Την υψηλή εξάρτηση της Ελλάδας από τη φορολόγηση της ενέργειας και των καυσίμων αναδεικνύει η Ετήσια Έκθεση Φορολογίας 2026 της Γενικής Διεύθυνσης Φορολογίας και Τελωνειακής Ένωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καταγράφοντας ότι η χώρα βρίσκεται στην πρώτη θέση μεταξύ των κρατών-μελών ως προς τη συμβολή των περιβαλλοντικών φόρων στα δημόσια έσοδα.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι περιβαλλοντικοί φόροι αντιστοιχούν στο 3,8% του ΑΕΠ, ποσοστό που αποτελεί την υψηλότερη επίδοση στην Ευρωπαϊκή Ένωση και αποδίδεται κυρίως στη βαριά φορολόγηση της ενέργειας και των καυσίμων.
Η Κομισιόν επισημαίνει, μάλιστα, ότι, αν και οι συγκεκριμένοι φόροι αποτελούν βασικό εργαλείο για την προώθηση της πράσινης μετάβασης και την επίτευξη των κλιματικών στόχων, η υπερβολική εξάρτηση από αυτούς μπορεί να επιβαρύνει δυσανάλογα νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένων ενεργειακών τιμών και υψηλού κόστους διαβίωσης.
Η διαπίστωση αυτή εντάσσεται στη συνολική αξιολόγηση της Επιτροπής για το ελληνικό φορολογικό σύστημα, το οποίο, παρά τις μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών, εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικές διαρθρωτικές αδυναμίες.
Ο ΦΠΑ και οι έμμεσοι φόροι εξακολουθούν να στηρίζουν τα δημόσια έσοδα
Παράλληλα, η έκθεση αναδεικνύει τη διαχρονική εξάρτηση των φορολογικών εσόδων από την κατανάλωση.
Η Ελλάδα κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση στο μερίδιο του ΦΠΑ στο συνολικό φορολογικό μείγμα, κατά 3,1 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2014, με αποτέλεσμα ο ΦΠΑ να αποτελεί πλέον βασική πηγή εσόδων για τον κρατικό προϋπολογισμό.
Επιπλέον, συγκαταλέγεται μαζί με την Ουγγαρία και τη Γαλλία στις τρεις μόνο χώρες της ΕΕ όπου το μερίδιο των ειδικών φόρων κατανάλωσης δεν υποχώρησε, παρά τη γενικότερη ευρωπαϊκή τάση.
Η Ελλάδα εξακολουθεί επίσης να εφαρμόζει βασικό συντελεστή ΦΠΑ 24%, έναν από τους υψηλότερους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με συνέπειες για την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, ιδιαίτερα των χαμηλότερων εισοδηματικών κατηγοριών.
Ψηφιακή πρόοδος, αλλά οι στρεβλώσεις παραμένουν
Παράλληλα, η έκθεση αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα έχει σημειώσει ουσιαστική πρόοδο στον εκσυγχρονισμό της φορολογικής διοίκησης μέσω της επέκτασης του myDATA, της αντικατάστασης του χαρτοσήμου από το ψηφιακό τέλος συναλλαγών και της ενίσχυσης των φορολογικών ελέγχων, που συνέβαλαν σημαντικά στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής.
Ωστόσο, επισημαίνει ότι το ελληνικό φορολογικό μοντέλο εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην υψηλή φορολόγηση της εργασίας, στην έμμεση φορολογία και ειδικότερα στον ΦΠΑ, στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης και στους φόρους στην ενέργεια.
Βαρύ φορολογικό φορτίο στην εργασία
Η έκθεση, επίσης, καταγράφει ότι ο έμμεσος φορολογικός συντελεστής στην εργασία διαμορφώθηκε το 2024 στο 44,8%, το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο δείκτης περιλαμβάνει τον φόρο εισοδήματος, τις ασφαλιστικές εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών, καθώς και τις λοιπές επιβαρύνσεις που συνδέονται με τη μισθωτή εργασία. Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν 45 ευρώ από κάθε 100 ευρώ συνολικού κόστους εργασίας κατευθύνονται στο Δημόσιο, έναντι μέσου όρου 37,1% στην ΕΕ.
Για έναν άγαμο εργαζόμενο με μέσο μισθό, η συνολική φορολογική επιβάρυνση διαμορφώθηκε το 2025 στο 39,3% του κόστους εργασίας, έναντι 35,1% κατά μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ.
Η Επιτροπή επισημαίνει ακόμη ότι οι πραγματικοί οριακοί φορολογικοί συντελεστές αυξάνονται αισθητά στα υψηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια, αν και σημειώνει ότι η κυβέρνηση έχει ήδη προχωρήσει σε αλλαγές στη φορολογική κλίμακα για τα συγκεκριμένα εισοδήματα.
