Λίγες μέρες πριν τη συνεδρίαση του Eurogroup, όπου το θέμα της ενέργειας είναι βασικό, αλλά και δέκα μέρες πριν τη Σύνοδο Κορυφής η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκαλεί για σήμερα Παρασκευή 6 Μαρτίου έκτακτη συνεδρίαση του Κολλεγίου των Επιτρόπων με αποκλειστικό θέμα την ενέργεια. Σύμφωνα με την εκπρόσωπο της Επιτροπής Πάουλα Πίνιο, στόχος είναι να αξιολογηθεί η κατάσταση και να εξεταστούν μέτρα που θα μπορούσαν να προστατεύσουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά από το νέο κύμα αυξήσεων.
«Στόχος μας είναι να προστατεύσουμε τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές», συμπλήρωσε η Πίνιο, υπογραμμίζοντας ότι οι Βρυξέλλες παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Προς ώρας, βέβαια, η όποια κινητοποίηση δεν έχει τον χαρακτήρα του επείγοντος, καθώς, οι ενεργειακές ανάγκες, ειδικά σε φυσικό αέριο είναι, λόγω άνοιξης, περιορισμένες, έστω κι αν οι αποθήκες είναι πιο άδειες, σε σχέση με πέρυσι. Στις αρχές Μαρτίου 2026, οι αποθήκες ήταν περίπου στο 29-30%. Πρόκειται για χαμηλά επίπεδα σε σχέση με τις προηγούμενες χρονιές, περίπου 35% κάτω από τον μέσο όρο των τελευταίων 5 ετών.
Στην, όλη, δε εξίσωση έχει μπει και η αλλαγή του μοντέλου της “οριακής τιμολόγησης”, με βάση όσα έχει αναφέρει η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντε Λάινεν, κάτι που ουσιαστικά παραπέμπει σε αποσύνδεση των τιμών του ηλεκτρισμού από τις τιμές του φυσικού. Η Πρόεδρος Ursula von der Leyen έχει δεσμευτεί να αξιολογήσει εάν το τρέχον σύστημα καθορισμού τιμών της ΕΕ πρέπει να αναθεωρηθεί και η Επιτροπή καταρτίζει επιλογές για να προσπαθήσει να περιορίσει τις τιμές ενέργειας«Όλες οι επιλογές βρίσκονται στο τραπέζι», ανέφερε χαρακτηριστικά η Πίνιο, όταν ρωτήθηκε αν η Επιτροπή εξετάζει αλλαγές στο μοντέλο τιμολόγησης της ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς φορείς από τη βιομηχανία προειδοποιούν ότι απαιτούνται μέτρα για πιο ανταγωνιστικά ενεργειακά κόστη, μια και την ίδια ώρα εταιρείες από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα απολαμβάνουν χαμηλότερες τιμές. Ουσιαστικά οι η άνοδος τελευταία, στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου λόγω της σύγκρουσης στο Ιράν, έχουν αυξήσει την πίεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρέμβει.
Αντιδράσεις
Στο μεταξύ, μετά τη Eurelectric, με βάση το Reuters, και οι κυβερνήσεις επτά χωρών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των Κάτω Χωρών και της Σουηδίας, προειδοποίησαν την Πέμπτη την Κομισιόν να μην παρέμβει στο σύστημα που καθορίζει τις τιμές ενέργειας της Ευρώπης, καθώς οι αξιωματούχοι στις Βρυξέλλες προσπαθούν να βρουν τρόπους να μειώσουν τους λογαριασμούς. Ωστόσο, οι αναλυτές και οι αξιωματούχοι λένε ότι δεν υπάρχει γρήγορη λύση.
Σε επιστολή οι “7” προς τον Επίτροπο Ενέργειας Dan Jorgensen, την οποία είδε το Reuters, επτά κυβερνήσεις της ΕΕ προειδοποίησαν ότι η αλλαγή του συστήματος που στηρίζει την αγορά ενέργειας της Ευρώπης θα οδηγήσει σε έναν λιγότερο αποτελεσματικό μηχανισμό και τελικά θα αυξήσει τους λογαριασμούς.
«Η παρέμβαση στον σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και η αλλαγή των μηχανισμών διαμόρφωσης των τιμών θα αυξήσει επίσης την αβεβαιότητα της αγοράς και των κανονισμών, κάτι που είναι επιβλαβές για τις επενδύσεις και την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα», αναφέρει η επιστολή.
Με ημερομηνία 5 Μαρτίου, η επιστολή υπογράφηκε επίσης από τους υπουργούς ενέργειας της Δανίας, της Φινλανδίας, της Λετονίας, του Λουξεμβούργου και της Πορτογαλίας.
Το φυσικό αέριο ορίζει τις τιμές ενέργειας
Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε ο τελευταίος σταθμός παραγωγής ενέργειας που χρειάζεται για να καλύψει τη συνολική ζήτηση να καθορίζει την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας. Συχνά, αυτός είναι ένας σταθμός παραγωγής φυσικού αερίου - επομένως οι αιχμές των τιμών του φυσικού αερίου μπορούν να εκτοξεύσουν τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, ακόμη και όταν μεγάλο μέρος της ενέργειας παράγεται από φθηνότερες ανανεώσιμες πηγές.
Οι επτά χώρες δήλωσαν ότι «η εξάρτηση της ΕΕ από το ακριβό, εισαγόμενο φυσικό αέριο» είναι η βασική αιτία των υψηλών τιμών και όχι ο σχεδιασμός της αγοράς ενέργειας.
Οι υπογράφοντες προέτρεψαν τις Βρυξέλλες να επεκτείνουν ταχύτερα τις φθηνότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ώστε να περιορίσουν τον ρόλο του φυσικού αερίου στον καθορισμό των τιμών στο ενεργειακό μείγμα, και να αυξήσουν τα μέτρα που ενθαρρύνουν τους καταναλωτές να χρησιμοποιούν ενέργεια όταν οι τιμές είναι χαμηλές.
Η επιστολή πυροδοτεί μια σύγκρουση με κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένης της Ιταλίας, η οποία έχει ανακοινώσει εθνικά σχέδια για την αφαίρεση του κόστους άνθρακα από τους λογαριασμούς των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο - μια παρέμβαση που θα ανατρέψει το σύστημα καθορισμού των τιμών.
Οι υπογράφουσες χώρες είναι σε μεγάλο βαθμό πλουσιότερα μέλη της ΕΕ, και περιλαμβάνουν τη Σουηδία και τη Φινλανδία, οι οποίες έχουν τις χαμηλότερες τιμές ενέργειας στην ΕΕ.
Και οι δύο παράγουν περισσότερο από το 90% της ηλεκτρικής τους ενέργειας από πηγές χαμηλών εκπομπών άνθρακα - μια έντονη διαφορά από άλλες, συμπεριλαμβανομένης της Πολωνίας, η οποία προμηθεύεται το μεγαλύτερο μέρος της ηλεκτρικής της ενέργειας από άνθρακα που εκπέμπει CO2.
Τελική ευθεία για μέτρα στη βιομηχανία
Στο φόντο αυτό και με βάση όσα ανέφερε ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης την περασμένη Τετάρτη είναι θέμα ημερών οι ανακοινώσεις της κυβέρνησης για το ενεργειακό κόστος της βιομηχανίας, με σκοπό την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς της. Σημείωσε ότι οι διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το θέμα είναι μακρές, καθώς η Επιτροπή έχει τους δικούς της ρυθμούς.
Πάντως, παράγοντες της βιομηχανίας κρατούν ‘μικρό καλάθι” και αναμένουν να δουν εάν τα μέτρα θα περιοριστούν σε έμμεσες δράσεις, όπως π.χ. ενισχύσεις για επενδύσεις κτλ και όχι σε άμεσες παρεμβάσεις για επιδότηση ή μείωση του ενεργειακού κόστους, κάτι που έχει αυτόματη αποτύπωση στο κόστος παραγωγής και στην ανταγωνιστικότητα της ελληνικής βιομηχανίας.
Στο “πακέτο”, πάντως, κεντρικό θέμα είναι η αναθεώρηση του μηχανισμού υπολογισμού των εκπομπών CO₂ στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα και άρα της αντιστάθμισης για το κόστος των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες. Αυτό θα σημάνει αύξηση, έστω και σε έναν βαθμό, των ποσών που δίνονται για τα δικαιώματα CO₂. Με βάση πληροφορίες, γίνεται, λόγος για αύξηση της ετήσιας ενίσχυσης από περίπου 250 εκατ. ευρώ στα 270 έως 280 εκατ. ευρώ. Δηλαδή προβλέπεται μια επιπλέον στήριξη της τάξης των 25 έως 30 εκατ. ευρώ τον χρόνο.Το ζήτημα είναι όμως τι θα γίνει για τις άλλες βιομηχανικές μονάδες, που δεν εντάσσονται στον εν λόγω μηχανισμό.
