Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι αποκάλυψαν ότι η κυβέρνηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ κατέληξε σε μυστικές συνεννοήσεις με τη νέα συριακή κυβέρνηση και το Ισραήλ, οι οποίες ανοίγουν τον δρόμο για την απομάκρυνση πυρηνικών υλικών που είναι αποθηκευμένα σε μυστική τοποθεσία εντός της Συρίας. Η επιχείρηση θα πραγματοποιηθεί υπό την εποπτεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA), σύμφωνα με δημοσίευμα του ιστότοπου Axios.
Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η εξέλιξη αυτή αντικατοπτρίζει τη στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στη Συρία και δείχνει πώς οι στενές σχέσεις της Ουάσιγκτον με τη νέα συριακή ηγεσία συνέβαλαν στην αποτροπή μιας πιθανής κρίσης.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο πλαίσιο διπλωματικών προσπαθειών των Ηνωμένων Πολιτειών και της ΔΟΑΕ για τη διασφάλιση των πυρηνικών υλικών και την αποφυγή ενδεχόμενης κλιμάκωσης μεταξύ Ισραήλ και Συρίας λόγω της ευαισθησίας του ζητήματος.
Το μυστικό πυρηνικό πρόγραμμα της εποχής Άσαντ
Η υπόθεση συνδέεται με το μυστικό πυρηνικό πρόγραμμα που είχε αναπτύξει το καθεστώς του πρώην προέδρου της Συρίας, Μπασάρ αλ Άσαντ, με επίκεντρο τον πυρηνικό αντιδραστήρα αλ Κιμπάρ.
Το Ισραήλ βομβάρδισε την εγκατάσταση το 2007, καταστρέφοντας το μεγαλύτερο μέρος του συριακού πυρηνικού προγράμματος. Ωστόσο, αρκετές εγκαταστάσεις έρευνας, ανάπτυξης και αποθήκευσης που σχετίζονταν με αυτό παρέμειναν, παρότι οι περισσότερες δεν ήταν πλέον ενεργές.
Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, η ΔΟΑΕ υπέγραψε συμφωνία με τη νέα συριακή κυβέρνηση που της επέτρεψε να επισκεφθεί τον αντιδραστήρα αλ Κιμπάρ και άλλες εγκαταστάσεις που συνδέονταν με τις προηγούμενες πυρηνικές δραστηριότητες της χώρας.
Το «Site 99» υπό ισραηλινή παρακολούθηση
Μεταξύ των εγκαταστάσεων που παρακολουθεί στενά το Ισραήλ τα τελευταία περίπου δύο χρόνια βρίσκεται μια τοποθεσία γνωστή ως «Site 99».
Σύμφωνα με Ισραηλινούς αξιωματούχους, στο σημείο αυτό το καθεστώς Άσαντ είχε αποθηκεύσει πυρηνικά υλικά που σχετίζονταν με το πρόγραμμα του αντιδραστήρα αλ Κιμπάρ.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι μεταξύ των υλικών περιλαμβανόταν «κίτρινο ουράνιο» (yellowcake), μια σκόνη που προκύπτει από την επεξεργασία μεταλλεύματος ουρανίου και μπορεί να υποβληθεί σε περαιτέρω διαδικασίες εμπλουτισμού στο πλαίσιο του πυρηνικού κύκλου καυσίμου.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, στο σημείο φυλάσσονταν επίσης υπολείμματα και κατάλοιπα από τις εγκαταστάσεις του αλ Κιμπάρ.
Ο ίδιος αξιωματούχος διευκρίνισε ότι τα υλικά αυτά δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν άμεσα για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, θα μπορούσαν όμως να αξιοποιηθούν σε μια «βρόμικη βόμβα», δηλαδή σε έναν συμβατικό εκρηκτικό μηχανισμό που διασπείρει ραδιενεργές ουσίες σε μια περιοχή χωρίς να προκαλεί πυρηνική έκρηξη.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανέφεραν επίσης ότι ο ισραηλινός στρατός βομβάρδισε τις εισόδους της εγκατάστασης λίγο μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, με στόχο να αποτρέψει κάθε πρόσβαση στα υλικά.
Ισραηλινές πιέσεις για την απομάκρυνση των υλικών
Για περισσότερο από έναν χρόνο, Ηνωμένες Πολιτείες και Ισραήλ συζητούσαν τους καλύτερους τρόπους διαχείρισης του «Site 99».
Σύμφωνα με Ισραηλινό αξιωματούχο, το Ισραήλ κατέστησε σαφές προς την κυβέρνηση Τραμπ ότι δεν θα αποδεχόταν την παραμονή των πυρηνικών υλικών στην εγκατάσταση και προειδοποίησε πως θα μπορούσε να την πλήξει ξανά εάν τα υλικά δεν απομακρύνονταν ή εάν υπήρχαν ενδείξεις ότι η Συρία επιχειρούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε αυτά.
Τελικά, ΗΠΑ και Ισραήλ κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η καλύτερη λύση ήταν να εξασφαλιστεί η συγκατάθεση της συριακής κυβέρνησης για την απομάκρυνση των υλικών.
Όταν η κυβέρνηση Τραμπ έθεσε το ζήτημα στη συριακή πλευρά, Σύροι αξιωματούχοι φέρονται να δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν την ύπαρξη πυρηνικών υλικών στην εγκατάσταση.
Η διαδικασία δεν έχει ξεκινήσει ακόμη
Πριν από λίγες εβδομάδες, ισραηλινοί παρατηρητές εντόπισαν κινήσεις στην περιοχή που προκάλεσαν ανησυχίες για πιθανή προσπάθεια πρόσβασης στα πυρηνικά υλικά.
Αξιωματούχοι του Ισραήλ εξέφρασαν επίσης φόβους ότι η Τουρκία θα μπορούσε να βοηθήσει τη συριακή κυβέρνηση να αποκτήσει πρόσβαση στο περιεχόμενο της εγκατάστασης.
Η κυβέρνηση Τραμπ ζήτησε από το Ισραήλ να μην προβεί σε καμία ενέργεια και ενέπλεξε τη ΔΟΑΕ στις προσπάθειες επίλυσης του ζητήματος.
Οι επαφές αυτές οδήγησαν, πριν από περίπου τρεις εβδομάδες, σε συμφωνία μεταξύ της ΔΟΑΕ και της συριακής κυβέρνησης για την απομάκρυνση των πυρηνικών υλικών από το «Site 99».
Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι εργασίες βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη και ότι τα πυρηνικά υλικά δεν έχουν μεταφερθεί μέχρι στιγμής. Ωστόσο, εξέφρασαν την ελπίδα ότι η διαδικασία θα ξεκινήσει σύντομα και θα ολοκληρωθεί πριν από το τέλος του έτους.
Η μεταφορά των υλικών παραμένει υπό τον συντονισμό της συριακής κυβέρνησης και της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ παρακολουθούν στενά την εξέλιξη της υπόθεσης.
Μετάφραση: Ουαλίντ Ελίας
Πηγή : Al Arabiya, AXIOS, ertnews.gr
