Μια απίστευτη σύμπτωση, σχεδόν βγαλμένη από κινηματογραφικό σενάριο, έρχεται να προσθέσει ένα ακόμη παράξενο κεφάλαιο στο μυστήριο γύρω από το σαμποτάζ των αγωγών Nord Stream στη Βαλτική Θάλασσα.
Ο Βολοντίμιρ Ζουράβλεφ, Ουκρανός επαγγελματίας δύτης και ένας από τους βασικούς υπόπτους στη γερμανική έρευνα για τις εκρήξεις του 2022, συνελήφθη στην Κροατία. Το ιδιαίτερο στοιχείο της υπόθεσης είναι ότι, σύμφωνα με γερμανικά δημοσιεύματα, είχε μεταβεί στη χώρα για να εργαστεί ως σύμβουλος στην παραγωγή μιας ταινίας του Χόλιγουντ που αφηγείται, σε δραματοποιημένη μορφή, ακριβώς την ίδια ιστορία.
Πρόκειται για το «Snake Island», πολιτικό θρίλερ του Νταγκ Λίμαν, με πρωταγωνιστές τον Σον Πεν και τον Άντριεν Μπρόντι. Η ταινία γυρίζεται αυτές τις ημέρες στην Κροατία και επικεντρώνεται σε μια ομάδα Ουκρανών δυτών που αναλαμβάνει μυστική αποστολή για την ανατίναξη των αγωγών Nord Stream.
Έτσι, ένας άνθρωπος που οι γερμανικές εισαγγελικές αρχές θεωρούν ύποπτο για συμμετοχή στην πραγματική επιχείρηση βρέθηκε στην ίδια χώρα όπου γυρίζεται μια μυθοπλαστική εκδοχή της.
Από το Ζάγκρεμπ στην Πούλα
Τις προηγούμενες ημέρες, το κέντρο του Ζάγκρεμπ είχε μετατραπεί σε σκηνικό πολέμου για τις ανάγκες των γυρισμάτων.
Σακιά άμμου, οδοφράγματα και κομπάρσοι με ουκρανικές στρατιωτικές στολές έδωσαν στην κροατική πρωτεύουσα την εικόνα μιας ουκρανικής εμπόλεμης ζώνης. Στα γυρίσματα εμφανίστηκαν ο Άντριεν Μπρόντι και ο σκηνοθέτης Νταγκ Λίμαν, ενώ στην Κροατία βρέθηκε και ο Σον Πεν.
Η παραγωγή συνεχίζεται και στην Πούλα, το ιστορικό λιμάνι της Κροατίας στην Αδριατική.
Εκεί ακριβώς συνελήφθη ο Ζουράβλεφ.
Οι γερμανικές ομοσπονδιακές εισαγγελικές αρχές ανακοίνωσαν ότι ο Ουκρανός συνελήφθη από τις κροατικές αρχές βάσει ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης.
Οι γερμανικές αρχές τον θεωρούν επαγγελματία δύτη και υποστηρίζουν ότι συμμετείχε στην ομάδα που φέρεται να τοποθέτησε τα εκρηκτικά στους αγωγούς.
Το γεγονός ότι βρισκόταν στην Κροατία για να συμβάλει στην παραγωγή του «Snake Island» δεν έχει μέχρι στιγμής εξηγηθεί επισήμως από τους παραγωγούς. Γερμανικά μέσα, μεταξύ των οποίων η «Die Welt», ανέφεραν ότι υπήρχαν ενδείξεις πως ο Ζουράβλεφ συμμετείχε στην παραγωγή ως σύμβουλος.
Ο δικηγόρος του, Τίμοτεους Παπρόκι, επιβεβαίωσε ότι ο πελάτης του δεν βρισκόταν στην Κροατία για διακοπές, χωρίς ωστόσο να αποκαλύψει περισσότερες λεπτομέρειες για τον λόγο της παρουσίας του.
Τι υποστηρίζουν οι Γερμανοί εισαγγελείς
Σύμφωνα με τη γερμανική έρευνα, ο Ζουράβλεφ ήταν μέλος ομάδας Ουκρανών δυτών, με επικεφαλής τον Σερχίι Κ., πρώην αξιωματούχο των ουκρανικών υπηρεσιών ασφαλείας.
Ο Σερχίι Κ. συνελήφθη στην Ιταλία το 2025 και εκδόθηκε στη Γερμανία, όπου αντιμετωπίζει κατηγορίες για την υπόθεση.
Οι Γερμανοί εισαγγελείς υποστηρίζουν ότι τα μέλη της ομάδας είχαν δεσμούς με ουκρανικές κρατικές δομές και ότι η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε κατόπιν εντολών από πρόσωπα που συνδέονταν με τις ουκρανικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Οι ισχυρισμοί αυτοί, ωστόσο, δεν έχουν αποδειχθεί δικαστικά.
Ο Ζουράβλεφ αρνείται οποιαδήποτε εμπλοκή στις εκρήξεις, όπως και ο άλλος Ουκρανός ύποπτος που βρίσκεται αντιμέτωπος με τη γερμανική Δικαιοσύνη.
Το Κίεβο έχει επίσης αρνηθεί ότι η ουκρανική κυβέρνηση είχε οποιαδήποτε σχέση με την καταστροφή των αγωγών και έχει ζητήσει να διερευνηθούν πλήρως οι συνθήκες της επίθεσης.
Μια υπόθεση που προκάλεσε σύγκρουση Γερμανίας και Πολωνίας
Η υπόθεση Ζουράβλεφ έχει ήδη εξελιχθεί σε μία από τις πιο περίπλοκες και ασυνήθιστες δικαστικές ιστορίες στην Ευρώπη.
Το 2024, όταν οι γερμανικές αρχές εξέδωσαν ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης σε βάρος του, ο Ζουράβλεφ βρισκόταν στην Πολωνία. Δεν συνελήφθη εγκαίρως και κατάφερε να περάσει στην Ουκρανία.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, διέσχισε τα πολωνο-ουκρανικά σύνορα κρυμμένος στο πορτμπαγκάζ αυτοκινήτου που έφερε διπλωματικές πινακίδες της ουκρανικής πρεσβείας στη Βαρσοβία.
Επέστρεψε αργότερα στην Πολωνία και συνελήφθη τον Σεπτέμβριο του 2025.
Ωστόσο, έναν μήνα αργότερα, πολωνικό δικαστήριο απέρριψε το γερμανικό αίτημα έκδοσής του και διέταξε την απελευθέρωσή του.
Ο δικαστής υποστήριξε ότι η Γερμανία δεν είχε την κατάλληλη δικαιοδοσία και αντιμετώπισε την καταστροφή των αγωγών υπό το συγκεκριμένο πολεμικό πλαίσιο, ως ενέργεια που θα μπορούσε να θεωρηθεί πράξη άμυνας της Ουκρανίας.
Η απόφαση προκάλεσε ένταση στις σχέσεις Βερολίνου και Βαρσοβίας.
Ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ είχε δηλώσει χαρακτηριστικά για τον Nord Stream 2: «Το πρόβλημα με τον Nord Stream 2 δεν είναι ότι ανατινάχθηκε. Το πρόβλημα είναι ότι κατασκευάστηκε».
Ο δικηγόρος του Ζουράβλεφ υποστηρίζει πλέον ότι η νέα διαδικασία στην Κροατία δημιουργεί ένα σημαντικό νομικό προηγούμενο, καθώς αφορά το ίδιο πρόσωπο, τα ίδια πραγματικά περιστατικά και το ίδιο ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης.
Κατά τον ίδιο, το βασικό ερώτημα είναι εάν υπάρχει ενιαία εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου ή εάν κάθε χώρα μπορεί να ερμηνεύει διαφορετικά τις σχετικές διατάξεις.
Χαρακτηρίζει την υπόθεση «δοκιμασία για τη λειτουργία του ευρωπαϊκού δικαίου».
Το «Snake Island» και η πραγματική υπόθεση
Το «Snake Island» είναι ένα πολιτικό θρίλερ που βρίσκεται αυτή την περίοδο σε παραγωγή στην Κροατία.
Η ιστορία επικεντρώνεται σε μια μυστική ομάδα Ουκρανών δυτών και σε μια επικίνδυνη υποβρύχια αποστολή που συνδέεται με την καταστροφή των Nord Stream.
Ο Νταγκ Λίμαν, σκηνοθέτης μεταξύ άλλων των «The Bourne Identity», «Mr. & Mrs. Smith» και «Edge of Tomorrow», συνεργάζεται ξανά με τον Σον Πεν, 16 χρόνια μετά το «Fair Game».
Στην ταινία πρωταγωνιστεί επίσης ο Άντριεν Μπρόντι. Τα γυρίσματα στην Κροατία αναμένεται να συνεχιστούν έως τον Σεπτέμβριο, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί επίσημη ημερομηνία κυκλοφορίας.
Η επιλογή της υπόθεσης των Nord Stream για κινηματογραφική παραγωγή αποτυπώνει το διεθνές ενδιαφέρον που εξακολουθεί να προκαλεί η υπόθεση, σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά τις εκρήξεις.
Τι συνέβη στους Nord Stream
Στις 26 Σεπτεμβρίου 2022, ισχυρές υποθαλάσσιες εκρήξεις σημειώθηκαν στη Βαλτική Θάλασσα, κοντά στο δανικό νησί Μπόρνχολμ, προκαλώντας σοβαρές ζημιές στους αγωγούς Nord Stream 1 και Nord Stream 2.
Τρεις από τις τέσσερις γραμμές των αγωγών καταστράφηκαν, ενώ τεράστιες ποσότητες φυσικού αερίου διέρρευσαν στη θάλασσα.
Οι αγωγοί είχαν σχεδιαστεί για τη μεταφορά ρωσικού φυσικού αερίου στη Γερμανία μέσω της Βαλτικής. Ο Nord Stream 2, αν και είχε ολοκληρωθεί, δεν είχε τεθεί σε εμπορική λειτουργία μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Από την πρώτη στιγμή, η ευθύνη για τις εκρήξεις αποτέλεσε αντικείμενο διεθνούς αντιπαράθεσης, με διαφορετικά σενάρια να αποδίδουν την επίθεση στη Ρωσία, την Ουκρανία ή άλλους κρατικούς και μη κρατικούς παράγοντες.
Οι γερμανικές έρευνες επικεντρώθηκαν σταδιακά σε ομάδα Ουκρανών δυτών, οι οποίοι φέρεται να χρησιμοποίησαν το ιστιοφόρο «Andromeda» για να προσεγγίσουν την περιοχή και να τοποθετήσουν τα εκρηκτικά.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα μέλη της ομάδας διέθεταν την απαιτούμενη τεχνογνωσία για καταδύσεις μεγάλου βάθους.
Ο Ζουράβλεφ είναι ένας από τους βασικούς υπόπτους που έχουν ταυτοποιηθεί στο πλαίσιο της γερμανικής έρευνας. Ωστόσο, οι κατηγορίες σε βάρος του δεν έχουν κριθεί από δικαστήριο και ο ίδιος αρνείται οποιαδήποτε συμμετοχή.
Η νέα σύλληψή του στην Κροατία επαναφέρει την υπόθεση στο προσκήνιο με μια σχεδόν σουρεαλιστική λεπτομέρεια: ο άνθρωπος που οι γερμανικές αρχές θεωρούν ύποπτο για συμμετοχή στην πραγματική επιχείρηση βρέθηκε στη χώρα όπου γυρίζεται μια ταινία που αφηγείται, σε μυθοπλαστική μορφή, την ίδια ακριβώς ιστορία.
