Η μετάβαση της Ελλάδας από το στάδιο του επενδυτικού ενδιαφέροντος στο στάδιο της πραγματικής προσέλκυσης ξένων κεφαλαίων, η ανάγκη διατήρησης της πολιτικής σταθερότητας ως προϋπόθεσης για τη συνέχιση της αναπτυξιακής πορείας της χώρας και ο στρατηγικός ρόλος του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου ως εργαλείου ενεργειακής ασφάλειας για την Ευρώπη βρέθηκαν στο επίκεντρο της παρέμβασης του Προέδρου και Διευθύνοντος Συμβούλου του Ομίλου AKTOR και Διευθύνοντος Συμβούλου της Atlantic SEE LNG Trade, Αλέξανδρου Εξάρχου, μιλώντας στο μεγάλο συνέδριο που διοργάνωσαν στα Χανιά το Powergame.gr και ο Economist με τίτλο «Επενδύοντας στην Αλλαγή: Πώς μεταμορφώνεται η Κρήτη».
Ο κ. Εξάρχου επιχείρησε να συνδέσει δύο φαινομενικά διαφορετικές συζητήσεις την πορεία της ελληνικής οικονομίας και τις εξελίξεις στην αγορά ενέργειας μέσα από έναν κοινό παρονομαστή. Τη σημασία της προβλεψιμότητας και της ασφάλειας για την προσέλκυση επενδύσεων. Όπως υποστήριξε, η Ελλάδα αρχίζει πλέον να εισπράττει τα αποτελέσματα μιας πολυετούς προσπάθειας αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των διεθνών επενδυτών, ενώ στον ενεργειακό τομέα η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια νέα περίοδο αβεβαιότητας που καθιστά επιτακτική τη δημιουργία εναλλακτικών και ισορροπημένων οδών εφοδιασμού.
Από την Παγκρήτια στην Credia: «Όσοι ειρωνεύονταν τότε, σήμερα ζηλεύουν»
Ξεκινώντας από την Κρήτη, ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR επέστρεψε νοερά δύο χρόνια πίσω, όταν είχε βρεθεί στο νησί για να υποστηρίξει το σχέδιο διάσωσης και μετασχηματισμού της Παγκρήτιας Τράπεζας. Όπως υπενθύμισε, εκείνη την περίοδο τόσο η Παγκρήτια αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα κεφαλαιακής επάρκειας, γεγονός που καθιστούσε εξαιρετικά δύσκολο για την αγορά να πιστέψει ότι το εγχείρημα θα μπορούσε να πετύχει.
«Δεν μπορούσα να φανταστώ ότι μετά από δύο χρόνια θα έχουμε μια τράπεζα απολύτως κεφαλαιοποιημένη, με δείκτες αντίστοιχους των συστημικών τραπεζών και χωρίς αναβαλλόμενο φόρο», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η επέκταση στη Μάλτα αποτέλεσε μια σημαντική επιτυχία για τον νέο τραπεζικό όμιλο.
Ο κ. Εξάρχου απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στη συμβολή της διοίκησης της τράπεζας, σημειώνοντας ότι το turnaround αποτελεί παράδειγμα του τι μπορεί να επιτευχθεί όταν συνδυάζονται η επιχειρηματική πρωτοβουλία, η ανάληψη επενδυτικού ρίσκου και ένα θεσμικό περιβάλλον που ευνοεί την ανάπτυξη. Παράλληλα, δεν παρέλειψε να αναφερθεί στις αμφισβητήσεις που είχε δεχθεί το εγχείρημα κατά την εκκίνησή του, σημειώνοντας ότι πολλοί από όσους αντιμετώπιζαν με ειρωνεία την επένδυση στην Παγκρήτια Τράπεζα «ενδεχομένως σήμερα ζηλεύουν το αποτέλεσμα».
Η πολιτική σταθερότητα ως προϋπόθεση ανάπτυξης
Ο κ. Εξάρχου υποστήριξε ότι η οικονομική ανάπτυξη, ιδιαίτερα όταν βασίζεται σε μεγάλες επενδύσεις, δεν μπορεί να διατηρηθεί χωρίς ένα περιβάλλον πολιτικής συνέχειας και προβλεψιμότητας.
Κατά την εκτίμησή του, η επιτυχία της ελληνικής οικονομίας τα τελευταία χρόνια συνδέεται άμεσα με τη δημιουργία μιας αίσθησης ασφάλειας στις αγορές ότι τα επενδυτικά σχέδια που εκπονούνται σήμερα θα μπορούν να υλοποιηθούν και στο μέλλον χωρίς αιφνίδιες ανατροπές. Όπως εξήγησε, οι επενδυτές δεν αξιολογούν μόνο τις αποδόσεις μιας επένδυσης αλλά και το κατά πόσο το περιβάλλον στο οποίο τοποθετούν τα κεφάλαιά τους είναι γνωστό, προβλέψιμο και ασφαλές.
Σε αυτό το πλαίσιο, υπογράμμισε ότι για αρκετά χρόνια η διεθνής επενδυτική κοινότητα συζητούσε θετικά για την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας, όμως υπήρχε μεγάλη απόσταση ανάμεσα στο ενδιαφέρον και στην τελική απόφαση των ξένων επενδυτών να τοποθετήσουν κεφάλαια στη χώρα. Σύμφωνα με τον ίδιο, η περίοδος των τελευταίων 18 μηνών αποτελεί το σημείο στο οποίο η προσπάθεια αρχίζει να αποδίδει απτά αποτελέσματα.
Οι αυξήσεις κεφαλαίου που έστειλαν μήνυμα στις αγορές
Για να τεκμηριώσει τη θέση του, ο κ. Εξάρχου επικαλέστηκε δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα: την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της ΔΕΗ και την αντίστοιχη διαδικασία της Credia Bank. Όπως τόνισε, και στις δύο περιπτώσεις η συμμετοχή ισχυρών ξένων επενδυτών αποτέλεσε ένδειξη ότι η Ελλάδα έχει περάσει σε μια νέα φάση, όπου τα διεθνή κεφάλαια δεν παρακολουθούν απλώς τις εξελίξεις, αλλά επενδύουν ενεργά στη χώρα.
Κατά τον ίδιο, πρόκειται για μια ουσιαστική αλλαγή σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν, καθώς η τοποθέτηση ιδιωτικών κεφαλαίων συνεπάγεται ανάληψη κινδύνου και συνεπώς συνιστά ψήφο εμπιστοσύνης στις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας.
Ο Κάθετος Διάδρομος ως εθνικό και όχι μόνο επιχειρηματικό εγχείρημα
Από το οικονομικό περιβάλλον, η συζήτηση μεταφέρθηκε στις ενεργειακές εξελίξεις και ειδικότερα στο σχέδιο του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου, για το οποίο ο κ. Εξάρχου εμφανίστηκε ιδιαίτερα θερμός.
Όπως υποστήριξε, το έργο δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με επιχειρηματικούς όρους, παρά το γεγονός ότι διαθέτει προφανές εμπορικό ενδιαφέρον. Αντίθετα, το χαρακτήρισε πρωτίστως ως ένα εθνικό στοίχημα, στο οποίο η ελληνική κυβέρνηση έχει επενδύσει πολιτικά από την πρώτη στιγμή.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί απάντηση στις γεωπολιτικές ανακατατάξεις που ακολούθησαν τον πόλεμο στην Ουκρανία και στην ανάγκη περιορισμού των μονομερών εξαρτήσεων που αποδείχθηκαν εξαιρετικά επικίνδυνες για την ευρωπαϊκή οικονομία. Όπως σημείωσε, το 2022 κατέστη σαφές ότι η υπερβολική εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο μετατράπηκε σε εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης και οικονομικού πολέμου.
«Η Ευρώπη χρειάζεται ισορροπία και όχι νέα εξάρτηση»
Ο κ. Εξάρχου ξεκαθάρισε ότι η λύση δεν είναι η αντικατάσταση μιας εξάρτησης από μια άλλη. Όπως τόνισε, η Ευρώπη δεν πρέπει να επιδιώξει να βασιστεί αποκλειστικά στο αμερικανικό LNG, ούτε θεωρεί ότι κάτι τέτοιο είναι ρεαλιστικό. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι είναι απαραίτητο να εξασφαλιστεί η δυνατότητα πρόσβασης σε σημαντικές ποσότητες αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου μέσω κατάλληλων υποδομών και μακροχρόνιων συμβολαίων.
Κατά την εκτίμησή του, οι εξελίξεις στη διεθνή αγορά ενέργειας προμηνύουν μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο για την Ευρώπη. Επισήμανε ότι η σταδιακή απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου, σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές εντάσεις που επηρεάζουν και άλλους προμηθευτές, περιορίζουν τις διαθέσιμες επιλογές και αυξάνουν τον ανταγωνισμό για την εξασφάλιση φορτίων LNG.
Σε αυτό το περιβάλλον, προειδοποίησε ότι ο επόμενος χειμώνας ενδέχεται να συνοδευτεί από νέες πληθωριστικές πιέσεις που θα συνδέονται με την προμήθεια φυσικού αερίου και πετρελαίου, με το φυσικό αέριο να αποτελεί τον πιο κρίσιμο παράγοντα.
Οι αντιστάσεις στην Ευρώπη και η γεωπολιτική διάσταση
Μάλιστα, αναφέρθηκε και στις αντιδράσεις που συναντά το σχέδιο του Κάθετου Διαδρόμου εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο επικεφαλής της Atlantic SEE LNG Trade υποστήριξε ότι υπάρχουν κράτη-μέλη, κυρίως στη Βόρεια Ευρώπη, τα οποία δεν βλέπουν θετικά την ενίσχυση του ρόλου της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου.
Κατά την άποψή του, οι αντιρρήσεις αυτές δεν σχετίζονται μόνο με την πολιτική διάσταση της αναβάθμισης της γεωπολιτικής θέσης της χώρας, αλλά και με το γεγονός ότι η ανάπτυξη εναλλακτικών οδών τροφοδοσίας θα μεταβάλει τις ισορροπίες στην πρόσβαση σε φθηνές ενεργειακές πηγές.
Ωστόσο, επέμεινε ότι η ενεργειακή πολιτική δεν μπορεί να καθοδηγείται αποκλειστικά από το κριτήριο του χαμηλότερου κόστους. «Η ενέργεια είναι ασφάλεια και η ασφάλεια έχει κόστος», σημείωσε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη οφείλει να επενδύσει σε μια πιο ανθεκτική αρχιτεκτονική εφοδιασμού ακόμη και αν αυτή συνεπάγεται βραχυπρόθεσμα υψηλότερο κόστος.
Ο ρόλος των μακροχρόνιων συμβάσεων LNG
Κεντρικό σημείο της τοποθέτησής του αποτέλεσε η σημασία των μακροχρόνιων συμβάσεων προμήθειας φυσικού αερίου και LNG. Ο κ. Εξάρχου υποστήριξε ότι χωρίς τέτοιου τύπου συμφωνίες δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν οι απαραίτητες επενδύσεις σε υποδομές, ούτε να διασφαλιστεί η σταθερή τροφοδοσία της ευρωπαϊκής αγοράς στο μέλλον.
Όπως ανέφερε, οι μακροχρόνιες συμβάσεις λειτουργούν ως μηχανισμός σταθεροποίησης της αγοράς, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την υλοποίηση μεγάλων ενεργειακών έργων και τη διατήρηση ισορροπίας μεταξύ διαφορετικών πηγών προμήθειας. Εκτίμησε μάλιστα ότι οι ανάγκες της αγοράς και οι πιέσεις που θα δημιουργηθούν τους επόμενους μήνες θα οδηγήσουν τελικά την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναγνωρίσει πιο ενεργά τον ρόλο αυτών των συμβάσεων και να στηρίξει πρωτοβουλίες όπως ο Κάθετος Διάδρομος.
Κλείνοντας, εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι τόσο το ελληνικό σκέλος του έργου όσο και η ευρύτερη ευρωπαϊκή στρατηγική διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού θα προχωρήσουν τελικά, καθώς οι ενεργειακές ανάγκες και οι γεωπολιτικές εξελίξεις θα καταστήσουν αναγκαίες λύσεις που μέχρι πρόσφατα αντιμετωπίζονταν με επιφυλακτικότητα. «Οι ανάγκες δημιουργούν τις τάσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά, εκτιμώντας ότι η Ευρώπη θα αναγκαστεί να κινηθεί ταχύτερα για να προστατεύσει την οικονομία και την ενεργειακή της ασφάλεια τα επόμενα χρόνια.
