Η προσωρινή εκεχειρία ΗΠΑ-Ιράν έχει προσφέρει στην αγορά κάποια ανακούφιση σχετικά με τις άμεσες ανησυχίες για την προσφορά, αλλά εξακολουθεί να υπάρχει αβεβαιότητα τόσο για τη διάρκεια της συμφωνίας όσο και για την περίοδο διαπραγματεύσεων. Οι συνεχιζόμενες περιφερειακές εντάσεις, συμπεριλαμβανομένων των ισραηλινών επιδρομών στον Λίβανο και οι καθυστερήσεις στις προγραμματισμένες συνομιλίες - υπογραμμίζουν πόσο εύθραυστο παραμένει το σκηνικό.
Ακόμα κι έτσι, οι αγορές πετρελαίου αντέδρασαν αποφασιστικά: οι τιμές των Brent και WTI έχουν μειωθεί άμεσα κατά 25-30 δολάρια/βαρέλι από τις αρχές Μαΐου, καθώς οι αγορές προεξοφλούν την επιστροφή 12 εκατ. βαρελιών την ημέρα διαταραγμένης προσφοράς από τη Μέση Ανατολή, σημειώνει η Société Générale.
Ωστόσο, το μακροπρόθεσμο συμβόλαιο του Brent να εξακολουθεί να είναι περίπου 10 δολάρια πάνω από τα προ του πολέμου επίπεδα, αντανακλώντας ένα δομικά υψηλότερο ασφάλιστρο κινδύνου. Όπως τονίζει ο οίκος, η αγορά ουσιαστικά διακρίνει μεταξύ βραχυπρόθεσμης ανακούφισης και μακροπρόθεσμης αβεβαιότητας και αυτό οφείλεται στα επαναλαμβανόμενα σοκ, από την Covid έως τον πόλεμο στην Ουκρανία και την σύγκρουση στο Ιράν.
Αργή ομαλοποίηση και διαρθρωτικές αλλαγές
Κατά τον οίκο, μια γρήγορη επιστροφή στην κανονικότητα είναι απίθανη δεδομένων των υλικοτεχνικών περιορισμών, συμπεριλαμβανομένης της απομάκρυνσης ναρκών, των σημείων συμφόρησης των δρομολογίων και των τριβών στη διαμετακόμιση του Ιράν. Συνεπώς, η ανάκαμψη των ροών από τα Στενά του Ορμούζ αναμένεται να είναι σταδιακή και όχι άμεση. Η αναστάτωση οδηγεί σε μια στρατηγική αναθεώρηση, με τους εισαγωγείς να διαφοροποιούνται μακριά από τα βαρέλια της Μέσης Ανατολής και να υποστηρίζουν την προσφορά υψηλότερου κόστους, όπως ο σχιστόλιθος των ΗΠΑ. Ταυτόχρονα, οι εμπορικές διαδρομές σε μεγαλύτερες αποστάσεις είναι πιθανό να διατηρήσουν αυξημένο κόστος μεταφορών.
Επιπλέον, ο πόλεμος δημιουργεί ένα προηγούμενο που αναμένεται, κατά την SocGen, να ωθήσει τις κυβερνήσεις παγκοσμίως να αναπληρώσουν τα εξαντλημένα στρατηγικά αποθέματα, και ίσως να ξεπεράσουν τα προηγούμενα επίπεδα: Από 8 δισεκατομμύρια βαρέλια πριν τον πόλεμο σε 9 δισ. σε διάστημα 12 μηνών.
Μετά τη συμφωνία, η κίνηση μέσω του Ορμούζ ανέκαμψε, συμπεριλαμβανομένης της άρσης των περιορισμών στο ιρανικό εμπόριο και τις δεσμεύσεις για αποκατάσταση των ροών εντός 30 ημερών. Οι κινήσεις των πλοίων αυξάνονται, αλλά η κυκλοφορία παραμένει κάτω από τα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση, με μια συσσώρευση πλοίων που υποδηλώνει αργή ομαλοποίηση. Το Ιράν έχει παραιτηθεί από τα τέλη διέλευσης, ενώ διατηρεί τον έλεγχο των αδειών. Η αγορά spot δεξαμενόπλοιων ανακάμπτει επίσης, αν και τα ασφάλιστρα για τον πόλεμο παραμένουν αυξημένα παρά τη χαλάρωση από προηγούμενες κορυφές.
Συνολικά, το Ορμούζ φαίνεται να έχει ελαφρώς λιγότερη συμφόρηση από ό,τι πριν από ένα μήνα, όταν άνοιξε ξανά. Η SocGen εκτιμά ότι θα χρειαστούν 45 ημέρες για να επιστρέψουμε στα προπολεμικά επίπεδα ροών. Συγκριτικά, το Μνημόνιο Συνεργασίας στοχεύει σε ομαλοποίηση εντός 30 ημερών, κάτι το οποίο η γαλλική τράπεζα το θεωρεί εξαιρετικά αισιόδοξο.
Η SocGen επισημαίνει παράλληλα ότι οι εξαγωγές πετρελαίου του Κόλπου μειώθηκαν απότομα τον Μάιο, με τις συνολικές ροές να μειώνονται κατά 14,8 εκατ. βαρέλια την ημέρα κάτω από τα επίπεδα του Φεβρουαρίου. Ορισμένοι όγκοι έχουν μετατοπιστεί σε «σκοτεινή» δραστηριότητα μέσω μεταφορών από πλοίο σε πλοίο, αντισταθμίζοντας εν μέρει τις ορατές μειώσεις. Όσον αφορά το μέλλον, η ανάκαμψη της προσφοράς αναμένεται να είναι σταδιακή, με επικεφαλής τη Σαουδική Αραβία και άλλους παραγωγούς του ΟΠΕΚ+ καθώς οι θαλάσσιες συνθήκες σταθεροποιούνται.
Από την πλευρά τους, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν επιδείξει σχετική ανθεκτικότητα λόγω των συνεχών επενδύσεων σε εναλλακτικές οδούς εξαγωγής, αποθήκευσης και υποδομών, συμπεριλαμβανομένης της παράκαμψης Χαμπσάν-Φουτζέιρα. Ενώ η παραγωγή και οι εξαγωγές παραμένουν κάτω από τα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση, οι ροές έχουν διατηρηθεί εν μέρει μέσω διαφοροποιημένων οδών και αυξημένης σκοτεινής δραστηριότητας. Τα έργα επέκτασης, συμπεριλαμβανομένων πρόσθετων αγωγών και αποθήκευσης, προετοιμάζουν τα ΗΑΕ για μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη ανεξάρτητα από τις διαταραχές στο Ορμούζ.
Ωστόσο, η πλήρης αποκατάσταση της εξαγωγικής ικανότητας στα Στενά ενδέχεται να μην πραγματοποιηθεί πριν από το 2027, προειδοποιεί η SocGen.
Επίσης, αναφέρει ο γαλλικός οίκος, η παραγωγή της Σαουδικής Αραβίας έχει αυξηθεί πρόσφατα, αλλά οι εξαγωγές έχουν μειωθεί λόγω διαταραχών στη φόρτωση. Το Κουβέιτ έχει αυξήσει την παραγωγή, αλλά έχει μειώσει απότομα τα αποθέματά του, αντανακλώντας τους περιορισμούς στις οδούς εξαγωγής και την εξάρτηση από την περιορισμένη χωρητικότητα διαμετακόμισης. Και οι δύο χώρες διερευνούν εναλλακτικές λύσεις logistics, συμπεριλαμβανομένων των αγωγών και της αποθήκευσης στο εξωτερικό, για να μειώσουν την έκθεση σε σημεία συμφόρησης. Οι επενδύσεις σε υποδομές και συντήρηση επιταχύνονται για να υποστηρίξουν την ανάκαμψη και να βελτιώσουν την ανθεκτικότητα.
Ο ρεαλισμός πίσω από τα διόδια στο Ορμούζ και γιατί η Τεχεράνη είναι ο νικητής του MoU
Η επίσημη επιβολή διοδίων μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένει αβέβαιη και, στην πράξη, δύσκολο να διατηρηθεί, τονίζει η SocGen. Ενώ η συμφωνία αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής διακυβέρνησης που να περιλαμβάνει το Ιράν και τα περιφερειακά κράτη, η επιβολή ενός δομημένου συστήματος διοδίων διακινδυνεύει την αντίδραση από την παγκόσμια ναυτιλία, τις ναυτικές δυνάμεις και τα διεθνή νομικά πλαίσια που υποστηρίζουν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα. Πιο ρεαλιστικά, η επιρροή του Ιράν είναι πιθανό να παραμείνει άτυπη - μέσω σηματοδότησης, ελέγχου αδειών και κινδύνου διακοπής - παρά ενός σταθερού καθεστώτος διοδίων. Υπό αυτή την έννοια, τα «διόδια» είναι λιγότερο ένα εμπορικό μοντέλο και περισσότερο ένα γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου που ενσωματώνεται στις ροές και τα εμπορεύματα.
Συνολικά, κατά την άποψη της Société, η συμφωνία είναι ασύμμετρη, με το Ιράν να αναδεικνύεται ως ο στρατηγικός νικητής παρά το γεγονός ότι και οι δύο πλευρές ισχυρίζονται επιτυχία. Η Τεχεράνη εξασφαλίζει άμεσα, απτά οφέλη: ανακούφιση από τις εξαγωγές πετρελαίου, οικονομική πρόσβαση και έμμεση αναγνώριση της κυριαρχίας, ενώ παράλληλα παραχωρεί κυρίως μελλοντικές δεσμεύσεις στο πυρηνικό μέτωπο. Αντίθετα, οι ΗΠΑ επιτυγχάνουν βραχυπρόθεσμη αποκλιμάκωση και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, αλλά αναβάλλουν τα βασικά ζητήματα που πυροδότησαν τη σύγκρουση. Η δομή της συμφωνία - τα εμπροσθοβαρή οφέλη για το Ιράν έναντι των οπισθοβαρών υποχρεώσεων - γέρνει το αποτέλεσμα υπέρ της Τεχεράνης, ακόμη και αν καμία πλευρά δεν πετύχει τους μέγιστους στόχους.
