές από τις οποίες θα αντιμετωπίσουν χειρότερες συνθήκες καλλιέργειας, ενώ άλλες θα αντιμετωπίσουν καλύτερες συνθήκες. Οι καλλιέργειες που τείνουν να επηρεάζονται περισσότερο είναι τα μαλακά προϊόντα που παράγονται σε ένα στενότερο φάσμα χωρών. Κατά τη διάρκεια του προηγούμενου Ελ Νίνιο το 2023-2024, οι μεγαλύτερες αυξήσεις στις τιμές των γεωργικών προϊόντων αφορούσαν τον καφέ και το κακάο.
Ωστόσο, ο κίνδυνος κλίνει προς υψηλότερες τιμές γεωργικών προϊόντων, τονίζει η Capital Economics. Ο αντίκτυπος αυτού στις ανεπτυγμένες οικονομίες πιθανότατα θα είναι σχετικά μικρός. Η γεωργία αποτελεί ένα μικρό μερίδιο των οικονομιών τους (συνήθως στο 1-3%) και τα τρόφιμα έχουν μικρό βάρος στα καλάθια του πληθωρισμού (συνήθως γύρω στο 10%). Οι πολύ μεγαλύτερες επιπτώσεις θα προκύψουν στις αναδυόμενες αγορές, όπου τα τρόφιμα μπορούν να αντιπροσωπεύουν έως και 30% (ή περισσότερο) του καλαθιού του πληθωρισμού και πάνω από το ένα τέταρτο του ΑΕΠ.
Ο αντίκτυπος στην γεωργική παραγωγή θα ποικίλλει μεταξύ των χωρών. Τα φαινόμενα Ελ Νίνιο συνήθως συνδέονται με βελτιωμένες γεωργικές συνθήκες στην Αργεντινή και σε μέρη της Ανατολικής Αφρικής (η τελευταία υποφέρει επί του παρόντος από ξηρασία). Ωστόσο, σε παγκόσμιο επίπεδο, οι κίνδυνοι για την γεωργική παραγωγή θα είναι καθοδικοί.
Η παραγωγή ορισμένων άλλων προϊόντων εκτός από τα γεωργικά θα μπορούσε επίσης να επηρεαστεί από το Ελ Νίνιο. Για παράδειγμα, οι έντονες βροχοπτώσεις μπορούν να προκαλέσουν διαταραχές στις εγκαταστάσεις εξόρυξης. Οι κίνδυνοι αυτού φαίνονται μεγαλύτεροι στο Περού και τη Χιλή, οι οποίες θα μπορούσαν να μειώσουν την παραγωγή χαλκού.
Το δεύτερο κανάλι είναι ότι οι συνθήκες ξηρασίας θα μπορούσαν να επηρεάσουν την παραγωγή ενέργειας, τονίζει ο οίκος. Αυτός ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε εκείνες τις οικονομίες που εξαρτώνται ιδιαίτερα από την υδροηλεκτρική ενέργεια και όπου είναι πιθανές ξηρότερες συνθήκες. Μεταξύ των ανεπτυγμένων αγορών, η Νορβηγία ξεχωρίζει - ιδιαίτερα μετά από έναν ξηρό χειμώνα. Εντός των αναδυόμενων αγορών, η Αιθιοπία και η Κολομβία φαίνονται πιο ευάλωτες. Αντίθετα, η παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας στη Βραζιλία και την Παραγουάη τείνει να επωφελείται από τις συνθήκες Ελ Νίνιο.
Η εκτίμηση του αντίκτυπου σε αυτές τις οικονομίες από πιθανές ελλείψεις ενέργειας είναι εξαιρετικά αβέβαιη. Ωστόσο, η κατανομή της ενέργειας στη Βραζιλία στις αρχές της δεκαετίας του 2000 λόγω συνθηκών ξηρασίας εκτιμάται πως μείωσε περίπου 1% την οικονομική ανάπτυξη, επισημαίνει η Capital Economics.
Οι περισσότερες μεγάλες οικονομίες δεν εξαρτώνται από την υδροηλεκτρική ενέργεια για ένα σημαντικό μερίδιο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Αλλά στο βαθμό που οι ξηρότερες συνθήκες οδηγούν σε μείωση της υδροηλεκτρικής ενέργειας, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μετατόπιση της ζήτησης σε εναλλακτικά καύσιμα. Αυτό θα ασκούσε περαιτέρω ανοδική πίεση στις τιμές της ενέργειας, ιδίως εάν αυξήσει την παγκόσμια ζήτηση για τις (προς το παρόν περιορισμένες) προμήθειες φυσικού αερίου, τονίζει ο οίκος
Το τρίτο κανάλι μέσω του οποίου το Ελ Νίνιο θα μπορούσε να έχει αντίκτυπο στην παγκόσμια οικονομία είναι οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα μπορούν να προκαλέσουν ζημιές σε δρόμους και σιδηροδρόμους. Και οι χώρες με συνθήκες ξηρασίας ενδέχεται να χρειαστεί να περιορίσουν τη χρήση των εσωτερικών πλωτών οδών (π.χ. στον Ρήνο).
Ανησυχίες ενδέχεται επίσης να προκύψουν σχετικά με τη Διώρυγα του Παναμά. Κατά τη διάρκεια του προηγούμενου Ελ Νίνιο, τα χαμηλά επίπεδα νερού σήμαιναν ότι ο αριθμός των διελεύσεων μέσω της Διώρυγας έπρεπε να μειωθεί (η χωρητικότητα μειώθηκε στο 55%) και τα πλοία έπρεπε να μειώσουν τα φορτία τους. Μια επανάληψη θα ανάγκαζε περισσότερα πλοία να αλλάξουν δρομολόγιο γύρω από το Ακρωτήριο Χορν, αυξάνοντας τους χρόνους διέλευσης. Αλλά ενώ αυτό θα αύξανε το κόστος μεταφοράς, η μειωμένη χρήση της Διώρυγας του Παναμά το 2023 δεν είχε αισθητό αντίκτυπο στον παγκόσμιο πληθωρισμό.
Όπως καταλήγει πάντως η Capital Economics, τελικά, ο μακροοικονομικός αντίκτυπος του Ελ Νίνιο θα εξαρτηθεί από τη σοβαρότητά του. Αλλά προσθέτει στους ανοδικούς κινδύνους για τις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων, ιδίως εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν αποκλεισμένα κατά το δεύτερο εξάμηνο του τρέχοντος έτους.
