Στο Eurogroup της Δευτέρας αναμένεται να τεθεί ως βασικό θέμα το θέμα της θωράκισης της οικονομίας της ζώνης του ευρώ έναντι της κρίσης στη Μέση Ανατολή, που απειλεί ασφάλεια εφοδιασμού, ειδικά στο LNG και βέβαια τις τιμές, την ώρα που ο πληθωριστικός “πονοκέφαλος” επιστρέφει πάνω από την Ευρώπη, με αιχμή την εκτίναξη του ενεργειακού κόστους.
Ούτως ή άλλως ήταν ενταγμένο στα θέματα προς συζήτηση, ωστόσο, πλέον μπαίνει στην “πρώτη γραμμή” της ατζέντας με τις προπαρασκευαστικές διαβουλεύσεις στο Euroworking Group να είναι εντατικές.
Στο μεταξύ, χθες, ο Κυριάκος Πιερρακάκης μιλώντας στο Λουξεμβούργο, στο «EIB Group Forum 2026: A strong Europe in a changing world» τόνισε ότι απαιτείται άμεση δράση, εν όψει της κρίσης. «Η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας έχει τελειώσει. Η ευρωπαϊκή κυριαρχία είναι προϋπόθεση για την οικονομική επιβίωση και τη θεσμική ισχύ» τόνισε. Όπως είπε «η Μέση Ανατολή βρίσκεται στον πυρήνα των παγκόσμιων ενεργειακών ροών και των κρίσιμων εμπορικών διαδρόμων. Όταν η αστάθεια πλήττει αυτό το κέντρο, οι συνέπειες είναι άμεσες και μετρήσιμες. Οι τιμές της ενέργειας αυξάνονται. Το κόστος μεταφορών και ασφάλισης ανεβαίνει. Η πλήρης κλίμακα των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια αυτής της κρίσης. Από αυτήν θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό το πραγματικό αποτύπωμα στις ναυτιλιακές ροές, στις εφοδιαστικές αλυσίδες και στην εμπιστοσύνη των επενδυτών. Όσο περισσότερο διαρκεί η αβεβαιότητα, τόσο ευρύτερο θα είναι το οικονομικό αποτύπωμα της κρίσης» σημείωσε
Να σημειωθεί ότι το Eurogroup θα πρέπει να ετοιμάζει το Euro Summit της 19ης Μαρτίου, όπου μεταξύ άλλων συζητούνται και τα θέματα ανταγωνιστικότητας κι όπου αναμένεται να εξεταστεί μια “παλέτα” μέτρων για να “φρενάρουν” πιθανές μεγάλες ανατιμήσεις στα καύσιμα και το ηλεκτρικό ρεύμα.
Εν αναμονή των εξελίξεων
Πάντως, κριτήριο για τις αποφάσεις είναι η διάρκεια της κρίσης. Με βάση αρμόδιες πηγές “η κατάσταση είναι αβέβαιη” και πως το “κλειδί” δεν είναι άλλο από το πόσο θα κρατήσει το κλείσιμο των στενών του Ορμούζ. “Αν μπούμε έτσι και στον Απρίλιο, τότε τα πράγματα θα δυσκολέψουν”, τονίζουν χαρακτηριστικά, την ώρα που οι αρμόδιες υπηρεσίες “μετράνε” λεπτό- λεπτό τις επιπτώσεις της κρίσης, που ήδη διανύει το έκτο 24ωρο, χωρίς να διαφαίνονται σημάδια αποκλιμάκωσης.
Παρατηρούν, ωστόσο, ότι παρά την κρίση, η έως τώρα αντίδραση των αγορών, αναφορικά με το πετρέλαιο, είναι μάλλον ήπια και η άνοδος του στα επίπεδα των 80 δολαρίων μοιάζει διαχειρίσιμη επί του παρόντος. Προφανές είναι ότι αν επιβεβαιωθούν τα σενάρια για παρατεταμένο κλείσιμο του Ορμούζ, ο ορίζοντας τιμών στα 100 δολάρια αλλάξει τα δεδομένα και γι αυτό αναμένουν να δουν τι θα πράξουν και οι ΗΠΑ σε σχέση με τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Σε σχέση με το φυσικό αέριο, που επηρεάζει τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος, τα πράγματα είναι πιο πιεστικά. Κι εκεί έχει καταγραφεί μεταβλητότητα. Χθες, ο δείκτης TTF από τα 61 ευρώ “βούτηξε” ως τα 48 ευρώ για να βρεθεί τώρα πάνω από τα 49 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα. Σε σχέση με μια εβδομάδα πριν, η τιμή του φυσικού αερίου είναι αυξημένη κατά περίπου 60% ενώ σε μηνιαία βάση είναι στο 47,5%. Σε σχέση με έναν χρόνο πριν η αύξηση είναι στο 76,70% ενώ σε ετήσια βάση η άνοδος είναι στο 21,39%.
Παράλληλα, η χονδρική τιμή του ρεύματος στο Χρηματιστήριο Ενέργειας κινείται γύρω στα 105 ευρώ, επίπεδο χαμηλότερο από τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης. Αν παραμείνει σε αυτά τα επίπεδα, πιθανότατα θα έχουμε λελογισμένες αυξήσεις στα τιμολόγια του επόμενου μήνα, εκτός αν τα αυξημένα κόστη απορροφηθούν από τους παρόχους με εκπτώσεις. Όπως σημειώνουν αρμόδιες πηγές, το καλό είναι ότι η κατανάλωση ρεύματος είναι μικρότερη λόγω καιρικών συνθηκών, ενώ ως “μαξιλάρι” λειτουργεί η μεγάλη συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα των ημερών.
Ο Πρωθυπουργός
Χθες, μάλιστα, η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή ανακοίνωσε, ότι, “συνεχίζει για πέμπτη συνεχόμενη ημέρα τους εντατικούς ελέγχους στην αγορά καυσίμων, παρακολουθώντας σε πραγματικό χρόνο – από το μεσημέρι του Σαββάτου – την εξέλιξη των τιμών στη βενζίνη και το πετρέλαιο. Συνολικά, από το Σάββατο μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί περισσότεροι από 700 έλεγχοι, ενώ παράλληλα παρακολουθούνται οι τιμές σε όλα τα πρατήρια της χώρας μέσω της πλατφόρμας FuelPrices.gr. Σε όσες περιπτώσεις διαπιστώθηκαν παραβάσεις επιβλήθηκαν τα προβλεπόμενα πρόστιμα.
Κατά τη διάρκεια των ελέγχων έχουν εντοπιστεί αποκλίσεις στις τιμές σε ορισμένα νησιά και απομακρυσμένες περιοχές της χώρας, ιδίως σε σημεία όπου ο ανταγωνισμός είναι περιορισμένος.”
Η αγορά και οι προβλέψεις
Στο μεταξύ, όπως αναφέρει ο πρόεδρος του ΣΕΕΠΕ και πρόεδρος της ΕΛΙΝΟΙΛ, Γιάννης Αληγιζάκης, σε αρθρογραφία του με αιχμή τη γεωπολιτική κρίση. "Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, οι αγορές αντέδρασαν, τουλάχιστον στην πρώτη φάση, με σχετική ψυχραιμία.
Diesel: Η πραγματική εστία πίεσης
Η κρίσιμη διαφοροποίηση εντοπίζεται στα επιμέρους προϊόντα. Στις βενζίνες, η άνοδος είναι συγκρατημένη και διαχειρίσιμη. Στο diesel, αντίθετα, οι αυξήσεις είναι σαφώς εντονότερες. Σύμφωνα με τα στοιχεία Platts: Οι βενζίνες κινούνται περίπου στο +40 δολ./τόνο. Το diesel έχει εκτιναχθεί στα +130 δολ./τόνο. Οι αυξήσεις στο diesel είναι σχεδόν τριπλάσιες, και η τάση παραμένει ανοδική.
Ο λόγος είναι γεωοικονομικός. Ο Περσικός Κόλπος τροφοδοτεί κυρίως την Ασία – και ειδικότερα την Κίνα – με diesel. Η Κίνα κάλυπτε περίπου το 85% των αναγκών της σε ιρανικό diesel. Η διακοπή αυτής της ροής δημιουργεί άμεσο κενό προσφοράς.Η αναζήτηση εναλλακτικών προμηθευτών από την Κίνα μετατοπίζει τη ζήτηση σε αγορές που τροφοδοτούν και την Ευρώπη, εντείνοντας τον ανταγωνισμό. Παράλληλα, η Ρωσία – δυνητικός εναλλακτικός προμηθευτής – αντιμετωπίζει προβλήματα στην παραγωγή και στις εξαγωγές diesel λόγω πρόσφατων επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές.Το αποτέλεσμα: οι αγορές "τιμολογούν" το diesel ως το καύσιμο που θα δεχθεί τη μεγαλύτερη πίεση" αναφέρει ο κ. Αληγιζάκης εστιάζοντας και στο LNG.
LNG και Ορμούζ: Το ρίσκο της κλιμάκωσης
"Ακόμη πιο ευαίσθητο είναι το LNG. Σε περίπτωση πλήρους διακοπής διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ, οι εναλλακτικές είναι περιορισμένες. Σε αντίθεση με το αργό, όπου υπάρχουν κάποιες εναλλακτικές ροές, στο LNG οι δυνατότητες υποκατάστασης είναι πολύ μικρότερες. Τυπικά τα Στενά δεν έχουν κλείσει. Στην πράξη, όμως, σημαντικός αριθμός πλοίων αποφεύγει τη διέλευση, παραμένει αγκυροβολημένος ή αναζητεί εναλλακτικές διαδρομές.
Οι διαθέσιμες εναλλακτικές ποσότητες – κυρίως από Σαουδική Αραβία και Κατάρ – καλύπτουν μόλις περίπου το 20% των ροών που διέρχονται από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα."
Για τον κ. Αληγιζάκη, δύο παράγοντες θα καθορίσουν την πορεία των τιμών: "Η διάρκεια της κρίσης. Η πιθανότητα κλιμάκωσης" Το δεύτερο, όπως σημειώνει, "είναι και το πλέον ανησυχητικό σενάριο."
Η ιδιαιτερότητα των φόρων της ελληνικής αγοράς
"Στην Ελλάδα", όπως αναφέρει, "η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Η υψηλή φορολογία λειτουργεί ως "μαξιλάρι" μεταβλητότητας. Περίπου το 65% της τελικής τιμής καυσίμων αποτελείται από φόρους και σταθερές επιβαρύνσεις. Συνεπώς, οι διεθνείς διακυμάνσεις επηρεάζουν άμεσα μόνο το 35% της τελικής τιμής. Αυτό σημαίνει ότι τόσο οι αυξήσεις όσο και οι μειώσεις μεταφέρονται μερικώς στον καταναλωτή. Με βάση τις έως τώρα ενδείξεις:
Στις βενζίνες, οι αυξήσεις αναμένονται περιορισμένες (περίπου 3,5–4 λεπτά/λίτρο).Στο diesel, οι πιέσεις ενδέχεται να είναι αισθητά μεγαλύτερες, εφόσον διατηρηθούν τα τρέχοντα επίπεδα Platts. Μέχρι στιγμής πάντως η ελληνική αγορά εμφανίζει αυξημένη ζήτηση, αλλά όχι φαινόμενα πανικού. Καταγράφεται σημαντική αύξηση παραγγελιών πετρελαίου θέρμανσης από νοικοκυριά, καθώς σε μεγάλες ποσότητες ακόμη και μικρές αυξήσεις τιμής κάνουν διαφορά αλλά και αυξημένη ζήτηση diesel από αγρότες, που επανέρχονται σε αγροτικές εργασίες. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ουρές ή ελλείψεις
Σε επίπεδο τροφοδοσίας, δεν διαπιστώνεται πρόβλημα επάρκειας. Τα ελληνικά διυλιστήρια, και ιδίως ο όμιλος Helleniq Energy, διαθέτουν διαφοροποιημένες πηγές προμήθειας, συμπεριλαμβανομένων χωρών εκτός Κόλπου, ενώ μέρος των ροών από Σαουδική Αραβία πραγματοποιείται εκτός της ζώνης υψηλού ρίσκου.
Συνεπώς, σε αυτή τη φάση δεν τίθεται ζήτημα διαθεσιμότητας ή ομαλής τροφοδοσίας της ελληνικής αγοράς. το πραγματικό ερώτημα παραμένει ανοιχτό: Θα πρόκειται για μια βραχυπρόθεσμη αναταραχή ή για μια κρίση με διάρκεια και κλιμάκωση; Από την απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα κριθεί αν η σημερινή "σοβαρότερη κρίση των τελευταίων ετών" θα μείνει ως μια έντονη παρένθεση ή θα εξελιχθεί σε νέο καθεστώς υψηλού ενεργειακού ρίσκου."
Τα μέτρα
Σε σχέση με επιπλέον μέτρα, πέρα από τους ελέγχους, συνεχής θα είναι, επίσης, η εποπτεία και ο έλεγχος αποθεμάτων, όχι μόνο ενεργειακών προϊόντων αλλά και αγαθών πρώτης ανάγκης. Υπενθυμίζεται ότι κατά την πληθωριστική κρίση, η εφοδιαστική αλυσίδα είχε την υποχρέωση καταγραφής κι ενημέρωσης για βασικά είδη διατροφής, κυρίως αγροτικά προϊόντα. Ως ύστατο μέτρο χαρακτηρίζεται η επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους.
Ως προς τα μέτρα στήριξης, οι παρεμβάσεις τύπου “pass” εκτιμάται ότι θα ενεργοποιηθούν, μόνο, εφόσον διαπιστωθεί ότι ανοίγει ένας νέος κύκλος ανατιμήσεων, από τη χονδρική ως τη λιανική, που μπορεί να πλήξει τα εισοδήματα κυρίως των ασθενέστερων νοικοκυριών.
