Μια δεύτερη ζωή για το χρησιμοποιημένο μαγειρικό λάδι επιχειρεί να εξασφαλίσει ο Δήμος Χανίων, οργανώνοντας τη συλλογή του από τα νοικοκυριά και δίνοντας στους πολίτες ανταποδοτικά οφέλη. Το τηγανέλαιο, που μπορεί να αξιοποιηθεί ως πρώτη ύλη για την παραγωγή βιοκαυσίμων, αποκτά τη δική του διαδρομή μέσα στην πόλη, μέσω εννέα ειδικών μηχανημάτων παραλαβής και μιας ψηφιακής πλατφόρμας επιβράβευσης.
Το πρόγραμμα «Επιβράβευση όσο πετάω» περιλαμβάνει 25.000 επαναχρησιμοποιούμενα πράσινα μπουκάλια χωρητικότητας ενός λίτρου, συνδέοντας τη χωριστή συλλογή του λαδιού με πίστωση για στάθμευση και δωρεάν πρόσβαση σε πολιτιστικές δραστηριότητες. Στόχος είναι μια καθημερινή οικιακή συνήθεια να τροφοδοτήσει την κυκλική οικονομία, περιορίζοντας την απόρριψη ενός αξιοποιήσιμου υλικού.
Πώς γίνεται πρώτη ύλη για καύσιμα
Το χρησιμοποιημένο μαγειρικό λάδι διατηρεί ενεργειακό περιεχόμενο και μετά το τηγάνισμα. Για να αξιοποιηθεί, χρειάζεται οργανωμένη συλλογή, έλεγχο και κατάλληλη βιομηχανική επεξεργασία.
Αρχικά απομακρύνονται υπολείμματα τροφών, νερό και άλλες προσμείξεις. Ανάλογα με την ποιότητα του υλικού και την τεχνολογία της μονάδας, ακολουθεί η απαραίτητη προεπεξεργασία, ώστε το λάδι να καταστεί κατάλληλο για την παραγωγή καυσίμου.
Μία βασική μέθοδος είναι η παραγωγή βιοντίζελ μέσω μετεστεροποίησης. Πρόκειται για χημική διαδικασία κατά την οποία το λάδι αντιδρά με αλκοόλη, συνήθως μεθανόλη, παρουσία καταλύτη. Παράγονται βιοντίζελ και γλυκερίνη ως συμπροϊόν, ενώ ακολουθούν καθαρισμός και έλεγχοι ποιότητας. Το τελικό καύσιμο μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε μείγματα με πετρέλαιο κίνησης.
Διαφορετική διαδρομή αποτελεί η επεξεργασία με υδρογόνο για την παραγωγή ανανεώσιμου ντίζελ, γνωστού ως HVO. Και σε αυτή την περίπτωση μπορούν να χρησιμοποιηθούν απόβλητα μαγειρικά έλαια, με διαφορετική τεχνολογία και διαφορετικά χαρακτηριστικά τελικού προϊόντος από το βιοντίζελ.
Η οικονομική αξία προκύπτει από τη συγκέντρωση διάσπαρτων μικρών ποσοτήτων και τη διοχέτευσή τους στην αλυσίδα παραγωγής βιοκαυσίμων. Για το πρόγραμμα των Χανίων δεν έχει προσδιοριστεί, στην ενημέρωση που παρουσιάστηκε, η τελική μονάδα αξιοποίησης ή η μέθοδος επεξεργασίας.
Εννέα σημεία συλλογής στις γειτονιές
Τα μηχανήματα έχουν τοποθετηθεί στα Δικαστήρια, στη Νέα Χώρα, στην οδό Μάρκου Μπότσαρη, στη Χαλέπα, στον Δαράτσο, στο Πιθάρι, στα Περιβόλια, στις Μουρνιές και στη Σούδα.
Οι πολίτες θα προμηθεύονται δωρεάν τα ειδικά μπουκάλια και αυτοκόλλητα με γραμμωτό κώδικα από ενημερωτικά περίπτερα του Δήμου. Η λειτουργία τους ξεκινά τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου και θα διαρκέσει δύο εβδομάδες, από τις 9.30 το πρωί έως τις 14.30, με ενημέρωση και επίδειξη χρήσης των μηχανημάτων.
Για τη συμμετοχή στην επιβράβευση απαιτείται δημιουργία λογαριασμού στην ψηφιακή πλατφόρμα και ενεργοποίηση του κωδικού. Το κρύο μαγειρικό λάδι συγκεντρώνεται στο μπουκάλι, στο οποίο επικολλάται το αυτοκόλλητο ταυτοποίησης. Κατά την παράδοση στο μηχάνημα, ο πολίτης παραλαμβάνει αυτόματα ένα καθαρό δοχείο για την επόμενη συλλογή.
Σε κάθε αποδεκτό μπουκάλι αντιστοιχούν 10 πόντοι, οι οποίοι πιστώνονται μετά τον προβλεπόμενο έλεγχο του περιεχομένου. Με τη συγκέντρωση 100 πόντων παρέχεται δυνατότητα επιλογής ανάμεσα σε πίστωση 5 ευρώ στην εφαρμογή στάθμευσης iPark, είσοδο δύο ατόμων στον κινηματογράφο του Κήπου ή στη Δημοτική Πινακοθήκη.
Το πρόγραμμα αφορά τηγανέλαια οικιακής χρήσης. Παράλληλα, σύμφωνα με την αρμόδια υπηρεσία του Δήμου, εξετάζεται η μελλοντική ανάπτυξη ευρύτερου συστήματος συλλογής που θα εξυπηρετεί και επαγγελματίες.
Η ψηφιακή διάσταση της αποκομιδής
Στο μεταξύ, η παρέμβαση συνοδεύεται από ψηφιακά εργαλεία για την οργάνωση της καθαριότητας. Μέσω της ιστοσελίδας του Δήμου παρέχονται χαρτογράφηση των κάδων, πληροφορίες για τα προγράμματα αποκομιδής και δυνατότητα υποβολής αιτημάτων.
Τα απορριμματοφόρα έχουν εξοπλιστεί με τάμπλετ, επιτρέποντας στους οδηγούς να παρακολουθούν τις διαδρομές και να καταγράφουν προβλήματα κατά την εργασία τους. Η επιδίωξη είναι διπλή, αποτελεσματικότερη λειτουργία της υπηρεσίας και μεγαλύτερη συμμετοχή των κατοίκων στη χωριστή συλλογή υλικών που μπορούν να επιστρέψουν στην παραγωγή.
