Ηγέτες και διαμορφωτές πολιτικής συγκεντρώθηκαν στα Σκόπια σε συνέδριο της Πανευρωπαϊκής Ένωσης με επίκεντρο το ευρωπαϊκό μέλλον των Δυτικών Βαλκανίων, την πολιτική ενσωμάτωση και τις οικονομικές προκλήσεις που προκύπτουν από τις παγκόσμιες τάσεις.
Οι ομιλητές τόνισαν ότι η περιοχή αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αρχιτεκτονικής της Ευρώπης και όχι την περιφέρειά της, επισημαίνοντας τη στιγμή κρίσιμων αποφάσεων που αντιμετωπίζει η ήπειρος, καθώς έρχεται αντιμέτωπη με τη δημογραφική συρρίκνωση, τις μεταναστευτικές πιέσεις και την επιτακτική ανάγκη για νέες πηγές ενέργειας.
Θέτοντας στο επίκεντρο την ενέργεια, ο πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας, Χριστιάν Μίτσκοσκι, υπογράμμισε τη ιστορική ευκαιρία για την περιοχή.
«Η παγκόσμια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται να αυξηθεί δυόμισι φορές ταχύτερα από τη συνολική ζήτηση ενέργειας», δήλωσε. «Η τεχνητή νοημοσύνη, βασικός μοχλός των σύγχρονων οικονομιών, τροφοδοτείται από ηλεκτρική ενέργεια και ο κόσμος θα χρειαστεί επιπλέον 40.000 τεραβάτ εγκατεστημένης ισχύος μέσα στην επόμενη δεκαετία — ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στη σημερινή συνδυασμένη ισχύ των ΗΠΑ, του Καναδά, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ιαπωνίας».
Για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης, ανακοίνωσε την Πρωτοβουλία Διασυνδεσιμότητας Ηλεκτρικής Ενέργειας των Σκοπίων, η οποία στοχεύει να ενώσει τις έξι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων ώστε να προσελκύσουν μερίδιο από τις παγκόσμιες ενεργειακές επενδύσεις.
«Μεμονωμένα, οι χώρες μπορεί να μην είναι ελκυστικές για τους επενδυτές, αλλά από κοινού θα μπορούσαμε να εξασφαλίσουμε τουλάχιστον το 0,1% των προβλεπόμενων 40.000 τεραβάτ, δηλαδή 4 τεραβάτ νέας ισχύος. Με τις τρέχουσες τιμές ανά μεγαβάτ, αυτό θα μπορούσε να αντιστοιχεί σε περίπου 4 τρισεκατομμύρια δολάρια σε δυνητικές επενδύσεις ή περίπου 400 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως για δέκα χρόνια — σχεδόν το διπλάσιο του συνολικού ονομαστικού ΑΕΠ των έξι χωρών των Δυτικών Βαλκανίων», εξήγησε ο πολιτικός.
Τόνισε επίσης ότι η πρωτοβουλία αυτή συνιστά μια καθοριστική επιλογή για την περιοχή: είτε θα μετασχηματίσει τα κράτη και τις κοινωνίες της είτε θα παραμείνει βυθισμένη στη περιφερειακή πολιτική στασιμότητα, αφήνοντας άλλους να διαμορφώσουν το μέλλον της.
Οι επενδυτές
Στο περιθώριο πρόσφατων επενδυτικών φόρουμ και περιφερειακών πρωτοβουλιών ανάπτυξης — μεταξύ αυτών και το EU–Western Balkans Investment Forum — σειρά εταιρειών έχει εμπλακεί σε κομβικά έργα που αφορούν την ενέργεια, την τεχνολογία, τη βιομηχανία και την καινοτομία στην περιοχή.
Η ουγγρική εταιρεία τεχνολογίας και τηλεπικοινωνιών 4iG συμμετέχει στο έργο EAGLE, το οποίο στοχεύει στη δημιουργία ενός περιφερειακού ψηφιακού δικτύου υψηλής χωρητικότητας που θα συνδέει τα Δυτικά Βαλκάνια με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το project αφορά ανάπτυξη υποδομών οπτικών ινών και αναβάθμιση της διασυνδεσιμότητας δεδομένων, στοιχείο κρίσιμο για επενδύσεις σε data centers, cloud και τεχνητή νοημοσύνη.
Στον τομέα της ψηφιακής υποδομής, η εταιρεία 3CIS προωθεί την ανάπτυξη κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης στο Κόσοβο. Η επένδυση αυτή εντάσσεται στη στρατηγική δημιουργίας υπολογιστικής ισχύος στην περιοχή, με στόχο την προσέλκυση τεχνολογικών εταιρειών και την ενίσχυση της ψηφιακής οικονομίας.
Στη Βόρεια Μακεδονία, η GreenAgro αναπτύσσει βιοτεχνολογική πλατφόρμα για τον αγροδιατροφικό τομέα, με έμφαση στην καινοτομία, τη βελτίωση της παραγωγικότητας και την ενσωμάτωση βιώσιμων πρακτικών. Το εγχείρημα αποσκοπεί στην ενίσχυση της προστιθέμενης αξίας του πρωτογενούς τομέα και στην αύξηση της εξαγωγικής δυναμικής.
Στον βιομηχανικό τομέα, ο ελληνικός όμιλος Titan Cement Group υλοποιεί στην Αλβανία έργα μετατροπής αποβλήτων σε καύσιμο (waste-to-fuel) και συστήματα ανάκτησης θερμότητας, στο πλαίσιο της στρατηγικής μείωσης εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης των εγκαταστάσεών του.
Παράλληλα, η CWP Europe αναπτύσσει αιολικά και φωτοβολταϊκά έργα σε Αλβανία και Μαυροβούνιο. Η εταιρεία συγκαταλέγεται στους βασικούς developers ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην περιοχή, με έργα μεγάλης κλίμακας που ενισχύουν τη διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος.
Στη Σερβία, η ElevenEs προχωρά στην κατασκευή εργοστασίου μεγάλης κλίμακας για την παραγωγή μπαταριών λιθίου-σιδήρου-φωσφόρου (LFP), τεχνολογία που χρησιμοποιείται τόσο στην αποθήκευση ενέργειας όσο και στην ηλεκτροκίνηση. Η επένδυση εντάσσει τη χώρα στην ευρωπαϊκή αλυσίδα αξίας των μπαταριών.
Τέλος, η Swiss Rockets Serbia επενδύει στον τομέα της υγείας και της βιοτεχνολογικής έρευνας, αναπτύσσοντας projects καινοτομίας και R&D με στόχο την ενίσχυση του περιφερειακού οικοσυστήματος βιοϊατρικής τεχνολογίας.
Οι παραπάνω κινήσεις αποτυπώνουν τη διεύρυνση του επενδυτικού ενδιαφέροντος στα Δυτικά Βαλκάνια, όχι μόνο στον τομέα της ενέργειας αλλά και σε κρίσιμους τομείς όπως οι ψηφιακές υποδομές, η βιομηχανική απανθρακοποίηση, η αγροτεχνολογία και η αποθήκευση ενέργειας — στοιχεία που συνδέονται άμεσα με τη στρατηγική οικονομικής σύγκλισης της περιοχής με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
