Μέσα στο σύντομο καλοκαίρι του 2025, πέρα από τον Αρκτικό Κύκλο, ένα εντυπωσιακό εγχείρημα μηχανικής και αστικού σχεδιασμού εξελίσσεται στη βόρεια Σουηδία. Η μεταλλευτική εταιρεία LKAB μετέφερε σε απόσταση σχεδόν τριών χιλιομέτρων έναν ξύλινο ναό ηλικίας 113 ετών, ολόκληρο και ανέπαφο — μια επιχείρηση που προσέλκυσε το διεθνές ενδιαφέρον.
Η μετακίνηση της εκκλησίας του Κιρούνα δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός. Αντιθέτως, είναι μέρος ενός μακρόπνοου σχεδίου που προβλέπει τη μετεγκατάσταση ολόκληρης της πόλης του Κιρούνα, προκειμένου να καταστεί δυνατή η επέκταση της εξόρυξης σιδηρομεταλλεύματος και η αξιοποίηση σημαντικών κοιτασμάτων σπάνιων γαιών που έχουν εντοπιστεί στην περιοχή.
Η πόλη, η οποία δημιουργήθηκε και αναπτύχθηκε χάρη στη μεταλλευτική δραστηριότητα, αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια προβλήματα καθίζησης του εδάφους λόγω της εντατικής εξόρυξης. Ήδη από το παρελθόν, η LKAB είχε ανακοινώσει ότι η συνέχιση των εργασιών καθιστά αναγκαία τη μεταφορά του οικιστικού ιστού σε νέα τοποθεσία.
Το έργο χαρακτηρίζεται ως το πιο φιλόδοξο πρόγραμμα αστικού μετασχηματισμού παγκοσμίως και αναμένεται να διαρκέσει πάνω από δέκα χρόνια. Οι κάτοικοι καλούνται να επιλέξουν ανάμεσα σε χρηματική αποζημίωση ή την παραχώρηση νέας κατοικίας, με τη συντριπτική πλειονότητα —περίπου το 90%— να επιλέγει τη δεύτερη λύση.
Παρά τη συναισθηματική φόρτιση που συνεπάγεται η εγκατάλειψη των παλιών σπιτιών, η εξάρτηση της πόλης από τη μεταλλευτική βιομηχανία είναι καθολικά αναγνωρισμένη. Όπως επισημαίνουν οι τοπικές αρχές, το Κιρούνα «είναι χτισμένο πάνω στα ορυκτά του» και η οικονομική του επιβίωση συνδέεται άρρηκτα με τη συνέχιση της εξόρυξης.
Η LKAB δραστηριοποιείται στο Κιρούνα από τις αρχές του 20ού αιώνα και διαχειρίζεται το μεγαλύτερο υπόγειο ορυχείο σιδηρομεταλλεύματος στον κόσμο, το Kiirunavaara. Παράλληλα, η εταιρεία αναπτύσσει το κοίτασμα Per Geijer, το οποίο περιέχει όχι μόνο σιδηρομετάλλευμα αλλά και μεγάλες ποσότητες σπάνιων γαιών — κρίσιμων πρώτων υλών για την πράσινη μετάβαση και την παραγωγή ηλεκτρικών οχημάτων.
Σύμφωνα με την LKAB, τα αποθέματα σπάνιων γαιών στην περιοχή υπερβαίνουν το ένα εκατομμύριο τόνους οξειδίων, γεγονός που καθιστά το Κιρούνα τη σημαντικότερη γνωστή πηγή σπάνιων γαιών στην Ευρώπη. Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από την Κίνα.
Αναλυτές του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας προειδοποιούν ότι η υψηλή συγκέντρωση της παραγωγής σπάνιων γαιών —ιδίως στην εξόρυξη, τη διύλιση και την κατασκευή μαγνητών— καθιστά κρίσιμους τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας ευάλωτους σε γεωπολιτικές και εμπορικές διαταραχές.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η μετακίνηση του Κιρούνα δεν είναι απλώς μια τοπική υπόθεση, αλλά ένα σύμβολο της νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής για τις πρώτες ύλες — όπου η ενεργειακή μετάβαση, η βιομηχανική ασφάλεια και η ζωή των ανθρώπων διασταυρώνονται με τρόπο πρωτοφανή.
Πηγή: oilprice
