Υπό τη διπλή πίεση της ακρίβειας και – κυρίως – της εκρηκτικής ανόδου του λειτουργικού κόστους το λιανεμπόριο και ιδιαίτερα τα μαγαζιά της γειτονιάς βρίσκονται σε καθεστώς ασφυξίας. Ενοίκια, ενέργεια, μισθολογικές και ασφαλιστικές επιβαρύνσεις, χρηματοδοτικό κόστος και φορολογία διαμορφώνουν ένα περιβάλλον στο οποίο η βιωσιμότητα χιλιάδων μικρομεσαίων επιχειρήσεων τίθεται υπό αμφισβήτηση.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ για το 2025, η εικόνα είναι έντονα διαφοροποιημένη ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης. Οι μεγάλες επιχειρήσεις κατέγραψαν σημαντική αύξηση των πραγματικών πωλήσεών τους κατά 5,6% (+8,2% σε ονομαστικές τιμές). Ωστόσο, ακόμη και αυτές οι επιδόσεις συχνά εξανεμίζονται από τα υπέρογκα κόστη λειτουργίας.
Αντίθετα, στο σύνολο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ) του λιανεμπορίου, ο κύκλος εργασιών σε αποπληθωρισμένες τιμές σημείωσε πτώση 2,4% (0,0% σε ονομαστικές τιμές), επιβεβαιώνοντας ότι η πίεση είναι εντονότερη στη «βάση» της αγοράς.
Η διάρθρωση του τζίρου στις ΜμΕ
Στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι πωλήσεις – αφαιρουμένων των πληθωριστικών επιδράσεων – υποχώρησαν κατά 2,9% (-0,4% σε τρέχουσες τιμές). Ακόμη μεγαλύτερη είναι η πίεση στις μικρές επιχειρήσεις, όπου η πτώση του πραγματικού τζίρου έφτασε το 3,9% (-1,5% σε ονομαστικές τιμές).
Σε σαφώς καλύτερη θέση βρίσκονται οι μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες κατέγραψαν αύξηση 2,1% σε πραγματικές τιμές (+4,7% σε ονομαστικές).
Συνολικά, ο κύκλος εργασιών του λιανικού εμπορίου σε πραγματικές τιμές συρρικνώθηκε κατά 0,4% σε σχέση με το 2024 (+2,0% σε ονομαστικές τιμές). Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η πτώση παγιώνεται για τρίτο διαδοχικό έτος, δημιουργώντας δομικά προβλήματα στον κλάδο.
Αλλαγή καταναλωτικών συνηθειών
Η ακρίβεια επηρεάζει άμεσα τη συμπεριφορά των καταναλωτών. Ενδεικτική είναι η εντυπωσιακή αύξηση 31,7% στην κατηγορία «Λιανικό Εμπόριο μεταχειρισμένων ειδών σε καταστήματα» το 2025, γεγονός που αποτυπώνει στροφή σε φθηνότερες επιλογές – όχι κατ’ ανάγκη από προτίμηση, αλλά από ανάγκη.
Οι ασθενείς επιδόσεις του εμπορίου ενδέχεται να επιδράσουν αρνητικά και στον συνολικό ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης, δεδομένης της διαχρονικά ισχυρής εξάρτησης της ελληνικής οικονομίας από την κατανάλωση.
Σημειώνεται ότι το Δ’ τρίμηνο του 2025 ο κύκλος εργασιών αυξήθηκε κατά 174,93 εκατ. ευρώ, με τον συνολικό τζίρο να διαμορφώνεται στα 7,62 δισ. ευρώ από 7,45 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2024.
Οι δηλώσεις του προέδρου της ΕΣΕΕ
Με αφορμή, λοιπόν, την ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ για την εξέλιξη του κύκλου εργασιών στα καταστήματα Λιανικού εμπορίου εκτός τροφίμων, οχημάτων και καυσίμων κατά το Δ΄ τρίμηνο του 2025 και ολόκληρου του έτους ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ κ. Σταύρος Καφούνης ανέφερε ότι "η μείωση του τζίρου είναι πιο αισθητή στις μικρές (-3,9%) και τις πολύ μικρές (-2,9%) επιχειρήσεις, κλονίζοντας τη βιωσιμότητά τους. Την ίδια στιγμή, οι υψηλότερες πωλήσεις στις μεγάλες επιχειρήσεις (+5,6%) και λιγότερο στις μεσαίες (+2,1%) εξανεμίζονται συνήθως από τα υπέρογκα κόστη λειτουργίας. Δύο στοιχεία είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά: α) ότι ακόμη και σε ονομαστικές τιμές, καταγράφεται στο σύνολο του λιανικού εμπορίου η μικρότερη αύξηση τζίρου από το 2020 και β) ότι σε πραγματικούς όρους είναι το δεύτερο συνεχόμενο έτος συρρίκνωσης (-0,4%) του ισχυρότερου κλάδου και μεγαλύτερου εργοδότη της οικονομίας."
Ανάγκη άμεσων μέτρων
Όπως υπογραμμίζει ο κ. Καφούνης, απαιτούνται άμεσα παρεμβάσεις καθώς η μειωμένη αγοραστική δύναμη περιορίζει την κατανάλωση, ενώ ακόμη και οι αυξημένες τουριστικές εισπράξεις κατευθύνονται κυρίως στον κλάδο των τροφίμων.
Όπως σημειώνει ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ, "καταγράφεται σταδιακή αύξηση των κλειστών καταστημάτων και επανεμφάνιση ακάλυπτων επιταγών, ιδίως σε κλάδους με χαμηλά περιθώρια κέρδους. Αν και τα μεγέθη δεν παραπέμπουν στην περίοδο της οικονομικής κρίσης, η επιτάχυνση του φαινομένου τους τελευταίους μήνες του 2025 προκαλεί ανησυχία."
Στο πλαίσιο αυτό από τον πρόεδρο της ΕΣΕΕ προτείνονται:
- Μείωση φορολογικών και ασφαλιστικών επιβαρύνσεων
- Βελτίωση πρόσβασης στη χρηματοδότηση
- Ρύθμιση ληξιπρόθεσμων οφειλών με βιώσιμο τρόπο (επαναφορά 120 δόσεων)
- Ενίσχυση υγιούς ανταγωνισμού
- Νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για τον ψηφιακό μετασχηματισμό
Όπως σημειώνει ο κ. Καφούνης, το εμπόριο μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης ανάπτυξης, εφόσον διασυνδεθεί αποτελεσματικά με τον τουρισμό, την αγροδιατροφή και τη βιομηχανία.
Ένδυση – Υπόδηση: Η «καρδιά» του εμπορίου σε κάμψη
Ιδιαίτερα αποθαρρυντικές είναι οι επιδόσεις στην ένδυση και την υπόδηση:
Ένδυση: +0,6% σε τρέχουσες τιμές και -1,8% σε πραγματικές
Υπόδηση: -3,2% σε τρέχουσες τιμές και -5,6% σε πραγματικές
Η εικόνα αντανακλά τον περιορισμό του διαθέσιμου εισοδήματος και την αναβολή μη απολύτως αναγκαίων αγορών.
Ανάλυση ανά περιφέρεια (2025/2024)
Στις περιφέρειες Αττικής (+3,6%) και Ιονίων Νήσων (+3,0%) καταγράφηκαν οι ισχυρότερες αυξήσεις τζίρου. Αντίθετα, τις μεγαλύτερες υποχωρήσεις σημείωσαν το Νότιο Αιγαίο (-2,4%) και η Δυτική Μακεδονία (-2,1%).
