Η Βόρεια Μακεδονία στρέφεται ξανά προς το αντιμόνιο, καθώς το συγκεκριμένο ορυκτό αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία σε έναν κόσμο όπου οι αλυσίδες εφοδιασμού κρίσιμων πρώτων υλών παραμένουν συγκεντρωμένες σε λίγες χώρες.
Η χώρα διαθέτει αρκετές γνωστές περιοχές με κοιτάσματα αντιμονίου, μεταξύ των οποίων το Αλσάρ, το Λόγιανε και το Κρστοβ Ντολ. Το άμεσο ενδιαφέρον επικεντρώνεται στο Κρστοβ Ντολ, κοντά στην πόλη Κρίβα Παλάνκα, στο ανατολικό τμήμα της χώρας, όπου βρίσκονται σε εξέλιξη σχέδια για την επαναλειτουργία του ιστορικού ορυχείου και τη διενέργεια νέων γεωλογικών ερευνών, σύμφωνα με δημοσιεύματα τοπικών μέσων ενημέρωσης.
Το έργο έχει προσελκύσει και το ενδιαφέρον των ΗΠΑ. Η αμερικανική International Development Finance Corporation (DFC) ανακοίνωσε τον Απρίλιο του 2026 ότι κατέληξε σε συμφωνία με την Pela Global για τη στήριξη της ανάπτυξης του ορυχείου και της μονάδας επεξεργασίας. Η συμφωνία προβλέπει χρηματοδότηση έως 5 εκατ. δολάρια για την ανάπτυξη του έργου.
Το αντιμόνιο είναι ένα μεταλλοειδές που χρησιμοποιείται σε μπαταρίες, κράματα, γυαλί, κεραμικά, πλαστικά, προϊόντα από καουτσούκ, συστήματα πέδησης και επιβραδυντικά φλόγας. Το αντιμόνιο υψηλής καθαρότητας βρίσκει εφαρμογές και στην τεχνολογία ημιαγωγών, μεταξύ άλλων σε ανιχνευτές υπέρυθρης ακτινοβολίας.
Η στρατηγική σημασία του συνδέεται εν μέρει και με την αμυντική βιομηχανία, καθώς χρησιμοποιείται σε ορισμένα κράματα, πυρομαχικά, μπαταρίες, καλωδιακά συστήματα και εξειδικευμένα υλικά. Η DFC έχει χαρακτηρίσει το έργο του Κρστοβ Ντολ μέρος της ευρύτερης προσπάθειας διαφοροποίησης των εφοδιαστικών αλυσίδων κρίσιμων ορυκτών που χρησιμοποιούνται από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους.
Η εξάρτηση από Κίνα και Ρωσία
Το μεγαλύτερο ζήτημα, ωστόσο, είναι η υψηλή συγκέντρωση της παγκόσμιας προσφοράς. Σύμφωνα με την έκδοση Mineral Commodity Summaries 2026 της Γεωλογικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ (USGS), η παγκόσμια παραγωγή αντιμονίου από ορυχεία εκτιμάται ότι ανήλθε το 2025 σε περίπου 110.000 μετρικούς τόνους.
Η Κίνα παρήγαγε περίπου 40.000 τόνους και η Ρωσία περίπου 32.000 τόνους. Οι δύο χώρες αντιπροσώπευαν επομένως σχεδόν τα δύο τρίτα της παγκόσμιας παραγωγής. Η USGS εκτιμά επίσης ότι τα αποθέματα ανέρχονται σε περίπου 830.000 τόνους στην Κίνα και σε 350.000 τόνους στη Ρωσία.
Αυτό εξηγεί γιατί ακόμη και σχετικά μικρές νέες πηγές αντιμονίου μπορούν να προσελκύσουν έντονο γεωπολιτικό ενδιαφέρον.
Σύμφωνα με στοιχεία που έχει δημοσιοποιήσει η Pela Global, ιστορικοί υπολογισμοί του 1984 είχαν εντοπίσει περίπου 135.159 τόνους μεταλλεύματος των κατηγοριών B+C1, που περιείχαν περίπου 6.099 τόνους αντιμονίου. Στις ποσότητες αυτές προστίθενται και επιπλέον πόροι των κατηγοριών C2 και D1.
Συνολικά, τα ιστορικά στοιχεία παραπέμπουν σε περίπου 21.300 τόνους περιεχόμενου αντιμονίου.
Η ποσότητα αυτή είναι σημαντική για τα δεδομένα της Βόρειας Μακεδονίας, παραμένει όμως μικρή σε σύγκριση με τα συνολικά αποθέματα που καταγράφονται στην Κίνα και τη Ρωσία.
Το σημαντικότερο είναι ότι οι συγκεκριμένοι υπολογισμοί πραγματοποιήθηκαν με βάση το παλαιό γιουγκοσλαβικό σύστημα ταξινόμησης και δεν αποτελούν σύγχρονη εκτίμηση ορυκτών πόρων πιστοποιημένη σύμφωνα με τον διεθνή κώδικα JORC. Η Pela Global επισημαίνει ότι απαιτούνται νέες έρευνες προκειμένου να καταρτιστεί μια σύγχρονη και αξιόπιστη εκτίμηση του κοιτάσματος.
Το κρίσιμο πρόγραμμα γεωτρήσεων
Αυτό καθιστά το υφιστάμενο πρόγραμμα γεωτρήσεων σημαντικότερο από τις πολιτικές δηλώσεις σχετικά με το μέγεθος του κοιτάσματος.
Η Pela Global ανακοίνωσε τον Απρίλιο ότι η πρώτη φάση θα περιλαμβάνει περίπου 3.000 μέτρα γεωτρήσεων, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου προγράμματος επιβεβαίωσης των ιστορικών στοιχείων.
Το πλήρες πρόγραμμα προβλέπει περίπου 25.000 μέτρα διαμαντογεωτρήσεων, με στόχο την κατάρτιση μιας σύγχρονης εκτίμησης ορυκτών πόρων σύμφωνα με τον κώδικα JORC 2012.
Το Κρστοβ Ντολ δεν αποτελεί τη μοναδική γνωστή εμφάνιση αντιμονίου στη Βόρεια Μακεδονία. Η επιστημονική βιβλιογραφία έχει καταγράψει μεταλλοφορία αντιμονίου σε περιοχές όπως το Αλσάρ, το Λόγιανε και το Κρστοβ Ντολ.
Το Αλσάρ αποτελεί μια ιδιαίτερα σύνθετη περίπτωση, καθώς η μεταλλοφορία του περιλαμβάνει αντιμόνιο, αρσενικό, θάλλιο και χρυσό. Ο συγκεκριμένος συνδυασμός αναδεικνύει τόσο τη δυνητική αξία όσο και τις περιβαλλοντικές προκλήσεις που συνοδεύουν την αξιοποίηση πολυμεταλλικών κοιτασμάτων.
Ακόμη πιο ισχυρή προειδοποίηση αποτελεί το Λόγιανε. Η περιοχή βρισκόταν υπό εκμετάλλευση έως το 1979 και έχει αναγνωριστεί από επιστημονικές έρευνες ως πηγή ρύπανσης από αρσενικό και αντιμόνιο.
Τα ιστορικά μεταλλεύματα της περιοχής περιείχαν και τα δύο στοιχεία, γεγονός που καταδεικνύει την ανάγκη εφαρμογής αυστηρών περιβαλλοντικών ελέγχων σε οποιαδήποτε μελλοντική εξορυκτική δραστηριότητα.
Το στοίχημα της εγχώριας επεξεργασίας
Για τη Βόρεια Μακεδονία, η ευκαιρία μπορεί να βρίσκεται πέρα από το παραδοσιακό μοντέλο της εξόρυξης, του εμπλουτισμού και της εξαγωγής μεταλλεύματος.
Η ανάπτυξη εγχώριων δυνατοτήτων επεξεργασίας θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντική πρόσθετη αξία για την οικονομία, ενισχύοντας κλάδους όπως η μηχανική, η μεταλλουργία, τα εργαστήρια αναλύσεων, οι μεταφορές και τα logistics, η μεταποίηση και οι εξειδικευμένοι προμηθευτές της βιομηχανίας.
