Μενού Ροή
ηλεκτρικά αυτοκίνητα
Δεν γίνεται να ζητάμε καθαρές μεταφορές με τους παλιούς όρους
Google Logo ΠΡΟΣΘΕΣΤΕ ΤΟ ENERGYMAG.GR ΩΣ ΠΡΟΤΙΜΩΜΕΝΗ ΠΗΓΗ ΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ GOOGLE

Ποια αξία δημιουργεί η ηλεκτροκίνηση για την επιχείρηση, ποιες προϋποθέσεις χρειάζονται για να αποδώσει και ποιο σχέδιο μπορεί να τη μετατρέψει σε βιώσιμη επιλογή; Αυτά είναι τα τρία διαδοχικά ερωτήματα που φέρνουν τη συζήτηση στην πράξη. Σε προηγούμενο άρθρο μου υποστήριξα ότι η μετάβαση των οδικών μεταφορών είναι πρωτίστως συστημική: απαιτεί επιχειρήσεις, μεταφορείς και χρηματοδότες που μπορούν να συνεργαστούν.

Η συζήτηση αφορά το σύνολο των επαγγελματικών στόλων, από τα ελαφρά επαγγελματικά οχήματα (LCV) έως τα βαρέα οχήματα (HDV). Εδώ, όμως, το βάρος δίνεται στα βαρέα φορτηγά: στο πώς η μετάβαση μπορεί να γίνει επιχειρησιακά εφαρμόσιμη και οικονομικά βιώσιμη για τη μεταφορική επιχείρηση.

Τα ηλεκτρικά επαγγελματικά οχήματα έχουν ωριμάσει, αλλά η επιχειρηματική απόφαση δεν είναι ίδια για όλους. Ακόμη και στις εφαρμογές όπου το συνολικό κόστος ιδιοκτησίας (TCO) είναι ανταγωνιστικό με εκείνο των πετρελαιοκίνητων ή το προσεγγίζει, η τεχνολογία από μόνη της δεν δίνει την απάντηση. Η αφετηρία πρέπει να είναι το όφελος που μπορεί να επιτύχει ο συγκεκριμένος στόλος, με αξιόπιστη καθημερινή λειτουργία.

Η αξία: οικονομικό αποτέλεσμα και μετρήσιμη περιβαλλοντική επίδοση

Το όφελος δεν βρίσκεται στην απόκτηση ενός ηλεκτρικού επαγγελματικού οχήματος, αλλά στη δυνατότητα να εκτελείται το ίδιο μεταφορικό έργο με χαμηλότερο συνολικό κόστος. Η εξοικονόμηση στη λειτουργία μπορεί να αντισταθμίσει το υψηλότερο αρχικό κόστος, ανάλογα με την τιμή φόρτισης, τα χιλιόμετρα, τη διάρκεια χρήσης και τους όρους χρηματοδότησης. Απέναντί της, όμως, πρέπει να υπολογίζονται το όχημα, οι φορτιστές, η σύνδεση στο δίκτυο και τυχόν απώλειες παραγωγικού χρόνου ή ωφέλιμου φορτίου, με ρεαλιστική εκτίμηση της μεταπωλητικής αξίας. Η σύγκριση έχει νόημα μόνο για το ίδιο φορτίο και το ίδιο επίπεδο εξυπηρέτησης.

Υπάρχει και η εμπορική διάσταση: η περιβαλλοντική επίδοση αποκτά οικονομικό αντίκρισμα για τον μεταφορέα όταν αναγνωρίζεται σε συμβόλαια, δεσμεύσεις έργου και βιώσιμους όρους τιμολόγησης. Ένα ESG report δεν δημιουργεί από μόνο του κέρδος. Χρειάζεται, επίσης, να διακρίνουμε την κερδοφορία από τη ρευστότητα: μια επένδυση μπορεί να συμφέρει συνολικά, αλλά να πιέζει τις ταμειακές ροές στην αρχή.

Η ηλεκτροκίνηση αποκτά επιχειρηματικό νόημα όταν η εξοικονόμηση στη λειτουργία και η αξία των εμπορικών συνεργασιών υπερκαλύπτουν το πρόσθετο κόστος της μετάβασης — με χρηματοδοτική δομή που η επιχείρηση μπορεί να υποστηρίξει.

Η μείωση εκπομπών έχει αξία και για τον πελάτη

Η αξία της συνεργασίας δεν περιορίζεται στην παράδοση του φορτίου. Οι μεταφορές που ανατίθενται σε τρίτους εντάσσονται στο Scope 3 της επιχείρησης που τις αγοράζει, δηλαδή στις έμμεσες εκπομπές της αλυσίδας αξίας της. Με πραγματικά στοιχεία κατανάλωσης, ενέργειας και μεταφορικού έργου, συνεπή μεθοδολογία και σωστό επιμερισμό, ο μεταφορέας μπορεί να στηρίξει την τεκμηρίωση της περιβαλλοντικής επίδοσης στις αναφορές ESG του πελάτη. Η ηλεκτροκίνηση δεν συνεπάγεται αυτομάτως μηδενικό αποτύπωμα, καθώς συνυπολογίζονται και οι εκπομπές της ηλεκτρικής ενέργειας. Το όφελος βρίσκεται στη μείωση που μπορεί να τεκμηριωθεί και να παρακολουθηθεί στον χρόνο. Αυτή η συμβολή πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να αναγνωρίζεται και στους όρους της εμπορικής συνεργασίας.

Παράλληλα, το ETS2, με πλήρη λειτουργία από το 2028, προσθέτει την τιμολόγηση του άνθρακα στα καύσιμα των οδικών μεταφορών. Υπόχρεοι είναι οι προμηθευτές καυσίμων και όχι απευθείας οι μεταφορείς, αλλά η επίδραση στις τιμές των καυσίμων αφορά και την οικονομική λειτουργία των στόλων. Η ηλεκτροκίνηση μπορεί να περιορίσει την έκθεση στο κόστος άνθρακα των ορυκτών καυσίμων, χωρίς αυτό να ισοδυναμεί με εγγυημένη εξοικονόμηση συγκεκριμένου ποσού. Η προετοιμασία για αυτή την αλλαγή πρέπει να αποτελεί μέρος της επενδυτικής απόφασης, όχι μεταγενέστερη προσαρμογή.

Οι προϋποθέσεις: υποδομές, κεφάλαια και συνεργασίες

Για να πραγματοποιηθούν αυτά τα οφέλη, πρώτη προϋπόθεση είναι η υποδομή. Η εγκατάσταση φορτιστών δεν εξασφαλίζει αυτομάτως την απαιτούμενη ισχύ. Οι περιορισμοί του δικτύου, οι χρόνοι σύνδεσης και οι αδειοδοτήσεις μπορούν να καθυστερήσουν την υλοποίηση ενός σχεδίου. Η ACEA και η Eurelectric έχουν αναδείξει την ετοιμότητα του δικτύου ως κρίσιμη προϋπόθεση για την ηλεκτροκίνηση των βαρέων οχημάτων.

Έπειτα έρχεται το ίδιο το μεταφορικό έργο. Ένα προβλέψιμο δρομολόγιο με επιστροφή στο αμαξοστάσιο διαφέρει από μια πολυήμερη μεταφορά με μεταβαλλόμενους προορισμούς και μεγαλύτερη εξάρτηση από δημόσια φόρτιση. Παράλληλα, μια μεγαλύτερη μπαταρία προσφέρει αυτονομία, αλλά αυξάνει κόστος και βάρος, επηρεάζοντας το ωφέλιμο φορτίο. Αυτοί οι συμβιβασμοί μεταξύ αυτονομίας, φόρτισης και μεταφορικής ικανότητας απαιτούν αξιολόγηση ανά χρήση, όχι γενικές απαντήσεις.

Οι τεχνικές επιλογές πρέπει να εντάσσονται σε μια συνολική οικονομική αξιολόγηση. Δεν αρκεί μια ελκυστική εκτίμηση κόστους ανά χιλιόμετρο. Χρειάζεται να εξεταστούν μαζί η χρηματοδότηση του οχήματος και της υποδομής, η τιμή της ενέργειας, η συντήρηση, η διαθεσιμότητα και ο κίνδυνος της υπολειμματικής αξίας.

Το ζητούμενο δεν είναι αν η ηλεκτροκίνηση συμφέρει γενικά, αλλά υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να λειτουργήσει για τη συγκεκριμένη επιχείρηση.

Χρηματοδότηση με όρους μετάβασης

Η πρόσβαση σε κεφάλαια πρέπει να γίνει μέρος της λύσης, με στόχο χαμηλότοκα δάνεια και ευνοϊκότερους όρους για επιλέξιμες επενδύσεις σε οχήματα και υποδομές φόρτισης. Τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά και εγγυοδοτικά εργαλεία, όπως το InvestEU, μπορούν να στηρίξουν αυτή την προσπάθεια μέσω των συνεργαζόμενων χρηματοπιστωτικών φορέων. Συμπληρωματικά, θα άξιζε να εξεταστεί η στοχευμένη επιδότηση επιτοκίου, αντί η δημόσια στήριξη να περιορίζεται στην επιδότηση αγοράς. Δεν υπάρχει, ωστόσο, ένα ενιαίο «ευρωπαϊκό επιτόκιο» διαθέσιμο σε κάθε μεταφορέα: η πρόσβαση και οι όροι εξαρτώνται από το πρόγραμμα και την αξιολόγηση της επένδυσης.

Το κράτος πέρα από τις επιδοτήσεις

Η πολιτεία οφείλει να βοηθήσει και με κανόνες που διευκολύνουν την επένδυση. Στα βάρη των οχημάτων, χρειάζεται σαφές και λειτουργικό πλαίσιο που να αντισταθμίζει το πρόσθετο βάρος των μπαταριών, χωρίς έκπτωση στην οδική ασφάλεια και στην προστασία των υποδομών. Δεν ξεκινάμε από το μηδέν: το ευρωπαϊκό πλαίσιο βαρών και διαστάσεων προβλέπει ήδη σχετικές παρεκκλίσεις. Το ζητούμενο είναι η αποτελεσματική εφαρμογή και, όπου απαιτείται, η προσαρμογή του, ώστε να μη δημιουργείται αδικαιολόγητη απώλεια ωφέλιμου φορτίου.

Η πολιτεία χρειάζεται, επίσης, να επανεξετάσει το πλαίσιο της λειτουργικής μίσθωσης επαγγελματικών οχημάτων, ιδίως τις διαφοροποιήσεις μεταξύ φορτηγών ιδιωτικής χρήσης (ΦΙΧ) και δημόσιας χρήσης (ΦΔΧ). Ζητούμενο δεν είναι η εξίσωση διαφορετικών μεταφορικών δραστηριοτήτων, αλλά η άρση αδικαιολόγητων εμποδίων στην πρόσβαση σε σύγχρονους στόλους μέσω operating leasing, με σαφείς κανόνες για την εκμίσθωση, την αδειοδότηση και τη χρήση τους. Η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση χρειάζεται όχι μόνο χρηματοδοτικά κίνητρα, αλλά και ένα θεσμικό πλαίσιο που να επιτρέπει την εφαρμογή σύγχρονων μοντέλων ανανέωσης στόλου.

Αντίστοιχα, αξίζει να εξεταστεί η απαλλαγή από διόδια για τα βαρέα οχήματα μηδενικών εκπομπών, αξιοποιώντας τις δυνατότητες του ευρωπαϊκού πλαισίου οδικών χρεώσεων, χωρίς να συγχέουμε αυτή τη δυνατότητα με αυτόματη απαλλαγή σε κάθε χώρα. Και χρειάζονται ταχύτερες αδειοδοτήσεις σταθμών φόρτισης βαρέων οχημάτων, με σαφείς αρμοδιότητες, προβλέψιμες προθεσμίες και συντονισμό με τη σύνδεση στο ηλεκτρικό δίκτυο. Η μείωση της αβεβαιότητας πρέπει να αποτελεί εξίσου σημαντικό στόχο με τη μείωση του κόστους αγοράς.

Ο μεταφορέας ως συνεργάτης, όχι μόνο ως κόστος

Ευθύνη έχουν και οι επιχειρήσεις που ζητούν μεταφορές με στόλους μηδενικών εκπομπών. Δεν μπορούν να απαιτούν την επένδυση και ταυτόχρονα να αντιμετωπίζουν τον μεταφορέα αποκλειστικά ως προμηθευτή από τον οποίο ζητούν συνεχώς φθηνότερο δρομολόγιο. Χρειάζονται μακροχρόνια συμβόλαια, προβλεψιμότητα μεταφορικού έργου και όροι που επιτρέπουν την απόσβεση της επένδυσης, με διαφανή κατανομή κόστους και κινδύνων. Η απαίτηση για καθαρότερες μεταφορές πρέπει να συνοδεύεται από διάθεση ουσιαστικής συνεργασίας.

Μια ευκαιρία που απαιτεί υποδομές

Η νέα οικονομία γύρω από τα επαγγελματικά οχήματα εκτείνεται στις υπηρεσίες, στην ενέργεια, στη φόρτιση και στην αξιοποίηση δεδομένων. Απαιτεί, όμως, και ιδιωτικές επενδύσεις σε αμαξοστάσια και κόμβους στόλων. Για την Ελλάδα, η εμπειρία στη ναυτιλία και στην εφοδιαστική αλυσίδα, μαζί με τις ευκαιρίες στην ενέργεια, δίνει λόγους ενεργής συμμετοχής. Το ζητούμενο είναι αυτή η δυνατότητα να μετατραπεί σε εφαρμόσιμα επιχειρηματικά σχέδια.

Η μετάβαση χρειάζεται συνολικό σχέδιο, όχι αποσπασματικές λύσεις

Απαραίτητο είναι ένα ολοκληρωμένο σχέδιο μετάβασης, με ένα σημείο επαφής και σαφή ευθύνη από την αξιολόγηση και τον σχεδιασμό έως τη λειτουργία και την ανανέωση του στόλου. Σήμερα, ο υπεύθυνος του στόλου καλείται να συνδέσει απαντήσεις από κατασκευαστές, χρηματοδότες, εταιρείες ενέργειας, παρόχους φόρτισης και δίκτυα συντήρησης, καθένα με τη δική του σύμβαση, τιμολόγηση και ευθύνη. Ο πελάτης, όμως, χρειάζεται αυτές οι επιμέρους λύσεις να λειτουργούν ως σύνολο.

Μια διαφανής μηνιαία χρέωση, που θα συνδύαζε όχημα, χρηματοδότηση, ενέργεια, φόρτιση και συντήρηση, θα μπορούσε να κάνει αυτή την εικόνα πιο κατανοητή. Όχι όμως εις βάρος της διαφάνειας των επιμέρους χρεώσεων και ευθυνών. Η απλότητα για τον πελάτη πρέπει να είναι αποτέλεσμα οργάνωσης, όχι απόκρυψης της πολυπλοκότητας.

Η επιλογή του συνεργάτη είναι μέρος της επένδυσης

Ανάλογη προσοχή χρειάζεται και στην επιλογή του εκμισθωτή. Ένα χαμηλό μηνιαίο μίσθωμα ή η προσθήκη μιας ασφαλιστικής κάλυψης δεν αρκούν για να συνθέσουν την ολοκληρωμένη λύση που περιγράφουμε. Η επιχείρηση πρέπει να εξετάζει ποιες υπηρεσίες περιλαμβάνονται, ποιες εξαιρούνται, ποιος αναλαμβάνει κάθε κίνδυνο και ποιες δεσμεύσεις υποστήριξης αποτυπώνονται στη σύμβαση. Κυρίως, ο σχεδιασμός πρέπει να ξεκινά από τις διαδρομές και τις ανάγκες του στόλου — όχι από το όχημα που έχει διαθέσιμο ο πάροχος. Διαφορετικά, το χαμηλό μίσθωμα μπορεί απλώς να αφήνει κόστος και ευθύνες στον πελάτη, αντί να τα επιλύει. Αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση είναι και η αυστηρή τήρηση της ισχύουσας νομοθεσίας: η νομιμότητα της προτεινόμενης δομής μίσθωσης και χρήσης του οχήματος πρέπει να τεκμηριώνεται, όχι απλώς να διαβεβαιώνεται με πειστικές εμπορικές διατυπώσεις. Το αληθοφανές δεν υποκαθιστά το νόμιμο και τεκμηριωμένο. Η επιλογή συνεργάτη πρέπει επομένως να κρίνεται από το συνολικό αποτέλεσμα, τις συμβατικές δεσμεύσεις του και την αποδεδειγμένη συμμόρφωσή του, όχι μόνο από την τιμή.

Εξίσου σημαντική είναι η ανεξαρτησία της αξιολόγησης. Εκείνος που συντονίζει τις λύσεις δεν πρέπει να κατευθύνει την επιλογή προς συγκεκριμένο όχημα, φορτιστή ή προμηθευτή ενέργειας. Η σύγκριση με την πετρελαιοκίνηση οφείλει να υπηρετεί τις ανάγκες του στόλου, όχι τα επιμέρους συμφέροντα των παρόχων. Η πρόταση πρέπει να αποδεικνύει ότι εξυπηρετεί τον πελάτη, ακόμη και όταν υπάρχει συγκεκριμένη εμπορική συνεργασία.

Η αφετηρία πρέπει να είναι τα πραγματικά δεδομένα λειτουργίας: διαδρομές, κατανάλωση, χρήση και συντήρηση. Πάνω σε αυτά χρειάζεται να στηρίζονται το κόστος ανά χιλιόμετρο, η εκτίμηση υπολειμματικής αξίας και η τεκμηρίωση της μείωσης εκπομπών για τις αναφορές ESG και τη χρηματοδότηση. Όχι σε παραδοχές που απλώς κάνουν το αποτέλεσμα να φαίνεται ελκυστικό.

Αυτό επιτρέπει και μια σταδιακή μετάβαση, χωρίς το δίλημμα «όλα ή τίποτα». Πρώτα αποτύπωση του υφιστάμενου στόλου, έπειτα επιλογή των κατάλληλων διαδρομών και μετά ένταξη ηλεκτρικών οχημάτων σε μικτό στόλο, με τον ρυθμό που μπορεί να υποστηρίξει η επιχείρηση.

Από την αξιολόγηση στη σταδιακή εφαρμογή

Το σχέδιο αυτό δεν είναι πανάκεια. Κανένας συντονιστής δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη διαθέσιμη ισχύ, τις αναγκαίες υποδομές ή μια βιώσιμη οικονομική εξίσωση. Μπορεί, όμως, να βοηθήσει την επιχείρηση να αναγνωρίσει εγκαίρως τους περιορισμούς και να αποφασίσει τεκμηριωμένα πού, πότε και με ποιον τρόπο θα προχωρήσει. Η διαδικασία χρειάζεται σαφή ακολουθία: πρώτα μέτρηση του υφιστάμενου στόλου, έπειτα επιλογή κατάλληλων διαδρομών και συνολική αξιολόγηση οχήματος, φόρτισης, ενέργειας, χρηματοδότησης και εμπορικών δεσμεύσεων, και στη συνέχεια σταδιακή εφαρμογή.

Η ηλεκτροκίνηση δεν χρειάζεται ούτε άκριτο ενθουσιασμό ούτε οριζόντια απόρριψη. Χρειάζεται ένα σχέδιο που να μετατρέπει την περιβαλλοντική αξία σε βιώσιμο οικονομικό αποτέλεσμα και να αντέχει στη λειτουργία του πραγματικού στόλου.

Δεν μπορεί ο μεταφορέας να αναλάβει μόνος του τη μετάβαση, ούτε η αγορά να του προσφέρει τις ίδιες πρακτικές με διαφορετική ετικέτα. Καθένας πρέπει να αναλάβει συγκεκριμένη ευθύνη.

Ο Κωνσταντίνος Δ Πέττας δραστηριοποιείται στη στρατηγική στόλων και στη μετάβαση των οδικών μεταφορών, με εξειδίκευση στο operating leasing και στις ESG απαιτήσεις που διαμορφώνουν τη νέα αγορά logistics.

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS

Διαβάστε ακόμη

Άρθρα κατηγορίας