Σε μια συγκυρία αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και ενεργειακών πιέσεων, ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup, σε συνέντευξή του στον Διευθυντή Ευρωπαϊκού Τμήματος του ΔΝΤ, Άλφρεντ Κάμμερ, στο πλαίσιο των Εαρινών Συνεδριάσεων στην Ουάσινγκτον περιέγραψε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη με αιχμή τη γεωνεργειακή κρίση και σκιαγράφησε τις προτεραιότητες για την επόμενη μέρα που προβλέπουν στοχευμένες παρεμβάσεις, δημοσιονομική ισορροπία, επιτάχυνση μεταρρυθμίσεων και –κυρίως– προώθηση μιας πλήρους Ενεργειακής Ένωσης.
«Η αβεβαιότητα και η διάρκεια καθορίζουν την κρίση»
Ο Υπουργός επισήμανε ότι η Ευρώπη ήδη βιώνει τις επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή, με καθοριστικούς παράγοντες την ένταση και τη χρονική διάρκεια των διαταραχών, ιδίως σε κρίσιμα περάσματα όπως τα Στενά του Ορμούζ.
“Η προειδοποίηση που έκανε ο Φατίχ Μπιρόλ, εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), είναι ιδιαίτερα σαφής: ότι αυτή η κρίση, αν τα Στενά παραμείνουν κλειστά για μεγάλο χρονικό διάστημα, έχει τη δυνατότητα να εξελιχθεί στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία” ανέφερε ο κ. Πιερρακάκης και προσέθεσε:
“Αυτό είναι το χειρότερο δυνατό σενάριο, το οποίο πρέπει να προσπαθήσουμε να αποφύγουμε. Αν πάρουμε ως παράδειγμα και τις δύο πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970, η συνολική απώλεια τότε, σε εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ήταν περίπου 10 εκατομμύρια. Σήμερα, ο αντίστοιχος αριθμός φτάνει τα 13 εκατομμύρια.
Αντίστοιχα, το 2022, λόγω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, οι ροές φυσικού αερίου μειώθηκαν από 155 σε 80 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (BCM), δηλαδή κατά περίπου 75. Αν ανάγουμε τις απώλειες σε ετήσιο επίπεδο σήμερα, φτάνουμε περίπου στα 110 BCM. Αυτό ενδέχεται να εξελιχθεί σε κάτι πολύ μεγαλύτερο και πολύ πιο επιζήμιο.
Αν προσθέσουμε σε αυτό και τα λιπάσματα, το ένα τρίτο των οποίων διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, καθώς και το ήλιο, το θείο και τα πετροχημικά, τότε έχουμε ένα εξαιρετικά προβληματικό μείγμα.
Ήδη βιώνουμε τις επιπτώσεις, για παράδειγμα στις τιμές των καυσίμων. Όλες οι ευρωπαϊκές οικονομίες λαμβάνουν μέτρα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει διαμορφώσει μια «εργαλειοθήκη», ένα πλαίσιο δηλαδή αποδεκτών παρεμβάσεων, οι οποίες πρέπει να έχουν προσωρινό, στοχευμένο και προσαρμοσμένο χαρακτήρα.”
Ουσιαστικά ο πρόεδρος του Eurogroup, προειδοποιεί ότι ένα παρατεταμένο σοκ θα μπορούσε να εξελιχθεί σε κρίση μεγαλύτερη ακόμη και από εκείνες της δεκαετίας του 1970, επηρεάζοντας όχι μόνο την ενέργεια αλλά και εφοδιαστικές αλυσίδες, λιπάσματα και βασικές πρώτες ύλες.
«Η Ευρώπη πιο ανθεκτική, αλλά ακόμη εξαρτημένη»
Ωστόσο, όπως ανέφερε, η Ευρώπη εμφανίζεται πιο προετοιμασμένη σε σχέση με το 2022, κυρίως λόγω διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας. Παρ’ όλα αυτά συνεχίζει να εισάγει περίπου το 57% της ενέργειάς της, τα ενεργειακά δίκτυα είναι γηρασμένα ενώ απαιτούνται επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων. Στο φόντο αυτό ο υπουργός Οικονομικών δίνει έμφαση σε τρεις άξονες:
επενδύσεις στα δίκτυα
ενίσχυση της αποθήκευσης ενέργειας
ανάπτυξη διασυνδέσεων
“Είμαστε πιο ανθεκτικοί σε σχέση με το 2022; Ναι, είμαστε. Όμως εξακολουθούμε να εισάγουμε, αν δεν κάνω λάθος, περίπου το 57% της ενέργειάς μας. Από μόνο του αυτό σημαίνει ότι τα ενεργειακά σοκ μάς επηρεάζουν”ανέφερε συγκεκριμένα ο κ. Πιερρακάκης και προσέθεσε:
“Από την άλλη πλευρά, αν δούμε την ηλεκτρική ενέργεια, το 47% της παραγωγής προέρχεται πλέον από ανανεώσιμες πηγές. Έχουμε ξεκινήσει να επενδύουμε στα δίκτυα στην Ευρώπη; Ναι. Αλλά πρέπει να επενδύσουμε πολύ περισσότερο. Τα δίκτυά μας έχουν κατά μέσο όρο ηλικία άνω των 40 ετών” τόνισε.
Επενδύσεις 580 δισ. ευρώ
Με βάση τα όσα είπε ο κ. Πιερρακάκης, “οι επενδύσεις που απαιτούνται εκτιμώνται περίπου στα 580 δισ. ευρώ. Συνεπώς:
πρώτον, οι επενδύσεις στα δίκτυα είναι εκ των ων ουκ άνευ, δεύτερον, απαιτούνται περισσότερες επενδύσεις στην αποθήκευση ενέργειας, και τρίτον, στις διασυνδέσεις” ανέφερε και εστίασε στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, που όπως είπε “διαδραματίζει ιδιαίτερα θετικό ρόλο. Ωστόσο, είναι σαφές ότι χρειάζεται να γίνουν περισσότερα. Και σε θεσμικό επίπεδο, η προώθηση μιας πλήρους Ενεργειακής Ένωσης στην Ευρώπη θα έχει άμεσο και θετικό αντίκτυπο, όχι μόνο στην ενέργεια, αλλά και συνολικά στην ανταγωνιστικότητα” τόνισε και σημείωσε ότ ‘αυτό είναι απαραίτητο για να μπορέσουμε να υλοποιήσουμε το συνολικό όραμα που περιγράφεται στις εκθέσεις Ντράγκι και Λέτα”
Ένωση αποταμιεύσεων
Συνολικά ο κ. Πιερρακάκης ανέδειξε τον πυρήνα της ατζέντας που έχει ως πρόεδρος της Ευρωομάδας, που εστιάζει στην οικονομική ενοποίηση της ΕΕ, ως προαπαιτούμενο της ενεργειακής ένωσης.
“Συχνά μιλάμε για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, για την ενιαία αγορά, για το «28ο καθεστώς», για τη ψηφιακή χρηματοδότηση και την ανάπτυξη του ψηφιακού ευρώ, καθώς και για τη συνολική ρύθμιση του ψηφιακού χρηματοπιστωτικού τομέα ως βασικές προτεραιότητες του ευρωπαϊκού εγχειρήματος σήμερα.
Όμως, χωρίς την υλοποίηση μιας πλήρους Ενεργειακής Ένωσης με αυτούς τους όρους, δεν θα μπορέσουμε να δημιουργήσουμε τις απαραίτητες προϋποθέσεις για να επιτύχουμε όλους αυτούς τους στόχους” τόνισε.
