Μια νέα εθνική υποδομή ανακύκλωσης, με 8.700 σημεία επιστροφής συσκευασιών σε ολόκληρη τη χώρα έως το 2027, δρομολογείται στην Ελλάδα, εισάγοντας ένα διαφορετικό μοντέλο συλλογής και αξιοποίησης πλαστικών φιαλών και αλουμινένιων κουτιών ποτών. Το Ελληνικό Σύστημα Εγγυοδοτικής Ανακύκλωσης (Deposit Return System – DRS) περνά πλέον στη φάση της υλοποίησης, με βασικό χαρακτηριστικό την επιστροφή χρηματικής εγγύησης στους καταναλωτές για κάθε συσκευασία που παραδίδουν σε εγκεκριμένο σημείο συλλογής.
Την ανάπτυξη και λειτουργία του συστήματος αναλαμβάνει η DRS Hellas, η οποία έλαβε την έγκριση του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ), ανοίγοντας τον δρόμο για τη δημιουργία ενός οργανωμένου δικτύου επιστροφής, συλλογής, διαλογής και ανακύκλωσης συσκευασιών.
Το νέο σύστημα αφορά πλαστικές φιάλες και μεταλλικές συσκευασίες αλουμινίου ποτών μίας χρήσης, χωρητικότητας έως 3 λίτρα, και εισάγει στην ελληνική αγορά ένα μοντέλο που εφαρμόζεται ήδη σε 19 ευρωπαϊκές χώρες.
Επιστροφή εγγύησης 10 ή 15 λεπτών ανά συσκευασία
Στον πυρήνα του συστήματος βρίσκεται η χρηματική εγγύηση, η οποία θα καταβάλλεται κατά την αγορά του προϊόντος και θα επιστρέφεται στον καταναλωτή όταν παραδίδει την άδεια συσκευασία σε εγκεκριμένο σημείο.
Το ποσό της εγγύησης θα ανέρχεται σε 10 λεπτά του ευρώ για συσκευασίες χωρητικότητας έως 0,5 λίτρου και σε 15 λεπτά για συσκευασίες άνω των 0,5 και έως 3 λίτρα.
Η επιστροφή του ποσού θα γίνεται μέσω απόδειξης, η οποία θα μπορεί να εξαργυρώνεται στις αγορές του καταναλωτή. Με τον τρόπο αυτό, η ανακύκλωση αποκτά άμεσο οικονομικό κίνητρο, καθώς κάθε συσκευασία που επιστρέφεται αποκτά συγκεκριμένη χρηματική αξία.
Η φιλοσοφία του Deposit Return System βασίζεται στη δημιουργία ενός ξεχωριστού ρεύματος συλλογής, ώστε οι συγκεκριμένες συσκευασίες να μην καταλήγουν στα σύμμεικτα απορρίμματα, αλλά να οδηγούνται οργανωμένα προς ανακύκλωση και επαναξιοποίηση των πρώτων υλών.
Πανελλαδικό δίκτυο 8.700 σημείων επιστροφής
Η αποτελεσματικότητα του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την προσβασιμότητα του δικτύου συλλογής. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της DRS Hellas, έως το 2027 προβλέπεται η ανάπτυξη 8.700 σημείων επιστροφής σε όλη την Ελλάδα.
Το δίκτυο θα καλύπτει σούπερ μάρκετ, επιλεγμένα καταστήματα λιανικής, δημόσιους χώρους και περιοχές τουριστικού ενδιαφέροντος, με στόχο να εξυπηρετούνται τόσο τα μεγάλα αστικά κέντρα όσο και οι νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές.
Η παραλαβή των συσκευασιών θα πραγματοποιείται μέσω δύο διαφορετικών διαδικασιών: αυτόματων μηχανημάτων επιστροφής (Reverse Vending Machines – RVMs) και χειρωνακτικής παραλαβής από εγκεκριμένα σημεία.
Μάλιστα, κατά την έναρξη λειτουργίας του συστήματος προβλέπεται να έχει εγκατασταθεί το 65% των υποδομών σε πανελλαδικό επίπεδο, ενώ η πλήρης ανάπτυξη του δικτύου τοποθετείται εντός του 2027.
Ιδιαίτερη βαρύτητα στον σχεδιασμό έχει η γεωγραφική διασπορά της χώρας, καθώς η νησιωτικότητα και οι έντονες εποχικές διακυμάνσεις της κατανάλωσης, λόγω του τουρισμού, δημιουργούν πρόσθετες απαιτήσεις για τη συλλογή, τη μεταφορά και τη διαχείριση των συσκευασιών.
Στόχος η συλλογή του 90% των συσκευασιών από το 2029
Ένας από τους βασικούς στόχους του νέου συστήματος είναι η χωριστή συλλογή τουλάχιστον του 90% των συσκευασιών που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του από το 2029.
Πρόκειται για έναν φιλόδοξο στόχο, η επίτευξη του οποίου προϋποθέτει όχι μόνο την ανάπτυξη επαρκών υποδομών, αλλά και τη συμμετοχή των καταναλωτών σε μια νέα καθημερινή πρακτική επιστροφής των συσκευασιών.
Το ζητούμενο είναι η δημιουργία μιας ολοκληρωμένης αλυσίδας ανάκτησης, από το σημείο κατανάλωσης μέχρι τη διαλογή και την προώθηση των υλικών προς ανακύκλωση. Με αυτόν τον τρόπο, το πλαστικό και το αλουμίνιο θα συλλέγονται χωριστά, διατηρώντας την ποιότητά τους και ενισχύοντας τη δυνατότητα αξιοποίησής τους ως δευτερογενών πρώτων υλών.
Η εφαρμογή του DRS συνδέεται, επομένως, με τη μετάβαση σε ένα πιο κυκλικό παραγωγικό μοντέλο, στο οποίο οι χρησιμοποιημένες συσκευασίες δεν αντιμετωπίζονται ως απόβλητα, αλλά ως υλικά που μπορούν να επιστρέψουν στην οικονομική αλυσίδα.
Επενδύσεις στις υποδομές και συμμετοχή των επιχειρήσεων
Η ανάπτυξη του συστήματος στηρίζεται στη συμμετοχή επιχειρήσεων της αγοράς, με παραγωγούς ποτών και επιχειρήσεις λιανικής να συνεργάζονται για τη δημιουργία της νέας εθνικής υποδομής.
Σύμφωνα με την DRS Hellas, το σύστημα λειτουργεί χωρίς σκοπό διανομής κερδών από τη δραστηριότητά του, ενώ οι διαθέσιμοι πόροι επανεπενδύονται στην ανάπτυξη και λειτουργία του δικτύου. Στις σχετικές δαπάνες περιλαμβάνονται οι ψηφιακές υποδομές, η συλλογή, η μεταφορά και η διαλογή των συσκευασιών, καθώς και οι δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των καταναλωτών.
Πάντως, η ενημέρωση των πολιτών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την επιτυχία του εγχειρήματος, καθώς η αποτελεσματικότητα του συστήματος θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο η επιστροφή των συσκευασιών θα ενταχθεί στις καθημερινές αγοραστικές και καταναλωτικές συνήθειες.
Το στοίχημα της εφαρμογής στην ελληνική αγορά
Σε κάθε περίπτωση, η αδειοδότηση της DRS Hellas σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας φάσης για την οργανωμένη συλλογή συσκευασιών στην Ελλάδα. Το επόμενο διάστημα θα κριθεί στην πράξη η ταχύτητα ανάπτυξης των υποδομών, η επιχειρησιακή ετοιμότητα των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων και, κυρίως, η ευκολία με την οποία οι καταναλωτές θα μπορούν να επιστρέφουν τις συσκευασίες τους.
Στο μεταξύ, η πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της DRS Hellas, Μαρία Αναργύρου-Νίκολιτς, σε δήλωσή της χαρακτηρίζει την αδειοδότηση ορόσημο για την ανακύκλωση και την κυκλική οικονομία, επισημαίνοντας ότι οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο στη δημιουργία ενός σύγχρονου και αξιόπιστου συστήματος.
«Η αδειοδότηση του Ελληνικού Συστήματος Εγγυοδοτικής Ανακύκλωσης αποτελεί ένα ιστορικό ορόσημο για την ανακύκλωση και την κυκλική οικονομία στην Ελλάδα. Σηματοδοτεί τη μετάβαση από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση ενός εμβληματικού εθνικού έργου, που φιλοδοξεί να αλλάξει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο ανακυκλώνουμε. Οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν στην DRS Hellas ενώνουν τις δυνάμεις τους και αναλαμβάνουν έμπρακτα την ευθύνη για τη δημιουργία ενός σύγχρονου, αξιόπιστου και αποτελεσματικού Συστήματος, με διαφάνεια, ορθολογικό κόστος και εύκολη πρόσβαση για κάθε καταναλωτή. Δε δημιουργούμε απλώς ένα νέο σύστημα ανακύκλωσης. Θέτουμε τις βάσεις για μια νέα εποχή, όπου η ανακύκλωση γίνεται καθημερινή συνήθεια, η κυκλική οικονομία πράξη και η Ελλάδα διεκδικεί τη θέση της στην ευρωπαϊκή πρωτοπορία» ανέφερε η πρόεδρος.
Από την πλευρά του, ο γενικός διευθυντής της DRS Hellas, Μιχάλης Παναγιωτάκης, αναφέρεται στη μακρά προετοιμασία του εγχειρήματος, στην αξιοποίηση ευρωπαϊκής τεχνογνωσίας και στην προσαρμογή του σχεδιασμού στις ιδιαιτερότητες της ελληνικής αγοράς.
«Η σημερινή ημέρα είναι το αποτέλεσμα μακροχρόνιας και συστηματικής προετοιμασίας. Το σχέδιο που υλοποιούμε αξιοποιεί τη δοκιμασμένη ευρωπαϊκή τεχνογνωσία και την ίδια ώρα είναι προσαρμοσμένο στα δεδομένα της ελληνικής πραγματικότητας. Προηγήθηκαν ο σχεδιασμός και η κατάθεση ενός ολοκληρωμένου επιχειρησιακού σχεδίου, καθώς και κρίσιμες διαγωνιστικές διαδικασίες βάσει διεθνών προτύπων, οι οποίες διενεργήθηκαν με αυστηρά κριτήρια, πλήρη διαφάνεια και ουσιαστικές δικλίδες ασφαλείας. Με την αδειοδότηση ξεκινά η εφαρμογή του σχεδίου και η ανάπτυξη των υποδομών και των υπηρεσιών που απαιτούνται για τη λειτουργία του σε ολόκληρη τη χώρα. Στόχος μας είναι ένα DRS φιλικό για τον καταναλωτή, αξιόπιστο για την αγορά και διαφανές σε κάθε στάδιο λειτουργίας του. Η φιλοσοφία της DRS Hellas συνοψίζεται σε μια απλή αλλά θεμελιώδη αρχή: η ζωή μιας συσκευασίας δεν ολοκληρώνεται όταν χρησιμοποιηθεί. Συνεχίζεται όταν επιστρέφεται και το υλικό της γίνεται ξανά πολύτιμη πρώτη ύλη για μια νέα συσκευασία» τόνισε ο κ. Παναγιωτάκης.
Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην εγκατάσταση 8.700 σημείων επιστροφής. Αφορά τη δημιουργία μιας λειτουργικής και αποτελεσματικής αλυσίδας συλλογής και αξιοποίησης υλικών, με μετρήσιμα αποτελέσματα στην ανακύκλωση και τη διαχείριση των αποβλήτων συσκευασίας. Συνολικά, για την ελληνική αγορά, η εφαρμογή του DRS θα αποτελέσει ένα σημαντικό τεστ για τη μετάβαση από τους στόχους της κυκλικής οικονομίας στην πράξη, με τη χρηματική αξία της επιστρεφόμενης συσκευασίας να λειτουργεί ως βασικό κίνητρο για τη συμμετοχή των πολιτών.
