Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την Παρασκευή την πρότασή της για την αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS). Το νέο πλαίσιο συνδυάζει αυξημένα επενδυτικά κίνητρα για την απανθρακοποίηση με μεγαλύτερη ευελιξία για τις επιχειρήσεις, προσαρμόζοντας το σύστημα στον νέο στόχο της ΕΕ για μείωση των εκπομπών κατά 90% έως το 2040.
Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει η Επιτροπή, η παρούσα πρόταση διασφαλίζει ότι το ΣΕΔΕ της ΕΕ συμβάλλει στις οικονομικές επενδύσεις, την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητα της Ένωσης, επιτυγχάνοντας παράλληλα τον κλιματικό στόχο για το σύνολο της οικονομίας για το 2040, μέσω αλλαγών σε τέσσερις βασικές διαστάσεις. Παρέχει τις ευελιξίες και τα κίνητρα στη βιομηχανία να επιλέξει την καθαρότερη πορεία, απαλλαγμένη από τις ανθρακούχες εκπομπές και ανταγωνιστική στην Ευρώπη. Πιο συγκεκριμένα, με βάση την Κομισιόν προσφέρει:
1. Ουσιαστική ενίσχυση της στήριξης για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές με έμφαση στις επενδύσεις, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου 2026 και τη συμφωνία για καθαρή βιομηχανία:
Σύσταση της Τράπεζας Απανθρακοποίησης της Βιομηχανίας (IDB) — για την παροχή χρηματοδότησης ύψους 100 δισ. ευρώ σε έργα απανθρακοποίησης της βιομηχανίας και την επιστροφή υψηλότερου μεριδίου των εσόδων του ΣΕΔΕ της ΕΕ σε τομείς που καλύπτονται από το ΣΕΔΕ της ΕΕ. Το ETS Investment Booster θα δώσει ώθηση στην Τράπεζα, ανταμείβοντας τις εταιρείες που επενδύουν νωρίς στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές με περίπου 30 δισ. ευρώ ως φάση Ι της βιομηχανικής τράπεζας απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές.
Διατήρηση του Ταμείου Καινοτομίας ως βασικού εργαλείου για την προώθηση της καινοτομίας χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στην αγορά και την ενίσχυση της ανάπτυξης βιομηχανιών καθαρής τεχνολογίας.
Ενίσχυση των απαιτήσεων σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη δαπανούν τα έσοδα από πλειστηριασμούς στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να δαπανήσουν το 50 % των εθνικών εσόδων τους από το ΣΕΔΕ σε επενδύσεις για την απαλλαγή των τομέων του ΣΕΔΕ από τις ανθρακούχες εκπομπές.
2. Παροχή ανακούφισης στη βιομηχανία, με παράλληλη διασφάλιση μιας ισχυρής αγοράς ανθρακούχων εκπομπών της ΕΕ, ευθυγραμμισμένης με τον στόχο για το 2040:
Ευθυγράμμιση του ΣΕΔΕ της ΕΕ με τον στόχο της Ένωσης για μείωση των εκπομπών κατά -90 % έως το 2040, με προσαρμογή της πορείας μείωσης του ΣΕΔΕ της ΕΕ από το 2031. Η αλλαγή αυτή σημαίνει ότι τα δικαιώματα θα συνεχίσουν να εκχωρούνται στη δεκαετία του 2040. Επικαιροποιεί τον συντελεστή γραμμικής μείωσης (LRF) κατά 3,7 % για την περίοδο 2031-2035 και κατά 1,7 % για την περίοδο 2036-2040.
Λαμβανομένης υπόψη της χρήσης διεθνών πιστωτικών μορίων υψηλής ακεραιότητας από το 2036, όπως ορίζεται στο ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα, με τη θέσπιση μηχανισμού που θα εξετάζει το ενδεχόμενο αγοράς τέτοιων πιστωτικών μορίων για τη δημιουργία πρόσθετου χώρου εκπομπών στο ΣΕΔΕ της ΕΕ έως και 2 %, διατηρώντας παράλληλα τον στόχο του 90 %.
Η ενσωμάτωση 250 Mt μόνιμων εγχώριων απορροφήσεων άνθρακα υψηλής ποιότητας στο ΣΕΔΕ θα δημιουργήσει περισσότερο χώρο αναπνοής για τη βιομηχανία της ΕΕ (μπορούν να διατεθούν περισσότερα δικαιώματα) και θα δώσει ώθηση στην αγορά απορροφήσεων.
Το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς θα καταστεί πιο δυναμικό, με τις παραμέτρους του προσαρμοσμένες στη συρρικνούμενη αγορά μετά το 2030. Ο ρυθμός απορρόφησης των δικαιωμάτων θα μειωθεί στο 12% από το σημερινό 24%, μια αλλαγή που θα σημαίνει ότι περισσότερες άδειες μπορούν να παραμείνουν στην αγορά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Εκσυγχρονισμός της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων με την επέκταση της κατανομής βάσει δεικτών αναφοράς πέραν του 2030, με παράλληλη εξάρτηση της συνεχούς στήριξης από επενδύσεις στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές στην ΕΕ και συνέχιση της δυνατότητας στήριξης του έμμεσου κόστους ανθρακούχων εκπομπών
Θέσπιση στοχευμένων στοιχείων απλούστευσης προς όφελος της βιομηχανίας και των δημόσιων αρχών μέσω της μείωσης του διοικητικού κόστους συμμόρφωσης και της ενίσχυσης της εφαρμογής του συστήματος.
3. Συνέχιση της αλληλεγγύης της ΕΕ για τη στήριξη της μετάβασης:
Επίδειξη συνεχούς αλληλεγγύης μέσω του Ταμείου Εκσυγχρονισμού με τη χρήση χρηματοδότησης του ΣΕΔΕ για τη βελτίωση των ενεργειακών συστημάτων και τη συμβολή στην απαλλαγή της βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές σε κράτη μέλη χαμηλότερου εισοδήματος.
Η πρόταση περιλαμβάνει ισχυρές διασφαλίσεις όσον αφορά το κράτος δικαίου για την προστασία των πόρων του Ταμείου Εκσυγχρονισμού.
4. Διασφάλιση μιας προσέγγισης για το σύνολο της οικονομίας: Επιτάχυνση της απαλλαγής των τομέων της ναυτιλίας και της αεροπορίας από τις ανθρακούχες εκπομπές, ενσωμάτωση της αποτέφρωσης αστικών αποβλήτων και παροχή περαιτέρω στήριξης στα βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα:
Ειδική άμεση στήριξη στους τομείς της ναυτιλίας και της αεροπορίας για την υιοθέτηση βιώσιμων αεροπορικών και ναυτιλιακών καυσίμων, καθαρών τεχνολογιών και υδρογόνου που παράγονται στην ΕΕ
Εξασφάλιση αποτελεσματικής τιμολόγησης του άνθρακα για το δίκαιο μερίδιο εκπομπών της ΕΕ από τις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές μέσω της εφαρμογής του ΣΕΔΕ της ΕΕ σε αναχωρούσες διεθνείς πτήσεις προς προορισμούς εντός 5000 km από το κέντρο της ΕΕ και σε όλες τις εισερχόμενες και αναχωρούσες πτήσεις με επιχειρηματικά αεριωθούμενα αεροσκάφη. Η πρόταση εξακολουθεί επίσης να εφαρμόζει νομικά το CORSIA για την περίοδο 2027-35 και υποστηρίζει την πολυμερή δράση με τη θέσπιση μηχανισμού μείωσης του κόστους που προκύπτει στο πλαίσιο του CORSIA, αποφεύγοντας τη διπλή τιμολόγηση του άνθρακα.
Να καταστεί το σύστημα αποτελεσματικότερο για τον ναυτιλιακό τομέα με τη μείωση του κινδύνου φοροδιαφυγής, την επέκταση ορισμένων παρεκκλίσεων και τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού μέσω της επέκτασης του πεδίου εφαρμογής του ΣΕΔΕ σε ορισμένες κατηγορίες μικρότερων σκαφών (ολικής χωρητικότητας μεταξύ 400 και 5 000 τόνων). Η πρόταση εισάγει επίσης μέτρα απλούστευσης για τις ναυτιλιακές εταιρείες και υποστηρίζει την πρόοδο στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (ΔΝΟ), αποφεύγοντας τις διπλές πληρωμές από ναυτιλιακές εταιρείες.
Προώθηση της κυκλικής δέσμευσης και χρήσης άνθρακα (CCU), παράλληλα με τη σταδιακή συμπερίληψη της αποτέφρωσης αστικών αποβλήτων στο ΣΕΔΕ, με την υποστήριξη κατάλληλων διασφαλίσεων και επενδυτικών μέτρων. Μετατοπίζει επίσης το σημείο στο οποίο οι εκπομπές υπολογίζονται για το δεσμευμένο CO2 που είναι ενσωματωμένο σε προϊόντα και συνθετικά καύσιμα, δημιουργώντας μια εναλλακτική οδό για την απαλλαγή των βιομηχανιών από τις ανθρακούχες εκπομπές που είναι δύσκολο να μειωθούν.
