Τον κώδωνα του κινδύνου για την αντιπλημμυρική θωράκιση του λεκανοπεδίου Αττικής κρούει με συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο επίκουρος καθηγητής Γεωλογίας του ΕΚΠΑ Μιχάλης Διακάκης.
Όπως αναφέρει, η Αττική λόγω της συγκέντρωσης μεγάλου αριθμού υποδομών, περιουσιών και κοινωνικοοικονομικών δραστηριοτήτων, παρουσιάζει ιδιαίτερα υψηλή επικινδυνότητα και τρωτότητα απέναντι στα πλημμυρικά φαινόμενα.
Τα αντιπλημμυρικά έργα στο λεκανοπέδιο, αν και πολυάριθμα, αποτελούν ένα σύνολο παλαιότερων και νεότερων παρεμβάσεων, με διαφορετικές προδιαγραφές και δυνατότητες. Ορισμένα μπορούν να λειτουργούν αποτελεσματικά σε φαινόμενα χαμηλότερης έντασης, αλλά δεν επαρκούν όταν οι βροχοπτώσεις και οι παροχές υπερβαίνουν τα όρια σχεδιασμού τους, όταν μπαίνουμε στη σφαίρα των ακραίων φαινομένων τονίζει υπογραμμίζοντας την ανάγκη να ενισχυθούν οι προσπάθειες για νέα έργα, παράλληλα με τη συντήρηση και την αναβάθμιση των υφιστάμενων υποδομών.
Σύμφωνα με τον κ Διακάκη, τα γεγονότα στην Κρήτη, στη Ρόδο και στην Εύβοια υπενθυμίζουν ότι εξακολουθούμε να είμαστε ευάλωτοι. Χρειάζεται, συνεπώς, σταθερή και συστηματική συνέχεια στις παρεμβάσεις μείωσης του κινδύνου, με έμφαση στην πρόληψη, στην ετοιμότητα και στην προστασία των περισσότερο εκτεθειμένων περιοχών.
Η συνέντευξη του Μιχάλη Διακάκη επίκουρου καθηγητή Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών στο ΑΠΕ -ΜΠΕ και στον Γιώργο Ψύλλια:
Κύριε Διακάκη, πόσο θωρακισμένη είναι η Αττική από ένα νέο σοβαρό κύμα κακοκαιρίας, δεδομένων των όσων είδαμε τον Σεπτέμβριο στην Κρήτη;
Η Αττική, λόγω της συγκέντρωσης μεγάλου αριθμού υποδομών, περιουσιών και κοινωνικοοικονομικών δραστηριοτήτων, παρουσιάζει ιδιαίτερα υψηλή επικινδυνότητα και τρωτότητα απέναντι στα πλημμυρικά φαινόμενα. Το μεγάλο ποσοστό κάλυψης του φυσικού εδάφους από αδιαπέρατες επιφάνειες και ο εξαιρετικά πυκνός δομημένος ιστός περιορίζουν την απορρόφηση των υδάτων και δυσχεραίνουν την ασφαλή απορροή τους. Οι συνθήκες αυτές δημιουργούν ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο περιβάλλον σε περίπτωση έντονης βροχόπτωσης. Παρά τις σημαντικές προσπάθειες των τελευταίων ετών και την υλοποίηση αντιπλημμυρικών παρεμβάσεων, η Αττική εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλό πλημμυρικό κίνδυνο.
Τα υφιστάμενα αντιπλημμυρικά έργα στο λεκανοπέδιο είναι επαρκή και σύγχρονα ή πρέπει να υπάρξουν νέες παρεμβάσεις;
Τα αντιπλημμυρικά έργα στο λεκανοπέδιο, αν και πολυάριθμα, αποτελούν ένα σύνολο παλαιότερων και νεότερων παρεμβάσεων, με διαφορετικές προδιαγραφές και δυνατότητες. Ορισμένα μπορούν να λειτουργούν αποτελεσματικά σε φαινόμενα χαμηλότερης έντασης, αλλά δεν επαρκούν όταν οι βροχοπτώσεις και οι παροχές υπερβαίνουν τα όρια σχεδιασμού τους, όταν μπαίνουμε στη σφαίρα των ακραίων φαινομένων.
Χρειάζεται, επομένως, να ενισχυθούν οι προσπάθειες για νέα έργα, παράλληλα με τη συντήρηση και την αναβάθμιση των υφιστάμενων υποδομών. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί και στην ανάσχεση της απορροής στους ορεινούς όγκους με μικρής κλίμακας ανασχετικά φράγματα, καθώς και στην αντιδιαβρωτική προστασία των καμένων εκτάσεων. Οι επανειλημμένες πυρκαγιές καθιστούν αυτές τις παρεμβάσεις ουσιαστικό μέρος της αντιπλημμυρικής προστασίας της Αττικής, ενώ παράλληλα γνωρίζουμε ότι έχουν ενισχύσει σημαντικά τον κίνδυνο πλημμυρών.
Με δεδομένο ότι πάντα υπάρχει ο κίνδυνος ενός καιρικού φαινομένου τύπου Ντάνιελ, πιστεύετε ότι η χώρα είναι τώρα πιο θωρακισμένη και πιο έμπειρη;
Η χώρα διαθέτει πλέον μεγαλύτερη εμπειρία στη διαχείριση μεγάλων πλημμυρών, στην αποκατάσταση των ζημιών και στην αρωγή των πληγέντων. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει συστηματικές προσπάθειες βελτίωσης σε αυτούς τους τομείς. Ωστόσο, η αυξημένη εμπειρία δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος έχει περιοριστεί σε χαμηλά επίπεδα. Η ένταση και η επαναλαμβανόμενη εκδήλωση ακραίων φαινομένων μπορούν να υπερβούν τις δυνατότητες των υποδομών και των μηχανισμών αντιμετώπισης, παρά τις παρεμβάσεις που έχουν προηγηθεί.
Τα γεγονότα στην Κρήτη, στη Ρόδο και στην Εύβοια υπενθυμίζουν ότι εξακολουθούμε να είμαστε ευάλωτοι. Χρειάζεται, συνεπώς, σταθερή και συστηματική συνέχεια στις παρεμβάσεις μείωσης του κινδύνου, με έμφαση στην πρόληψη, στην ετοιμότητα και στην προστασία των περισσότερο εκτεθειμένων περιοχών.
Γιατί όσο περνούν τα χρόνια έχουμε όλο και πιο καταστροφικές πλημμύρες, ενώ παράλληλα η Ευρώπη αντιμετωπίζει και παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας;
Η επιδείνωση του πλημμυρικού κινδύνου οφείλεται σε συνδυασμό παραγόντων. Η κλιματική αλλαγή ενισχύει τις συνθήκες εκδήλωσης έντονων βροχοπτώσεων, ενώ η επέκταση των πόλεων και των ανθρώπινων δραστηριοτήτων σε πλημμυρικά πεδία αυξάνει την έκθεση σε αυτές. Έτσι, σε πολλές περιοχές, περισσότεροι άνθρωποι, περιουσίες και υποδομές βρίσκονται σήμερα σε ζώνες υψηλού κινδύνου.
Παράλληλα, οι κοινωνίες μας εξαρτώνται από ολοένα περισσότερα διασυνδεδεμένα δίκτυα και υποδομές. Μια βλάβη σε μια υποδομή μπορεί να προκαλέσει διαδοχικές δυσλειτουργίες σε άλλες, διευρύνοντας τις συνέπειες μιας πλημμύρας και αυξάνοντας κατακόρυφα το κόστος της.
Η συνύπαρξη πλημμυρών και ξηρασίας δεν αποτελεί αντίφαση. Μεγάλες περίοδοι χωρίς βροχή μπορούν να ακολουθούνται από πολύ έντονες βροχοπτώσεις σε σύντομο χρονικό διάστημα στο νέο πλαίσιο της κλιματικής κρίσης που διανύουμε. Σημασία, επομένως, δεν έχει μόνο η συνολική ποσότητα της βροχής, αλλά και η ένταση, η διάρκεια και η κατανομή της μέσα στον χρόνο.
Είναι οι υποδομές σημαντικός κρίκος της αλυσίδας του κινδύνου;
Οι κρίσιμες υποδομές αποτελούν καθοριστικό κρίκο αυτής της αλυσίδας. Η πρόσφατη έρευνά μας στο ΕΚΠΑ αναδεικνύει ότι μπορούν να λειτουργήσουν ως «ενισχυτές» των επιπτώσεων των φυσικών καταστροφών, αυξάνοντας τόσο το οικονομικό κόστος όσο και το εύρος και τη διάρκεια των συνεπειών τους. Για παράδειγμα, μια διακοπή ηλεκτροδότησης μπορεί να επηρεάσει την ύδρευση, τις τηλεπικοινωνίες ή τη λειτουργία μονάδων υγείας, ακόμη και αν οι ίδιες οι εγκαταστάσεις τους δεν έχουν πλημμυρίσει.
Στο ΕΚΠΑ αξιοποιώντας μια νέα βάση δεδομένων και ένα μοντέλο ανάλυσης των επιπτώσεων, διαπιστώνουμε ότι η λειτουργία και οι αλληλεξαρτήσεις των κρίσιμων υποδομών είναι από τους καθοριστικούς παράγοντες για το πόσο εκτεταμένες γίνονται οι συνέπειες ενός ακραίου φαινομένου. Η προστασία τους, επομένως, αφορά όχι μόνο την αποφυγή υλικών ζημιών, αλλά και τη διατήρηση βασικών υπηρεσιών για την κοινωνία.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
