Τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου της Βόρειας Μακεδονίας έχουν μειωθεί σε επίπεδο που αντιστοιχεί σε 42 ημέρες εφοδιασμού, από 52 ημέρες προηγουμένως, γεγονός που προκαλεί ανησυχίες σχετικά με την ικανότητα της χώρας να αντιμετωπίσει σοβαρές διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό, σύμφωνα με έκθεση της Κρατικής Ελεγκτικής Υπηρεσίας.
Το επίπεδο αυτό παραμένει σημαντικά χαμηλότερο από τις απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες προβλέπουν ότι τα αποθέματα πετρελαίου έκτακτης ανάγκης πρέπει να αντιστοιχούν τουλάχιστον σε 90 ημέρες μέσων καθαρών εισαγωγών ή σε 61 ημέρες μέσης εγχώριας κατανάλωσης.
Ο έλεγχος διατύπωσε ανεπιφύλακτη γνώμη για τις οικονομικές καταστάσεις του 2024 της Υπηρεσίας Υποχρεωτικών Αποθεμάτων Πετρελαίου, ωστόσο εξέδωσε γνώμη με επιφύλαξη όσον αφορά τη συμμόρφωσή της με τους νόμους και τους κανονισμούς, επικαλούμενος νομικά κενά, ανεπαρκή εποπτεία και διοικητικές αστοχίες.
Μία από τις βασικές ανησυχίες αφορά τη μεταφορά στρατηγικών αποθεμάτων καυσίμων στην κρατική εταιρεία ηλεκτροπαραγωγής ESM, κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης.
Τον Δεκέμβριο του 2024, η κυβέρνηση διέθεσε δωρεάν στην ESM 10,78 εκατ. κιλά μαζούτ, ποσότητα που αντιστοιχούσε περίπου στο ήμισυ των διαθέσιμων αποθεμάτων μαζούτ της χώρας εκείνη την περίοδο. Επιπλέον 5,39 εκατ. κιλά μεταφέρθηκαν το 2025, μετά την κήρυξη νέας κατάστασης κρίσης.
Οι ελεγκτές επισήμαναν ότι οι συγκεκριμένες μεταφορές δεν πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με το προβλεπόμενο νομικό πλαίσιο, το οποίο επιτρέπει τον προσωρινό δανεισμό στρατηγικών αποθεμάτων καυσίμων και την επιστροφή τους, και όχι την οριστική παραχώρησή τους.
Προειδοποίησαν ότι η πρακτική αυτή συνέβαλε στη μείωση των επιπέδων των αποθεμάτων και αύξησε τους κινδύνους για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.
Η έκθεση διαπίστωσε επίσης ότι το Υπουργείο Άμυνας δεν έχει επιστρέψει 600.000 κιλά μαζούτ, τα οποία είχε δανειστεί το 2017 για στρατιωτικές ανάγκες.
Η εκκρεμής αυτή υποχρέωση αποτιμάται σε περίπου 270.000 ευρώ, περιορίζοντας περαιτέρω τα διαθέσιμα στρατηγικά αποθέματα.
Οι ελεγκτές ανέδειξαν επίσης σοβαρές θεσμικές αδυναμίες, επισημαίνοντας ότι η κυβέρνηση δεν εξέδωσε τις ετήσιες αποφάσεις που προβλέπονται από τον νόμο σχετικά με το μέγεθος και τη σύνθεση των στρατηγικών αποθεμάτων για τα έτη 2022 και 2023.
Για το 2024 και το 2025, τα απαιτούμενα σχέδια αποφάσεων δεν υποβλήθηκαν καν.
Ο έλεγχος επισημαίνει επιπλέον ότι δημιουργήθηκε νέα νομική αβεβαιότητα μετά τις μεταρρυθμίσεις του 2024, με τις οποίες η αρμοδιότητα για τα στρατηγικά αποθέματα μεταφέρθηκε στο Υπουργείο Ενέργειας, Μεταλλείων και Ορυκτών Πόρων.
Σύμφωνα με τους ελεγκτές, η ασάφεια ως προς την κατανομή των αρμοδιοτήτων έχει προκαλέσει καθυστερήσεις στην υιοθέτηση επικαιροποιημένων κανονιστικών ρυθμίσεων.
Η αξία των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου της Βόρειας Μακεδονίας μειώθηκε κατά περίπου 5,8 εκατ. ευρώ το 2024, έπειτα από αναπροσαρμογές των τιμών. Ωστόσο, οι ελεγκτές σημειώνουν ότι η αρμόδια υπηρεσία δεν διαθέτει σαφή μεθοδολογία που να καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται αυτές οι αναπροσαρμογές.
Η Κρατική Ελεγκτική Υπηρεσία συνέστησε στην κυβέρνηση, στο Υπουργείο Ενέργειας και στην αρμόδια υπηρεσία να ενισχύσουν την εποπτεία των στρατηγικών αποθεμάτων, να επιλύσουν τις νομικές ασυνέπειες και να τερματίσουν την πρακτική της οριστικής μεταφοράς αποθεμάτων καυσίμων έκτακτης ανάγκης χωρίς αποζημίωση.
